/502_0001.djvu

			.w.

 t .",. ...
. ",r., t .... .,. . 
_w .sTOWt1df tytkQ_


 -.Wic
li

wdl iar
1Jiu. pDtCge. .trGca.' 


;. 


., 


, , 


.! 


"to' 



 
..,. 


t 

 


 

 A
A
4
-..
..
JJ, 


NZ 

.. 
" .... 
'

I 
,
I
, 


) 


Pr..dpt.... 
1,15 mrt. DI ewler6 roh .... 
odDOIIzenla - 1,61> mrt. . 011- 
D08zeniem do doma. 


t. 


K.towloe, .obota, dni. ....0 lut..o 1808 
h lIIdatar.. .dmlnl.trsar. I drutarnl. o.JdaJ, lit . Kato.IOIOII, 
pnr sIIar Btlwowlj (TeIohlU'a..e) ar. 8, 



 



 


--.. 


.....
.
 

 .. 
':-"t
' 
-

 


Oalo.zenIa 110 leo. II .181'0:-, . 
Telefoa 1628. II 
Tere ram" 
Zellonll ,Po'.):. !tal\owlU. 
---' I 


Znlo
yclel f lOerownlk Wojclecb Korfanty. 
La redakcy
 odpow. Stanislaw Kosicki. za ogloszenia Pawel Meyer. drukiem i nakt. ,.Polaka", Sp. wydawn. :r: ogr. odpow., wSZ"jSC'j w Katowlcach. 


Spostrzeienia ksi
dza 
chodz,!cego pO koleodzie. 
.W. k08ciel
 kalolickiru stary panuje zwyCZaj, ie 
w sWl
ta Bozego Narodzenia kaplan chodzi "po ko- 
Jendzie". Ksi
dz clJOdzi od domu do domu, od ro- 
d
iny do r:odziny .glosic t
 wielk
 radosn
 nowin
, ie 
Chrystus Sl
 rodZl, przynosz
c zarazern ]ego pok6j i 
hlogoslawieilstwo. Kolenda w tern znaczeniu jest 
pod wzgl
em duszpaslerskim nieocenionej wartosci, 
daje bowiem ksi
zu sposobnosc zapoznania si
 bli- 
z
.i z swemi owiec7kami. zajrzenia w ich stosunki do- 
mowe i pozycie rodzinne. I spostrzega si
 na kolen- 
dzie rzeczy rozmaile, radosne i smutne, pocieszaj
ce 
a niekiedy wprost przygn
biaj
ce. A jeieli ja moje 
sposlrzezenia opisuj
 w gazecie, czyni
 to tylko dla 
tego. aby pr7.edewszystkiem zwr6cic uwag
 na to, jak 
wprost w zastraszaj
cym stopniu Iud nasz ulega ger- 
fJli'mizacyL . 
CI? tam 
a ko
endzie spostrzeglem? Oto wchodz
 
do ml
zka
ua. wldac lad i porz,!dek, nawet dobro- 

\
, nt
 dmvnego: bo 
t znaRY z swej pracowito- 
S
I a. zona z swe
 gospodarnoSci. Po odprawieniu 
modhtwy pytam s]
 0 powodzenie, z/Jrowie i rodzi- 
,,
: . Dz!ec
 stoi oko1o rodzic6w cala gromada, stoj
 
lez ] cork! dorosle, uhrane wedlug najnowszej mo- 
clv, rryzul)', by sir nie powstydzila zadna pani salo- 
nowa. No, py!am si
, jesteScie to w Konf(regacyi Ma- 
ryanskiej? - Nie; odpowiada za nie matka. A cze- 
mu to nie? Bo wiedz
. ksi
zoszku - odzywa si
 z 
gorycz
 ojciec - . moje c6rki to za fajne. powiadaj
 
ze w Kongregacyt to tylko proste polskie dziewczy- 
ny a moim c6rkom wonia bardzo niemczyzna, tam 
hale. szpilverein it. d. - Biedny ojciec! Ale trzeba 

se dal
.j! T u kOScielny spiewa po lacinie. to znaczy, 
ze wst
puj
 do mieszkania niemieckiej rodziny, modl
 
si
, kropi
 w
 swi
on
. ogl
dam si
 po mieszka- 
niu: na Scianie wisi obraz KoSciuszki. Mickiewicza! 
Jak to?! Dla czego tu po niemiecku? Ale juz wiern, 
ho oto spostrzegam matk
 rodziny, a ta Matka Niem- 
ka. i dta tego caly dom, cala rodzina niemiecka. Mo- 
zna smialo twierdzic, ze gdy Polak pojmie Niemk
 
za :ion
, albo Polka wyjdzie za Niemca, rodzina b
- 
dzie niemiecka i stracona dla polskoSci. Znam nieje- 
dn
 dziewuc
 polsh, kt6ra przedtem m6wila tylko 
po polsku, ale gdy wyszla za Niemca, m6wi juz tyl- 
ko po niemiecku. Bylem na kolendzie u jednego mlo- 
dego czlowieka, kt6ry qdal niemieckiego spiewu i 
, modlitwy, bo jego zona, cI10ciaz umie po polsku, jest 
I Niemk
. A ilei: to takich rodzin. kt6re sir zniem- 
czyly przez uleglose Polaka-ojea albo Polki-matki! 
I T u rodzina polska, zdaje si
, ze tu panuje jakas 
swiadomoSC narodowa, bo widz
 gazety polskie, ksi
- 
tki i kalendarze polskie. Witaj
 mnie bardzo serde- 
cznie rodzice i dzieci, ale co to, oto najmlodsze dzie- 
IVczyny trzymaj
c sir za boki ci
le dygaj
c, wolaj
: 
Kalop saj ]. Chr. Aha! to wplyw niemieckiej szpil- 
szuli. Z b6lem serea patrzee musimy na to, jezeli u- 
boga matka, kt6ra razem z ojcem musi iSc do pracy, 
nie wi
c innej rady, ni:i posylac swoje dzieci do 
szpilszuli, gdzie dziecko nie slyszy polskiego slowa, 
:>bcem si
 staje swoim rodzicom i mowie ojczystej. - 
Ale oj; tu powiedziec 0 takich matkaclr, kt6re dla 
pr6znosci, alho powiedzmy po prostu, z lenistwa i 
jla wygody posylaj
 dzieci do szpilszuJi i tak lek- 
komyslnie je wydaj:J gennanizacyi na pastw
? Nie 
pocieszaj
ce spostrzezen ia z tej kOlendy, ale to jeszcze 
nie wszystko. pytron si
 malej dziewczyny: jak si
 
nazywasz? a gdy dziecko waha sir z odpowiedzi
. 
odzywa si
 matka: no sag doch, aniolku, wie heisst 
ju! - Nie jest to "'prost przygnfbiaj
ce! Poiscy ro- 
dzice m6wi
 do dzieci swych po niemiecku! Pewien 
ojciec Polak powiada mi. gdy sir odzywam do iego 
s}l1ka po polsku: ksi
oszku, m6j syn nie umie po 
polsku, on musi m6wic tylko po niemiecku. Dla cze- 
go - pytam si
 - no to tak wed!ug terai:ni
jszcj 
/lIody. jakby mnie obuchem uderzyl, opuszczam tf 
nowomodn
 rodzin
. OIupcy wy, obce chwalicie, 
swerro nie znacie. weale nie wiecie co posiadacie! 
Tu let. wisi na scianie ..Wanderer". widzialem 
nawet"Oberschlesischl'r - i General - Anzeiger" a 


to nie w niemieckicl1 rodzinach ale w polskich. Ody 
zwracalem uwag
. jak to mozna popierac gazety ma- 
soilskie, wrogie religii i narodowoSci, to mi si
 je- 
den tlomaczyl, 
e to abonuje tylko dla papieru, dru- 
gi, ie to synowie czytaj.a. bo tam jesl wifcej czyta- 
nia i rozmaite zabawne historyjki. Ody juz tu mo- 
wi
 0 synach, niechaj zaraz nadmieni
, ze wprost 
zdumialem nad zdziczeniem i niekamoScia naszei mlo- 
dziety. Odzie macie syna - pytalem si
 nieraz, - 
ach. m6j syn w szlarhauzie. m6j syn we WestfaliL - 
A dla czego? - Wiedz
, Die chce sluchac ojea matki, 
a tam jest wi
ej wolnosci. ]eden ojciec uzalal si
, 
ze syn mu uciekl z domu. poniewaz go upominal, 
aby chodzH na polskie a nie na niemicckic nabozen- 
stwo, aby zamiast wal
ac si
 po ulieach. usiadl w 
domu za slolem i wzi;V do rrld jah dobr
 ksifZk
 
albo elemenlarz. 
Na tern koiiczr dzis, chociai bym jeszcze. m6g1 
wiele pisac 0 niemieckich obrazkach. haussegenach. 
glueckwunschkarlach, wszystko oroaki dobrowolnej 
germanizacyi, ulegloSci i braku odpomoSci przeciw 
fali germaiiskiej! 
K 5 i 1 d z c bod z " c y p 0 k 0 I end z i e. 


Dok'ld idziemy? 


Pelen tralnych spostrzez
n artykul znalezJi
my w 
"Olosie Wielkopolanek". Maluje on naszem zdaniem 
bardzo dobrze polozenie, jakie obecnie si
 u nas wy- 
tworzylo. Artykul ten brzmi: 
Patrz
c na fale bystrej rzeki. zauwazy si
 nieraz 
gal
k
, kt6ra dostawszy si
 w bJiskosc wiru, stanie 
na cI1wil
 prawie zupelnie nieruchomo i niejako wa- 
ha si
, w kt6q stroo
 poplyn
c". jakoby nie wiedziala 
jaki pr
d j
 ze sob
 porwie... 
Kto bacznie sledzil bieg spraw w spoleczeilstwie 
naszern, ten przyzna slusznosc, jezeJi powiem, 
e to 
nasze spoleczeiistwo w chwili obecnei bardzo przypo- 
mina tak
 gal
zk
, wahaj

 si
, z Jakim ma poply- 
n
c pr
dem. jeszcze do niedawnego czasu nie bylo 
tego wahania. Wiedzielismy wszyscy, dok
d idziemy, 
wiedzieJismy, te pr
d, kt6renJU sir oddajemy, niesie 
nas na skaly przesladowaii pruskich i ci
lych walk z 
przemoznym wrogiem, ale mielismy tet. tr Swiado- 
moSe, ie, choCby Ie skaly iak najwi
ksze poczynily 
wsrOd nas spustoszenia, j
dro spoJeczeiistwa nigdy 
przed niemi nie ust
pi, nigdy si
 0 nie nie rozbije. 
I naraz znikla w spoleczeiistwie ta swiadomosc 
wlasnej sily. Bieg nasz zastanowil si
, jakobysmy 
sir zacz
Ji wahac, jakobysmy pr.zestali sobie dowie- 
rzac, ze przetrwamy wszelkie przeSladowania i t1dr
- 
czenia. Pr
d, kl6ry ni6s1 nas dot
d oslaN, jakoby z 
przeciwnej strony wsparl go inny jakis pr;Jd, kt6ry 
do tego czasu nie dawal sir we znaki. 
Rozpatrzmy si
, kiedy to nast
pilo i Co bylo przy- 
czyn
 lego objawu. 
Kiedy na sali lanlberla w poznaniu rozleglo si
 
po raz pierwszy haslo "Czuj duch!". zdawalo si
 
nam, ze teraz, kiedy filar dawniejszej politvki ugodo- 
wej, p. 16zef KoScieIski, staje razem z 'mieszczan- 
stwem i ludem wiejskim na wylomie. aby bronic tej 
naszej polskiej twierdzy. nic juz nie zdola nas spro- 
wadzic z drogi wylrwalej pracy okolo dobra naszej 
polskoSci, ze za przykladem magpata miloslawskiego 
cala szlacl1ta nasza a z ni
 cale nasze duchowi
{lstwo 
p6jdzie w slady Niegolewskich. Kantak6w. no i tych 
dziatek polskich, kt6re za pacierz polski znosily pla- 
gi i areszty i ust;Jpic nie chcialy przcd przemoc
. 
Ale rychlo jut przekonalismy si
, jak zludnemi 


I 


Cu dem 81\ niskie ceny 
. domu towarowym B. Bobrek, 
IltOwtr:e, IIUCI Popneem& Ita ntr.) 10. 
S ..ieia nadeBzly: 
r
czniki i chusteczkikieszonk. 


byly takie nadzieje pokladane w naszej szlachcie i 
naszem duchowieilstwie. To ostatnie us
pilo z wy- 
lomu, bo tak nakazala jego przdotOll8 whH1za. U- 
s4pilo, bo us
pic musialo. A ezlachta albo wcale 
nie poszla za swym przewodnikiem, p. KoAcielskim, 
albo te1; usun
a sir niebawem z posterunI.-u. Pan 
KoScielski m6g1 dawac tylko tytuly starost6w i komi- 
sarz
 "Straty" a w 
oda
 nMo:!:yc jeszcu sporo 0- 
bow!
k6w, wymagaj
9C
 I pra9' i odwagi obywa- 
lelsklej. Dla ogromnfJ wlrkszo9ci naszyciJ r.an6w by- 
10 tego ma.1o, co p'. Kosicki im dawallub 1U6g1 dawat, 
a t
o, C? 
 zamlan 
dal, 
iele za wiele. No i p. 
KoSclelskJ mebawem ujrzal Sl
 na tyro wyJomie osa- 
motniOl1ym od braci szlac!Jty w towarz}'5twie prawie 
samych - mieszczam i cbl0p6w. 
P
 tern odl
c
eniu S!r szlachty od "StrIIty" po 
raz ptery.'szy dal SIr uczuc ten przeciwny prtd, kt6ry 
zacz
J s
r wzmagac z pqdem, jalrl dottd unosil cale 
spoleczenstwo nasze. Ale prtd ten byl jeszcze Z8 
slabym, aby m6g1 powstrzymat bieg spoleczdistwa, 
lub przeC je na inne dragi. Pierwsza wyraina pr6l>a 
sily nast
pila z okazyi zapowiedzianej Wltawy 0 wy- 
wl.aszczeniu. T utaj jtd za p. Turn, z Objezierza, 
ktorego broszura porostanie dJugo w smutnej pa- 
mirci, stan
a jut powazna czr5C szlachty, i za
a 
pracowa
 nad tem, aby Prusacy mogli uwierzyc, ie 
spoleczenstwo nasze gotowe przywdziac Iibel)'
 lokaj- 
sk
, byle nie bylo wywlaszczenia. Przypominamy tu- 
taj niefortunny wystfP p. Dziembowskiego, no 1 r6- 
wnie smutne wys
pienie p
a Napieralskiego, kt6ry 
dzi
ki kr6tkowidztwu przyw6dc6w post
ej szlach- 
ty dostal si
 w posiadanie poznaiiskiego tygodnika 
"Pracy" i w niej zacz;v pracowac w mysl pp. Tur- 
n6w, ]ackowskich i innych. Pr6ba ta, 0 jakiej wspo- 
mnielismy wyzej, wykazala jeszcze Da razie wicbz
 
sil
 pr
du dotychczasowego, narodowego, pr
d ten 
nabraJ nawel mocy w czasie wyborow sejmowyrh, ale 
ostat.ecznie oslabl tak, te na zjeidzie delegat6w w 
przeddzieii wigilii otwarto zamlml
 dotychczas wro- 
ta do k61 polskich w.... imie i parIamende panom 
Dzierubowskim, ]ackowsidm, Turnom, Czartory8ktm 
i podobnym. 
I oto w chwili obecnej spoJeczeil.stwo na.!lZf par- 
le ptzez dwa r6wnie silne p
dy, stoi w miej8C\J, jak 
ta ga
zka wSrod sprzecznych fal i waha sir. I do- 
ktd poplynie? Ot6:i zdaje si
, ze ulegnie prtdowi pp. 
Dziembowskim. ]ackowskich, Turn6w, Napieralskich 
i Wawrzyniak6w i poplynie w kierunku wr
z przeci- 
wnym, niz plyn
o dot
d, az ostoi si
 pewnie w 
przedpokojach, chociaz uie cesarskich lub minister- 
skich, bo tam odt
q je z pogard
, to przynajmniej 
- u SI6p cenLrowc6w_ 


(ongres gorniezy w Berlinie. 


I 


W poniedzialek I lutego rozpocz
1 si
 kongre
 
g6miczy. Pow6d do zwolania kongresu dalo nie- 
slcz
cie w kopalni Ra,lbod. 06micy przez urzadze- 
nie kongresu w Berlinie. pod bokiem sejmu i parla- 
mentu, pragna wYWr7eC nacisk na rz
d i ciala pra- 
wodawcze, L-elem uzyskania og6-nego prawa g6micze- 
go na cal
 rzesz
 niemieck
. Na porz
dku dziennym 
(Jostawiono trzy releraty: I. Sprawa ustanowienia 
kontrolerow kopalnianych z grona robotnik6w. 2. za- 
prowadzenie og61nego prawa gorniczego. 3. spnu a 
czamych lis'. W sprdwie oslalniej wyznaczono ;akn 
referenta p.1na Sosiiisk'iego, prezesa Z-jednoczenia' za. 
wodowego polskiego. 
. W niedz,d
 0 goelz. 9 i p61 odbylo sif pt;sicdze- 
me przedw	
			

/503_0001.djvu

			Zaldct 10 brdLie os1atec7nie od decyzyi sekre'arya 
tu lili
'<17ynarouowego, . 
Udziat w ponied/iatkowem posied7emU braiD 130 
delegaww. Na'i7e Z.ie,darzen na wi- 
downi parlamentarnej. Paralament l11e1medi Lajmo- 
wa/ sir trLY dni szykanami policyjnemi na tie no- 
weJ I/Slawy 0 810warq81eniach, a w sejmie prusk m 
etoczono zaci
 utarcz
 0 powszechne, r6wne, taj- 
ne I bez
rednie prawo glosowania. Jakid Ii re- 
mlt.my Ie! pirtJOOlllowej Uldrczki j
yko
? 
Loe inlCl pefacyi pol5ko socyahstyczneJ w sprawie 
ftzykowej z g6ry nie ulegal najmmejszej wQtpliwoS' 
CI, Rdp, dlirki rc,l(ulaminowi parlamenlu, Zadna in. 
tprpelacya w gruncic rzecL}' nie prowadzi do niCLe- 
1(0. Co ndjwytcj hncrpelanci osifgn
e mog
 sukces 
mOrllny, gdyt wniosk6w ani kwesly1 zaufallia lta- 
wit n
 wolno. 
Czy iJlt.tTpelacya polska odniosJa przynajmniej 8uk- 
eea J1\oralny, ttgo przes
d7.aC Die chcemy. Pewncm 
nat.om iast. )e5t. te pf/ern6wienie jOOnego z m6wc6w 
polskich ka. RadLiwilla, zawleralo uSlfP, na k!6ry 
pO"] nad Urugl
l 
punk1em wyka-
Io sie. :ie IicLba ohecnvch pos/6w me 
wvstarcza do pow/ifCia uchwa/, wskulek C7CgO par- 
lament musia' s;e pf/edwczesnie OOroczve. T
m spo- 
sohem posel K u 1 e r 5 k i, kt6
'y "z¥!o;;it si.
 I1vt do 
glosll w sprawie "czamych hst , me mogi prze 
mawia r . . 
Na wstepir przvial parlamenf memonal 0 pozycz- 
blch. zaci(!gn'
lycb na pokrycie nadlwyczajnvch wv. 


dalk6w na ldo1onie pozamorskie Niemiec. Pwyczld 
te wr.nI")S7
 dot
d 38 325 000 marek. 
Nastrpnie obradowano w dr\lgiem czytaniu nad 
clochodami I wydalkami niernieckicb koJonii w potu- 
111I;owrj AllYcc, Nowej Owinei. na KaroJinach i 
Samoa za rok 1904. Komisya budzctowa wni08la: 

) 0 pfLyj
ie przekroczeiJ oonoSnego etatu, b) 0 po- 
J..,
';to\Vallie co do iednoralOwego wydalku nadetato- 
wego w iloSci 200 OQO marek lIa wst
pne prace przy 
budawie kole; z Windhuk do Reh"bolh w celu sUu- 
mienia pow
tania krajowc6w w r. 1904. Nad dru- 
I-(im wnioskiem komisyi wywi
zata si
 ozywiona dy- 
skusya. Nacyonal-liberalowie wnieSli, aby nad nim 
O- 
Im zeszlego 0 uwolnienie posta Lieblrnechta przez ko- 
misy
 stawili socyalni demokraci dzisiaj nowy wnio- 
sek (w trclci taki sam wni05ek przedtozyli wolnomy- 

Ini, Traeger i towarzysze). Wniosek :I:
da, by bez 
zezwolenia izbr nie wolno bylo w przyszloSci posla 
podczas trwama sesyi aresztowat i wolnosci pozba- 
wic, powt6re, by posla, .juz uwi
zioncgo, uwolniono 
na czas trwania sesyi, jeZeli izba tego przez uchwal
 
zaz
da; 
Wniosek uzasadnil posel T r a e g e r (wo]nom. 
zjedn.), chocby tylko ze wzglrdu na interes wybor- 
. c6w, posel powinien byE uwolniony. Przeci
i wnio- 
skow; s
 konserwatysci, wolllokonserwaly
C1, nacyo- 
nal-liberatowie; Slanowczo broni wniosku posel lipp- 
mann (wolnom. zjedn.) Reeren (cen/rum) jest 
da- 
nia, ze najlepiej wnjosek przckazae komisyi sprawie- 
dliwoSci. co feZ po dluzszem przem6wieniu Hirscha 
(soc. dem.) izba uczynila. 
Z etat.u minisleryum oSwiecenia przyjt'lo wszelkie 
poz)"cye co do dochOO6w; w dochodacIJ wyliczono na 
r. IYOI) 4922080 mk. wifCej. Pose! PcItasohn (woln. 
zjedn.) prosi m;nistra, by komisyi egzaminacyjnych 
nie obarczano zbylnio praq; centrum domaga si
. by 
powi
kszono liczb
 czton.k6w tvchz
 
(o.misyi egzami- 
nacyjnych, porllszono ta
ze prac
 wl
n
6w; przeds(a- 
wicjel rz
du zar
zy/, ze za
dy wlfZIelllle na wla- 
sny racbuJlek wi!;Zni6w zatrudniaj
,. by plywatny
 
pnzedsi
biorcom nie robie konkurancYl; 
ochody z tej 
pracy powi
kszyly sif 
 1
3. 0 1,3 mIl. m
. . 
Do pozycyi 0 pensYl mmlSlra przema":lal. jako 
pielwsq konserwalysta B 0 e II mer; 
I zycze- 
nie, by i tutaj oszczrn. i male
, 
a takze dziewczit ponad lat 14, tak ]ak ]UZ 
 tak,e 
czyt.elnie w BY1OI1:Iitl, Katowicach i Roz
zi
iu. Tak 
bye powinno wsZ{dzie teraz, a tam, gdzle mema WC8- 
Ie towarzystwa, to mozna odrazu osoboe kob
ece za- 
10Zye. Jak sir wzii;!e do lego, tego mozna SI
 nau- 
czyc dobrze z I.-si
ki, kt6r
 wydal ks
dz kanooik 
Adamski z POZllania. Tam na stronie 113 i potem 
na 118 wyczytatam, iak sir do tego my kobiety tak 
sarno mozemy zabrae, jak m
tczyzni. - Zreszt<;! nam 
pewnie nasi kocIJani p3l!0wie red
ktorzy . te:i .p?owego Polskie,go, k,6ry mial bye 
przedtozony komlS}'l d? opracowama. Pro!ekt ten do- 
s,at sir na larny "Wlarusa _ 
rzed pods'fP, W!'rew 
woli i wiedzy zarzadu. W JakIm celu "Wlarus za- 
rys projeklU umicicif, bylo dla nas. 
tkow
 za; 
gadk
. lecz kiedy w nr. 23 i 24 "Wlarusa Polskiego 
przeczytalismy niby !1

eslane. korespondencye. k
- 
Imj
ce projekt, domyshhSll1Y. Sl
 wuwczas,. ze cIJ
l- 
10 pp. Brejskim 0 tendencYlne podburzame czlonkow 
przeciw zarz
dowi "Zjednoczema . 
Obeenie gdzie i trzeci (sl
ski) zwi
zek poda1 rf' 
k
 do zlania si
 z, nami.. jest. po}i;!czenie . rdnvch koresponden- 
cyi 
tarai
 sir rozluznit dokonywuj
cy si
 lak! poI
- 
czenia i 'wbit klin niezgody mir	
			

/504_0001.djvu

			Z calej Polski. 


Zab6r austryackl. 
Najazd Niemc6w na OalicYf. 
"Dziennik Poznanski" podaje nas
ujqq auten- 
tyczn
 poglosk
 0 zamachu kapitaro niemieckiego na 
przemyst galicY.iski: Od jednego z przyjaci6l nasze- 
go pisma, mieszkajqcego w Prowincyi NadreIiskiej, 
otrzymujemy odezw
 pewnego przedsi
iorcy berlin- 
skiego, kl6ry zach
 kapitalist6w nlemieckich do eks- 
ploatowania kopalni nafty w Oalicyi. Utworzyl0 si
 
bowiem konsercyum niemieck'e, ktre pertraktuje 0 na- 
bycie bogatych bardzo teren6w naftowych w okoJicy 
Tustanowic. NaieZy do n:ego caly szereg OO6b, re- 
krutujqcych si. z k6t arystokracyi, Bwiata przemysto- 
wego, finansowego itd. Konsorcyum wydaje 1000 u- 
dzia16w, - a katdy udziat kosztuje 375 marek. jest 
to jeden dow6d wi
ej. te odzywaj
ce si
 00 pewne- 
go czasu pogtoski 0 najeidzie kapitalist6w niemiec- 
kich na przernysl galicyjski nie 
 pozbawiooe pod- 
stawy. 
Zab6r austryackl. 
o poJsk
 szkolf w Cieszynie. 
Pose! cieszyilski ks. Londzin zglosil w piqtek w 
parlamencie wniosek nagly 0 zaloienie pailStwowej 
szkoly realnej z polskim i.zykiem wykladowym w Cie- 
szynie. 


Zab6r rosyjskl. 
o n a rod 0 w 0 S t. u c z n i 6 w. 
Czylamy w "Ooncu Wilei1skim"; W wileflsldej 
szkDle realnej zacz
 zbierat wiadomo$Ci statystyczne 
o narOOowosci uczni6w katolik6w. Wszysq ct kato- 
licy, kt6rzy nie zapisz
 sif jako Polacy, zostanq po- 
dobno pozbawieni prawa pobierania nauki religii w 
j
yku polskim. 
Postanowienie obowifzuj
ce. 
Nowy gubemator mohylowski, bar. Nolken, wido. 
cznie z krwi krzytaekiej, niegdys ober-policmajster 
warszawski, oglosil w MohyJowie postanowienie o. 
bowi
ujqce, ograniczaj<;!ce moinoSc UTZ<;!dzania w 0- 
br
bie gubemii uroczyslych procesyi katolickich. Pro- 
cesye takie nie maj
 prawa uiywac iadnych emblema. 
t6w ani sztandarow cechowych, nie wolno grat. or- 
kiestrom, nie wolno wyg:aszac m6w, wznosic okrzy- 
k6w towarzyszyt procesyom na koniach.. 
L i k wid a c y a rue h u w 0 I nos c i 0 w ego. 
Delegat U. Leb. objeidia obeenie miasteczka pro- 
wincyooalne, badajqc stan umys/6w wsr6d iyd6w. 
Dotadszy do jednego z gl6wnych do niedawna 0- 
gnisk tego "ruchu", do Bialegostoku, charakteryzuje 
stan rzecq jak nastfpuje: 
,.Najrozmailsza literatura partyjna miaJa w Bia- 
Iymstoku wiele tysi
 czytelnik6w i zapotrzebowanie 
powainej literatury iydowskiej bylo 6ardzo silne. 0- 
becnie wszystko 10 obumarlo. Ze wszystkich organi- 
zacyi partY.inych nie zostala ani jedna. Robotnicy sa- 
mi zapewniaj
, te wil,'kszoSC tych organizacyi zanikla 
nietylko wskutek represyi, ale i apatyi powstalej sr6d 
robotnik6w. " 
"Zainteresowanie si
 sprawami partyjnemi zamar- 
10 zupclnie wSr6d mlodziezy Zydowskiej i robotnik6w 
:iydowskich. Obecnie poszukiwana jest ty1ko literatu- 
ra pamograficzna". 
"Opr6cz organizacyi partY.inych przestaJy istniet 
takZe zwi!!zki zawOOowe, z kt6rych ani jeden nie zo- 
stal. Zarazem robotnicy stracili lepsze warunki, wy- 
walczone w czasie rewolucyjnynl. 
U n i w e r S y t e t zen ski. 
Rada wytszych kurs6w zeriskich w Kijow-ie 
fak donosi ..Dziennik Kijowski"' - opracowala 
przeslala do zalwierdzenia projekt nowej ustawy 0 
zreorganizowan:u kurs6w. Ma powslac uniwersytet 
teriski 0 trzech wydzialach: historyczno-filologicznym, 
fizyczno-matematyczn)'tn i prawnyrn. 
Wydzial lekarski b
zie zmieniony na samOOzieln q 
uczelni
. 
Studentki, po ukonczeniu uniwersytetu. brd
 skla- 
daly egzaminy w komisyach rzadowych i b
q OOzy- 
mywaly dyplomy zupelnie identyczne z dyplomami dia 
studenl6w uniwersvtel6w mfSkich. 
Smutna wiadomost. 
Z Wilna nadchOOzi wiadomo
c, ii dotychczasowa 
dyrekcya tarntejszego teatru polskiego z dniem 2O-go 
Jutego r. b. rozwiqzuje zesp61 arlystyczny i przesta- 
je nadal prowadzic teatr. DyrelrtO/"ka teatru wHen- 
skiego, pani Nuna Mlodziejowska-S7czurkiewiczowa_ 
w ci
 trzech sezon6w straeifa 70.(1()() rubli. Zain- 

eresowanie si
 tealrem po!skim w Wilnie slar'o i 
slabnie coraz bardziej. a w c7asie obecnego kama- 
walu deficyt zacz
l rosn!!c podobno W spos6b za- 
trwa::iajacy . 


Wiadomo!ci Z8 iwiata. 


Niemey. 
..Ber!. Pol. Nachrichlen" don06z
, ze projekt II- 
stawy 0 ube7pieczeniu robotnik6w, wl<;!CZI1ie z zabez- 
pieczeniem wd6w i siernt przedloionym zoslanie par- 
lamentowi jeszcze pOOczas biezacej sesyi. Odyby par- 
lament z projeldem tyrn nie m6g1 si
 obecnie zala- 
Iwic, zajmie si
 nim podczas jesiennyc
 obrad. W 
razie gdybv i w!eelv nie bylo uchwale?le. tego ?
o- 
jektu moiliwem. nil' pozoslawaloby me mnego, Jak 
zmiana odnoSnvch przepis6w ustawy z r. 1902. 
Celem popierania ko
onizacyi 
wewn
trzneJ 
I poleps
ia etosunkOw mieszkaniowych wSr6d ro- 


l botnlk6w rolnych w Pruslech utworzylo 51!,! w pro- 
skiej izbie posl6w Wolne Parlamentame Zje,'noc7fllie 
pracy, w kt6rego sklad wch
 czlonlrowie izby z 
1'0zmaitych stronnlctw. Zjednoczenie postaw'lo sohic 
za cel zbadanie wszelkich projekt6w, zmierzajacych do 
relormy stosunk6w w tej dziedzinie, i l'wentua]ne 
przeprowadzenie ich na drOOze padamentarnei. 
Austro-Wc:gry. 
Fuzya stronnictw. 
Bemo. W tych dniach nasti!pila ostateczna fuzya 
ezeskiej partyi ludowej z ezes
 party
 post
pow
 pod 
na.'w
 czeska post
owa partya ludowa z "Moraw". 
Prezesami zostali wybraJi posel dr. Stransky i prof. 
Holausek. 
Siowianskie centrum_ 
Wedlug komunikalu ..Kon-esp. Centrum", naSI - 
pHo w tych dniach UkoIlSlytuowanie slowiaIiskicr:o 
centrum, w kt6rego sklad wchodzi zw
zf'l, poludn:.) 
wo-slow, ianski czeska narodowo-katolicka partya i 
Slarorusini. Do prezydyum wybrano dJa Hruballcrnie w 
Anglii nowy drama! politVl'znv pod \1 ..Dom An- 
glika". kt6rego IreSci
 jest napad 1\ ,n" W na .\n- 


Jaden cpowiada drugiemu 
.. bardlO Yildklm sk'.Ih.he gotowyc.h po- 
snw, ....yP. prr:dcl<.radr'. l'9;oar.J'W'" 
Ibytkownycb I ..p!olml polakl... II. d. 
120 foto"y,b pone.. . 
 podu-'.r 
od 8,80 do 8,50 
.5 'awlet! pOllew I 2 podtl..II:«ml w 
DII) m tow.no oC: 4.
O 010 11,10 
65 pnednlcb ..ayp I 1 podu. I.. od 3,
0 do 12,00 
PndcleradJI . . po ',20. ',30, 1,40, 2,80 - a,ao. 
Dom 'OWR.OW 
H. Herzberlr, Zati 


" 


" 


gli
. W Londyn:e c007iennie RTajf go w dw6cb tea- 
trach przy olbrzymiej fre
wellcyi. 
S"rbfa. 
Kupno Sandtaku. 
W k&ach poselskieh twierd
, te 
d serbsld w 
porozumieniu z e7amng6rsUm stara si
 w Konstan- 
Iynopolu z zakup:enie SancJtaku nowobanrskiego za 
2:> millon6w fraak6w. AlIglia i Rosya popiera,1Q 
len zamiar Serbii. 
Serbskie przekupstwa. 
Cz
 posl6w skupszlyny po8tanowila wmmc 0- 
str
 interpelaCYr sklerowan;l gl6wnie przeciwko kr6- 
Jowi Piotrnwi. lnterpelanci zaPYtuif, czy prawd
 
:est, te rz;ld przeznaczyl 5 miIion6w Jr. na przeku- 
pienle pos!nw do parlamenlu lureckiego celem nleda- 
pl1szczania do uJ."{odv turecko-austryaek!ej. Interpelan- 
ci podnosza te pol;tyka taka j
t wysoce nlemoral- 
Ilq i te pos/owie do skupsztyny ole IIIOIn Acirrplef 
t3kiego przekupslwa. 


Turcya. 
W r zen i e w a k a d e m i two J s k 0 W R ,. 
Wrzenie w sto/ecznej akademU wojskowej 
 
nie UStaIo- W pi
tek prz}'5zlo m6w do mn!eJszych 
slart. - Vczniowie wojskowej szkoly przygorowaw- 
czej w Kucleli nad l3oslorem wzlrll w artylrule, wy- 
slanym do jeduej z gazet miejscowych, swych zbdn- 
towanych koJeg6w w OOroor. 
Warunek Turey!. 
"jeni Oazetta" dowiaduje Ii,. te Porta poII!Imc>- 
wila odpowJedziec n8 Irroki mOCBntw, abv zadowo&- 
nila si
 OOszkOOowaniem bulgarskiem w 
 
100.000.000 fr., u gotowa to uczynif, jete1i :zacbo- 
wa swoje prawa zwierzchn
 nad rumelijaq 
 
wschOOni
 a granica rume1i.lska bfdzle odpowi 
zretyfikow-anf. 


Maroko. 
Trzfshnie zfem! w Afrycl. 
Ceula. 10. styc7T1ia. Krajowcy z Tetuan dOOOlZf, 
te wi
 Romar8 poIofona pod MokarnJ !t6r, 500 tI- 
lometr6w w g/;lb Icraju. z8padla slf W!!!rotek trzprle- 
nia ziemi. Ok&o 100 oo6b poni
 mia!o Amiett,lab 
zostato cie1ko pokaleczonych. 
Zamach na salt ana. 
Paryt. jak a.'(encya Hawasa donosl, ze zast:ru:t. 
niem, z Fezu z 28 z. m. gdy sultan w Bab el BuJal 
rozmawial z oficerem francusldej misyi, zbll:!:yl air do 
nich tragarz z nofem. Vwi
iony OOwladczyl, Ik 
s7edl na chrLcicianina (olicera). Zoetal 011 pod roz- 
gami zabily. 


Chin,. 
S t r a s z n e n i e 8 z e z r c t e. 
Pismo berJiftskie "Der Tag" donosi z Hongkoog, 
ze slynna nota stalk6w kwiatowycl1 Canton ulegla 
ws
utek poiaru zupelnemu mislczeniu. 
mierc ma- 
... mia/o wi
ej nit pi
iuset ludzi. Dotychczas wy- 
aobyto 200 trup6w. w tej liczbie trupy wic111 wyso- 
kich dvg-nitarzv. 


Od Red.kc,i. 
Panu j. KI. w Kr6I. H_ j
1i 
i1: po- 
swiadczyl na dotychczasowej karcie kwltowej, t.e wa. 
tn
 jeszcze bfdzie ai do oznaczonego dnla, naUnCZ8S 
sprawa jest w p017i!dku, naletv tylko dbac 0 to, aby 
kart
 wC7esnie (za rok) wymienit.. 
R. K. w Z a w. Adres zwykly Wielmofny Pan 
Profesor._ albo Dr..... (albo) Adwokat, w li9cie 
W Pan przy r6tnych podaniach, w innym razie: wiel- 
ee szanowny Panie. (Po niemiecku: Heron Profes- 
sor.... Dr..... Rechtsanwalt, w JiSde: Schr geehrter 
Herr, a polem "Sie"). Nadmieniamy, te na I
 bez 
podpisu zazwyczaj nie OOpowiadamy. 
Z a b 0 r z e Po r 
 b a, J 6 z e f 0 w i O. Na 
zabawie zamlmi
lych kOlek wolno grac i ApiewaE 
wszystki,' zaka7.ane rzeczv. a zatem i ..Jazefa". 
Xaade"lane. 
- 100 000 egzemp!arzy skorowid7U (kalalogu) 
swego wvdala f;rma lyra-Fahrradwerke, Prenzlau 
Poot!. f>O') 606 a. Rozsyla go bezplatnie, bazdy \\'i
 
w razie polrzeby ma sposobnost przekonania si
, ja- 
kie cenv podaje na swoje lowary, zachowaE go let 
mote do zam6wien p6Zniejszycb_ 


- Od 4S lat iuz 7e skuteczn
j znane 
 pigulk, 
:ielazne . J. Slockmanna. od r. 1900 zaS noszq na- 
zw
 ,. r ramat", 7astrzeion
 przez ces. niem. Zarz
d 
Palentow) WYT!)inia.ia sie one korz}"Stnie z posrOd 
pOOohn eh lekars'w tem. ie 7.aprawione 
 korzenia- 
mi pohudza.i
cymi apdvl a nil' pSllj
 go. SIru.kiem 
tego po kilkot\god iowcm zahwaniu ich wnel znil-a 
nielylkn niedokrw'stdc. lecz lakZe nieodslr-pna cd nlej 
oci
ialosc. 1'>61 glo\\ y i mdlosci. Cena itd. p0'jane w 
dzisiej; . ,n O!:loszeniu.
		

/505_0001.djvu

			"- ..- 10 tanieh dnl! .... 
- --........ ..-.& 
.. Q 
= 10 tanich dni! 
'0 S- 
,C = 
y _. 
.. 
 
= Bracia MarkUs w Katowicach, ul. Jana Dr. 5. =' 
c= c. 
.... 
Q = I 
----- .. 
- - 
..- 10 tanleh dnl! .... - 
..........-.... 



- 


'. 
. '-:010.08 L.... . 
,,:, 
*, 
7.1I:;.r: 
NI.40t.,.,,," . Ja. ... .. , 'I8.arkl, bro4 
11.0'01 I ..aoDab1:. \" pi r:yn..d, ...... 
"
:i;::
 .,,', :::

.::::l; 

I:W::= Ii I :::.r:::.. 
Calkowllo I gum, 1:: 3 PO", 'V do 
alwykw'
In. 
04 mar.k U modoft.;jaoiR z to kla- 
!,danle wv.ylam darm. i opla- wiBzalDi I .ma reje8&raml 
la!e btllag Uustr. zegarcw, 1ll..
.90, 
teg.rk6...,wyrobOwjubiler.Id'h '-'; 
:bIII.t. .rebra. przyborOw nt- . 
,m'; -ejrslrhoal I tIa....- 
/hi Rgannistrzawsldcb I 13- eza
.j . perlow!lj, masy 
warOw muzycznych, Dik. 8.-. 
F. Pamm, Krakow. Zielona 3-200 
(Kuk.u - Oal\,\eo.) 


a przJlaelolmi domoWJml 

 w kafdem gospodantwie domowem III 
Ora. Henkla jrodki do prania 
mDlonk"-l wyprObow.ne z cblub" IDbl...e w c:aIym A1I'!ecJ.. 
Najide"lniej.zy I .ajdolkoaalszy aamoddala'",.y 
Arodek do pranla 0 DajwybzeJ zdolnolcl prani. 
I blelonia. P'ene aam. bez iadDe! pra.y I ..- 
bodu; cryni blelime blal, fak kwlecle, .wI.t, I 
"'ann", Jakob)' b'etoa" al06.e1O. ochranla I' 
i 
'n:.
le w calo
ci, przyczem jest naJzupelniej 
nle,,
wJl!l przy katdemkolwiek ...Iolowaniol 
W U!yCIU '_'taou", n.edo'ciplony 'rodell: do 
pranla, ulatWia robole. bieli I.koby na trawnikn 
I le.1 najzupelnlft ,ie..lI:odliwym. Ochranla tkanlne, 
gdyt wolnym le.t -' ch/oro . IkladnlkOw o.trycht 
'" 
Nlilepsz. pomoc w pran"'f znakomitl do n.mo- 
..enl. bleli.ny: nleod.owna ''''''' cryllczenla bru- 
dnycb przedmlotO.... do ..yeia p Og I Ici.D I 


Pefsil: 


torebld po 3S . 611 'en. 



.
 


Dixin: 


'orebka llJ 'en. 
Henkla 
soda bieIt\ca: 
[Blelc""o
l) 


- Wlledlie do olbycial _ 
Jcdynl '"brykanc1: Henkel ,& Co., Dusseldorf. 



"'





AA

.
.
 

 0b-fazy 
 
oprawia gUBtownie, 
ko i tanio 
....., 
Stanislaw Schneller Ru4zie. 
YYTYTYYYY.YYYT.YT

 


Wizyt6wki 


w modnych larmllach i z wylwomego papieru 


drulruJe 


Katowice. 


"Polak" Sp. z ogr. odp. I 


Do 28.bespieczanfa nn 
l .g
8
:':::
:iB 
poszukuje wielkie &own. 
ny.two ako;rJne da'el- 
DJ"c.h poAredD
k6w i 

Ie'hy..b polb o .dlllk4'tH 
oa WYBokiml odletk.mi. 
o of. upr. ai, pod A.G. 
100 do ekoped. niniej... 
gazely. 


... 


r . -- 


Poleeam Bw6j obficie 
zaopatrzony 
.. sklad obuwi. 
dla pan6w, dla pail i dla 
dzieci - po cenach' naj- 
niiszych. 
August Smolen 
dODi obnwla 
w Bogucicaeh. >== 


Oddawna jut jea& adowo- 
dnioDem, ie do wzrOB&U I roz- 
wofu eiata .wler.
""go po. 
&neM paazY. k&oJ'8b)' ZR- 
"Ierata te same Bkl.dDlki. 
lednRlcowoz w podR"aDej 
aw)'lI:le Awlnlom pas,y zDej- . N
ta4a.etn
'ep..e . 
daje Bi
 bard.o mRlo, albo I " 11'601'0 ua"'npa " 
W'oalenicz&ycbzeskladDik6w; _ wBoelakich ':I 
cbcRCt)'mDi"
omaganlompa- i wl a prawdzlwych .. 
B.y .apobled..koDieczu,! je.&. n : 
donaler;zka pro8zkn g I wMek :: 

o tu.ueala 'wflli.. '2 fel& hande! wiD. &0_. 
 
DRle l':'O s,e trzy ra!... dzleDDle :- r6" koloD. i laJrocl ;. 
po Iyzce .toIo"el... rr 
Do n
byda wp.cz\ 'b po :: Jan Sldha, i 
35 feD. 1 Da willi' u 2 Ka&owice _ 
J. Chmlelewskiego, Co Fryderyto"Bt
 _ 
 
drogerJ'a w Roidzieniu, "Pros
 2.waiac Daokna i 
bl\eko koAcIolR. . Wl'a"'W'ne. 


Pierw"" a peoyR1ny "1 R ZYDk 
wnetawllk. plw. 
Haal!lego 
Rudolf Block, .Katowlce 
aanlnlll: nile 8011le" I Emy. 


. 
Ska....
;.. 

 B1r
bi
na:
.P:::
 
Ow m
odo'cl Je.et 
".na dzlelO i1l18tro- 
O . Retab'a 
chrOIlil w:asna 
NO".1F}"d 'e O'_L'- 
Cen& P -.aue. 


h
 cz,rla .

z; 
Bkutk:'
c" tak 
& ObIt .

 
g6w. Do nab;

 to- 


r"U"..JJazJn,dip.i..z 
..e lllnar kt21C..Li ok'" 
w S&keozili).-, j:f
t:; 
prze. bid, kai
garnjo- 
;', h 


W.Zlarnlak. Sfrzatkowo 
StraJkowo poleoa 
d .. t e. g.. I . 
. ' 
plerze 

 po!!iOO. 2,bO mk. 

 :; 



:t
: 
.-__, fw1t, DIe .
rte 
,. po 2,2lI2.30 1 a.oo 
..r-:--
';' - 
 ,,


:. 
ftmt .a t:allesll:lIt: PO
"'t- 


...... 


'!:.... '-i 


Oryg. be

 ca.1200-1dOO 
Bzt. _ajlepllzPeh lIoloDJ'eb 
tlD8tyeh 'liJedzl, 
biRIoml
BDe i bard'" 'DRtO' 
mite W emsku 2
 mI<. G"a- 
l':lUCY. .a DaflepBz,! jdQ
ci 
HerlogB' V ersand
esehKft. 
lirlmmon 17 BaDdi.cbee&r.26' 


Pr:
 .£sencya "Ientong 
__ o.ob' e lIloeDn__ 
Tnz. m .50, 
gdy 30 bal. 6.- tnie. 
Ls.boratoryulllo 
E. "
lIltlae.., Halle a. 8., 
Stephansh'. 12. 


meJdollg.IIS8ac,1, 
DllllepaZ)' fabryka', Gatnnet 
I, & n 2,10 ml<. "edle d-ra 
BchBp przy . &ndnRob 
po 2,25 Gs.&llnet II} ta- 
m 1,83 m - WyBy" aa 
zsllc.k'! POCZIQW'! 
Paw'" Kadr.... 
Llbora&orlum, .'l1l'i41 BI.II. 
NBjlep..,. Mknp . 
- rzeozy droll ery" 
. 


D.aJl\tek 
.,tanowi debk.&Da, ()ZY8
" 
t....... rumlan)', mlodzleli. 
czo .....eiy W'n1f1d, blaIR. 
fRk atBaml& mlOjkb .1<6ra I 
ol
alewaJ,oo bla1R I>lcf. 
WeZ)'R&lrlego \ego dokue 
prllwd&lue 
Illfowo-mleczne mydlo 
z konlklcm 
firmJ' Bel'Km.un I 81''"' 
a.."'''....nJ 
Ie uaMklem oobronnym I 
KonJk 
nO fiO r. a.&nka u: .. KDt". 
........h. Oacar Klehler, E. 
Schuh, drogerya, Emil ;:Oel- 
[er, Emil MiBera, Eug 
IDaSci Rino 


 J
e6::;" 
IDu]emy p...ma dzltkMynne. 
i)[ko pra....lb1wa '" o.,.-gtnal- 
nemopako,.,aalu bblo-delobO- 
lfceI'Wonem. i . dnn, 
Beblibert .00., Web1btibl&. 
I/'a!ladowail: rile tmlba pt!:Vj. 
.... mowat .. 
Do tabJ"da WI' 'l'f'!t'lu aptet&olL
		

/506_0001.djvu

			'Dodaiek 


l-szy do 


nr. 


16 


olaka'i. 


!, 
Katowlee, Bohot., dnla 6-go Jntego .909. 


- -- 


WiadomOBci potoczne. 


a.towle". (K al e n dar z.1 Sobots, dnla 6-
0 lutego: 
Doroty p. 1m., Tytosa. Wsob6d slonca 0 godzinle 7.37. za- 
ohOd 0 godz. '.1;2. - Nledllela 7-go: RomuBlda I Ryazarda. 
W.oMd .Ionca 0 godz. 7.36, zachOd 0 godz. ..66. - Ponle- 
dvalok 8.go; Jans z JIIaly, wyzDawoy. Wsob6d slonca 0 
godz. 7.3&, zaohOd 0 Rodz. ..66. 
Imiona elowiaDskle. IJ.go lotego: Bogdana. - 7.go 
Sallslaw bl. - 8-go: Gnlewomlr, 
Kalendarl historyozny. II-go lutego: Zamordo- 
wanie kr61a Przemyslawa I w Rogoillle 1296. 7.go: Wla. 
dy.law IV zapny.i
ga pacta convent. 1633. 8-go: BitwD 
pod W 
growem w gnbernil sledlecklel 1863. 
- Na luty i marzec mozna teraz zapiSYVlae na57'! 
gdZelf. Powiedzde to tern. kt6rzy .iadnej gazety pol- 
skiej nie czytuj
 i naklaniajcie ich d - zapisania sobie 
naszej gazety na te dwa nadchodz
c
 miesi
ce na 
poczcie. Nie uslawajmy w pracy, ale ci
le agilujmy 
za gazetami naszemi katolickiemi! Niech si
 rQZsze- 
WI oSwiata, kt.6rej tak bardzo potrzeba we wielu a 
wielu rodzinach polskich! Pami
tajcie, ze bez oSwia- 
ty nie moze bye dobrze! WifC rozszerzajrie "Kuryera 
SI,!skiego" i .,Polaka". 
- Zbieranie datk6w na zebraniach publicznych. 
NajwyZszy 
d pruski, berIinski "kamergeryclrt", zaj- 
mowal si
 w tych dniach rozstrzygnifCiem sprawy 0 
zbieranie drobnych datk6w na zebraniach pubIicznych 
/la cele agitacyjne. Policya poci
gn!,"la do karv. po- 
niewaZ nie dala do tego pozwolenia, kierownika pc- 
wnego zebrania, kt6ry nawol}'Wal do dawania pieni
 
dzy na wystawiony w tym celu talerz. Zwoluj,!cy ze- 
branie kierownik ukarany pieni

 kar
 za to rze- 
kome przewinienie walczyl w trzech instancyach 
- 
dowych 0 zniesienie kary policyjnej. Staranie jego u- 
wief1czone zostaly pomys]nvm skutkiem. gdyz "kamer- 

erychf' w Berlinie zni6s1 kar
 jako nieprawidlow
 
i wyrzek} zasad
, Ze poIicya nie ma prawa do wyda- 
wania takich kar, choroy si
 nawet miala na to po- 
wolywac, ie przez takie skladltowanie moze sif spro- 
wadzac naplyw ludzi na !edno mie!sce tak wielki, ZI'T 
by on zagrai:al bezpieczef1stwu iycia ludzkiego. 
- (BacznoSc podatkuj
cy!) Wed tug przepi.s6w 
prawnych winny podatki za bie4cy kwartal (od sty- 
cznia do kwietnia) bye zap!acone najpOzniej do 15 lu- 
tego. Wielu jednak jest jeszcze podatlruj,!cych, kt6rzy 
egzekutora, zanim uczyni
 zadose swym obowi
zkom, 
wol
, ie iclr si
 mooituje, a nawet, ze nasyla si
 1m 
przez co naraZaj
 si
 tylko na niepotrzebne koszty. 
Ireszt
 w IXXowie lutego jest w biurach podatkowych 
I.wykle taki naUok, ze interesenci nieraz hardzo dlu- 

o czekae musz
 na zalatwienie sprawy. W interesie 
podatkuj
cych samych zaIeca si
 zatfm uiszezae si
 z 
podatk6w mozliwie wczeSnie. 
- Kr61a polslctiego wYllalazl raciborski ..Anzei- 

er" w osobie austryackiego arcyksircia I(arola Ste. 
fena w Zywcu, czy tei: w mlodym ksifCiu Hieroni- 
\"lie RadziwiIle, zifCiu arcyksifCia Karola. Brak je- 
SLcze Iylko Kr6
estwa Polskiego. kt6re moze "Anzei- 

erowi" uda si
 takze utworzyc, tak Ze obejdzie si
 
bez ..polskiej I"ewolucyi"'. .,Anzeiger" ma tez za 
,ie arcyksifCiu Karolowi Stefanowi, ze m6wi bardzo 
dobrze po polsku. Wobectego pozwoIimy sobie przy- 
pomniee "Anzeigerowi"'. iz wielki kurfuerst bran. 
denburski SWietnie nawet m6wil po polsku i' po fran- 
nisku, za to bardzo licho po niemiecku. Tak sarno 
; kr6I pruski Fryderyk II, zwany "starym Frycem", 
lepiej wJadal !
ykiem franeuskim. anizeli niem;eckim. 
- Niemcy w Kr61estwie Polskiem. Warszawskie 
gazely dOllosz
. ze w Krolestwie Polski em staraj
 si
 
Niemcy na gwalt osiedlac. Znajduj
 ooi w tych d
- 
Jo.eniach siIne poparcie w Berlinie, s
d otrzyrnuj:J po- 
J. I. Kraszewski. 


"1V OKNIE. 


5) 


(Ci,g dalszy.) 
- A! nie! nie! - zawolala - wol
 lu sobie 001- 
rLee spokojnie, nie widziana, njt tam bye ludziom 
widowiskiem ws1I
tli
m. Wyjsc z rego porozenia, 
w jakiem pozostaj
. najusilniejsz, praq niepodobna 
- dodala. - Zarabiam tyle, aby z glOOu nie urn- 
rzee i zostawic na pogrzeb... 
- Na tem si
 rozmowa skotlczyla - dOOa.1 dok- 
t6r. Nie widz
 spasobu wyrwania jej - nieuchron- 
nej smierci. Mme poci
gn/!C tak rok. p6IIrora - ale, 
ieZeIi me zmieni mySli, n!e zapragnie sama urato- 
wac si
, nie pokocba tycia... 
Nie rn6wiliSmy wifCfj, bo nam przeszlrodzono. 0- 
powiadanie lekarza aczynilo na mnie tak bolesne WTa- 
zenie, Zem dlugo po1ml na okno w poddaszu nif spo- 
gl,dal. 
Jesienlf juZ, podni6s!szy OCZ'J paypadkiem, W 
olrnie ujrzalem naprzOd profil znajomy dziew
a, a 
naprzeciw niego noWI:1'j,.:,w s.'
r7,! 
ide
 zwi,!zk6w zawooowych. lea koiIL':)WC ;r
o w"j- 
wody_ aieby \VS-'\
cY rohotnicy, tel. ". :_"1('. I.i
 r6- 
znice rt'ligi.1I1e. polityczne i narodowc. ;t1"I
ti i po
 
wil1ni do zwia/k6w ni
mi('ckid1 rhr.l'
f
'!.ni
k;d, li8
. 
7.ec - pOlrzdill;.1 v'y\as(1icnia. Jl'teli nilwo1uj
 :133 
do rr?y
.
piellia do tych n;
PlilYklt"" ;,\\"j.1"1..(}W d:rl"c:f4. 
ciailskich, 10 Irzeba zbadac ich dzi;,lalnosc. A 

(t, 
I,! badamy, to nie bardlO ona odl>owirlda powytszyro 
wywodom Pr7ypomn
 tylko 06wia.-tuellie :i.Wi!7bI 
shrzesc. g6rnikr)w niemieckirh. gdzic 113 IrLV on! pced 
wybuchl1ifC;em slra.iku w r. NilS l1a k('i,.lini ..Bra(h. 
strasse" w Lau'p<'ndreer we Wrsllalii. ic do (fA o"ra- 
wy 011 s'
 nie miesza, bo Iic7Y tam tylko IS.tll czlon- 
k6w. MOim .iednak zdaniem ohowi"zki('JJl bzc!rgo 
zwi

ku .,est. o:t tem wie<:c.\ tak'e
o sihw.qo. i
.l( n.nn 
!ntaj te 7wiazki (JrzeJslav. iano. aJoehy nictylko v. 0- 
bronie 18. lecz nJwe' I czlonka 5law.!ty i bronily '1. 
Lecz fakic i na po In Iclip:i)!em. a rae7ej bend i- 
l;iinem. chrzddarislde 7wiazlci niemieckie nic "':1'0' 
wiada.i
 swe.i zasadzie. ho oto w\",lalv do m. Lodzi 
w I(rolrsl"ie Polsl,ie'lI .i,,
i
oS p_ NClllJlana z : :l'f- 
lina. Ictory tam organiznie zwia71li e wan 
 i e ! i - 
c k i c i kt6re teL na konl;resie chrze:i
iailskich Lwi
z- 
k6w w Zurychu repre7entowat_ 0 ort:(anizatone \,,'!J 
ZWi:;1zk6w slychae nlezbvt pcd.lcbne wiesci. bo jak Il1i 
wielu roootnikow opowiadalo, ehod7i on do w!adL 
rz:,ulowych na rozma;te wizyl}'. a te poci
ga.i\l alt'Szlo- 
wania jemll nicwvI;odnvch iedlloslek'. 
Q) . zas do!)'czy waSzel!o stanowiska po1itYClne
", 
Lo nie zilmydla,(cie Indziom oczn, ho przeciez "a 7 <1v 
wie. ze idziecie pod komencl" party; eenlrowej. 
Musz
 jeszcze powr6cie do rozdawanych pr fez was 
alisz6w i wyrazic zdziwienie. Zc w my>i! icb t.reSd 
dowicdzieliscie si
. ie nasz Iud roboczy na 06myrn 
SI.,sku dopiero od rolru jest wyzy,.'kiwany. Spytajcie 
si
 p. p. tvch starych robotnik6w tu obecnych. a ooi 
warn odpowiedz,!. ze wyzysk ten trwa .inz dawno, a 
uprawiaj
 go nielvtko kapitalisct przy szampanie w 
Berlinie, lecz przedewszystkiem ma.istrowie, a ci prze- 
det sq przewaznie Niemcy; oni tei; obc"odz
 sir z 
robotnikiem nieraz tak podle. a nie Icto inny. 
Powolywanie si
 p. Schuemmera na wygloszon
 
mow
 prezesa zwi
 metalowc6w p. Wiebera wobec 
przedstawicieli rz\KIu. niczego nie dowodzi. T ak dlu- 
go bowiem, dop6ki rz
d 
zie si
 opieral na kapi- 
talistaeh, wszystkie wasze umizgi nic nie znal"Z
. To 
tei; nawoiywania wasze powinniScie skierowac prze- 
dewszystkiem do waszych ziomk6w na zachodLie Nie- 
rni&, gdzie ich jeszcze setki tysifCY luzern chodzi. 
Z waszego nawolywania wynika, jakobyscie chcieli 
stworzyC now
 id
 i poI
czyc wszystkich robomik6w 
zar6wno Polak6w jak i socyalistOw. Moi panowie, 
co do takiego przedsi
wzi
a to warn z g6ry mor.
' 
zdradzic, :te to warn si
 nie uda. ZW'J.lzki wasze 
 
jm dosyc stare i gdyby one byly w slanie odpowie- 
dziee naszym wymaganiom, to oie istnialoby na za- 
chodzie Niemi& "Zjednoczenie Zawodowe Polskie", 
kt6re liczy przeszlo 40 000 czlonk6w. A zreszt
!.iak 
motecie miee odwag
 przyjsc nas nawolywaf. kiedy 
na czele waszego ruchu stoi p. Behrens, kt6ry glo- 
sowal razem z blokowcarni nad zekneblowaniem nam 
us!, iak mozecie od nas wymagaf, abySmy si
 .J":IZe!D 
I
czyli, kiedy wasz rz
 pozwa\a w ralym panstwlf 
niemieckim jask6lkom lepic gniazdka, a nam robo 
tnikom polskim zabrania budowac domow na wtasnej 
ziemi. To tet iclicie p. p. i agitujcie za waszymi 
zwil!Zkami pomi
zy waszynIi ziomkami, a my Polacy 
stworzymy sobie takie 
zki, h6re brd
 naszym wy- 
magamOlll odpowiadaly. 
Tym panom "Polakom", kt6rzy dzisi
 dali S
f; 
zaprz
dz do ci'!gl1ifCia wozu centrowfgO 1 

u- 
zacyjnego zdradzam, 
 Iud 
asz, a prz
ewszys
kiem 
robotnicy, traktow
1 Ich 
e pogard
 I nazwIe po 
imieniu - zdrajcami. 
To teZ, gdy p. Brzeskot skofIczyl zerwala sir be- 
rza okIask6w i pomimo zapowiedzi p. Sch., te na 
jego wywody 
ie odpowi
aI. oslawiony p. 
a- 
theja, prawie wszor-q, z W}'J
kiem 15-tu o
lo 
sal
; przy wy,iStiu {pjskali r
 p. Brzelkotowi i dZ1t- 
kowali za tak trame wywody. 


Janita. 
Zd
ze. Wskutek nieszcz
liwfgo przypadku .ci
1 
si
 siekier
 w nog
 g6rnik Kawa, brd'!cy zatrudDlony 
na kopalni ..Kleophas". - Na tej samei kopalni 
przywali!y obrywaj,ce si
 w
le g6rn
ka :r obiailskie- 
go, kt6ry talc ci
kie odni6s1 obraterua cI
lesue, te 
bez nadziei odzyskania zdrowia lezy w szpltalu. 
- (Znowu nafta.) 17-letnia c6rka sztygara Ko. 
zubka wlaJa do pieca natlf, aby si
 lepiej pality wr. 
gle, przyczem nast)pil wybuch, p10mienie zaj
 u- 
bran ie dDewczyny, kt6ra wsklltek tego znaczne od- 
n
osIa poparzenia. 
Bogucice. Kupcy tuteisi i ze Zawodzia przyst
- 
pili do zalozenia towarzystwa rabatowo-oszcz
oS- 
ciowego. Uchwalono dawae 5
; 0plistu w zllaczkach. 
przyjmowac si
 b
ie do towarzyslwa t\ 1ko wyu- 
czonych kupc6w i r
odzielnjk6w. W3t
plle k05ztuje 
10 mk. po 3 miesi;!eaeh podwyzozonem bfozie na 
20 mk. Na razie liczy towarz)'5lwo 15 czlonk6w; 
do zarz,!du wybrani: Franzel, Arnleld. Schindler i 
l.eppich z Bogucic, a Boehm. Palaszy;iski i Me!znu 
ze Zawodzia. 
Szopienicc. Dw6ch zbirow napadlo na buchal- 
tfrk
 Warek6wn
 i zabrali jej jorebk
 z 2000 mk. 
I - Robotnik Musik napad! na swego kolcg
 Woj-
		

/507_0001.djvu

			nic
 , udal mu It'lika nlebe7p:ecznych ran paili1 w 
Clow
. 
hi Ul'.II. uta. Obrywaj4ce si
 na kopalni "Kl1opl ' 
w
gle IIIcIJezp'cczl1ie poI:ila;ly 
I 
u 5tLlepr0w. Czer- 
lIiukow: liam:'!\:> podll';Lie, a Buchaj i Mielnicz
ko 
Itej_Le ex'nits:i o:Jralrnia. 
JI.LlCIuLIl. Ws!..u,d, zapaJcnia mlcczu co si
 bar- 
dzo flaJ..o zdar /.a, padl nagle koil Kalyty. Padlin
 
'Nlal Ie skorv w.i
 ';1110 spalle. 
1\:1'61. 11111,.. Kilku oprys7k6w usilowalo wla- 
IIldC si
 do kLo8cioia sw. j6u/a. W lym celu probowali 
r6tncuu nam..dLiami olwor/ye drzwi, gdy im si
 10 
nie ud,llo pOLh.kli szyby w okllie, probuj
c IIswl
l: 
e/.taby tela/ne. Usilow.mia icb byly jedllak beL sku- 
tkll gdyt ich sploszono. 
- l kOllcew Iygodnia ubieglego pflyaresztowano 
tu koruornika s40owrgo, klory dopuscll si
 nadllzye 
swej wlad7Y, 
I{rol. II uta. Przy przeladowywalliu 
lup6w t.e- 
lamych tak niWeLpieClme pokaleczyl elos pacierzo- 
wy cIeSli LaciaLcc, ze n;ediligo po!cm umal!. 
- Pcwnego bytomiBka, kl6n'go nalwiska Nicmey 
lIie wymieniaj
, zaskarlono tu 0 zbrodni
 przeciwko 
morallloAd, p,kich sl
 lIa swej 12-letllieJ c6rce do- 
pus"'/al. 
('hcbzie. Strota domowego w sieni oberty Miar- 
kl potgah niebezpiecznie notami 2 l1I
tc'Yzni, k(6rych 
7undarm pr7ytrzymal i OOprowadzi! do areszlu do 

/oJllbierck. 
('hf'bzie. Pewnemu gospodarzowi Bkradli wywla- 
8zczyciele Idlka kur i kOZ"
. 

wirtochlowjcc. Zona dCYLorcy Aligustynioka 
powila lIa ullcy dziecko. PonlewaZ nie przyszedl 
nikL z pomoq maIn umarJa wBku!ck IIp1yWU krwi 
I dolkliwego zlmna. 
Nw.irtocMowice. W nledziel
 po po/udniu 00- 
bylo 81
 w 10kaJu p. Pilawy zeblanie filii zwi
zku 
zawodowego Wzajcl1lonej POtnocy przy IicLnym udzia- 
Ie clPonkOw. Zebranie zagail i przc:wodniczyl obra- 
dom preles mieJacowej filii, kL6ry po zaiaLwieniullie- 
tt6rycb fOl1IlJ\lnolici 0 zebranlach na zasadzie istllieJ
- 
ergo prawa 0 .towarzyszenlaclJ, udzlelil glosu panu 
janowi Brzeslrotowi, ten zaA w przeszlo p6horagOOzin- 
ne.i mowie uzasadnil pawooy powstawania zwilj.Zkow 
uwodowych i ich znaczenic dla robofJ1ik6w i calego 
.poleczeliSlwa. NawirzujlJc do swoich wywod6w ob- 
jawiajQCf si
 w osLaLnich czasacb opiek
 0 polsli:ich 
TOootllikach przez socyalist6w, ceIltrowc6w, hiISch- 
dUllkcruwc6w i berllbczyk6w i wyrazil zdziwienie 
lie aC7kolwiek robotnlcy polsey Da 06mym SliBku od 
dawna znaJdywali al
 w oplakanych warunkach pra- 
LY I pt
cy, nikt si
 0 nich nlc trosLczyl, owszern po- 
mljano Ich prawie milczeniem, a teraz od razu ola- 
maj
 kh WSLYSl.:y lalq pleczolowi to8ci
, oraz, t.e po 
za t
 plec701owilo&clQ kry.iQ el
 eele parryine I ger- 
mani7dLYJne I wyrazil nadziej
, :te wszystkie te za- 
chClankl nle zdotaj, oslable azereg6w ZwifZku Wzaj. 
Pomocy, lecz przeciwnie, przyczyniaJIJ 8i
 do wzmo- 
cnienla jf!!'O kadr6w. Zebranl nagrOOzili m6wcr g
 
rreeml oklaskami i uchwallli takie zwranie co mie- 
slQC urz
dzae, poczem przewodniczQCY zebranie 801- 
wowal, nawotnJQC do energicznej &gltacy! za ZW!
z- 
Idem. 
Li Illny. W ognistym zapale patryotycznym strze- 

aI pewien mlodzieniec na urodziny cesarskie nabo- 
jaml z dynamitu. Przy u1. Bytomskie,j podlotyl ie- 
pen taki naboj pod okna pewne!(o domu I zapalit. 

ybtlch byl tak sLraszny, te mieszkailcy tego poprze- 
ratali sir, a S/yby pierwszego I drugiego pirtra do- 

1<31y. Za 
 gorliwollC i "patryotyczn
" bfdzle 
c:hlopak mllsial odpowiadae )J1"zed 
dem. 
ll.vtom. Przed tULejszQ izblJ karn
 stawal asystent 
pollcyjuy Hugon Weiss, kt6ry dopUSlC7at si!( zbrodni 
nieword lI)cl1 na nieletnich dziewczynkach. Zapraslal 
on i wlywal do biura pollcyjnego dziewczynki i mr- 
btki, a potem zadawalal swoie chude. Rozprawy to- 
ayly 8i
 I)rzy zam
n.ir
 ch drzwiach t. j. z wyklu- 
aeniem publiCLooSci. Rozpustllika skazano lIa 13 
miesircy dowu kamego. Weiss jest tonalv ojcem kil- 
korga dLieci i ma lat 40. - Takim ludziom powierza 
air wladz
, Lacy Judzie pilnuj
 porz=ldku publicz- 
nego I 
- BardLO nierozs
dnie pos[rpuj
 sobie gospody- 
nie, gd) po Lowary posLI
 male dzieci z w:i
ksz
 
HoSei!! picni{'<1z\,. Na ulicach pelno wa1rsa s'
 r6t- 
nych darmoziad6w, kt6rzy bardzo CZrsLo gwalLem 
odbie.a.la d7icciom pieniQdze. W osLalnim tygodniu 
az c.- 
dzie,j sprz
tn
1. 
Volne LazisJul. W niedzielr, 21. atycznia od- 
b}io ei
 tu zebranie Dliesirezne filii Zwi
zku Wzaj. 
Pomocy. Przemawial p. Czakan z Bogucic, zachrea- 
j
c, aby czlonkowie starali si
 0 powi
enie liczby 
swej. Z wlasnego :!:ycia przy1aczal przyklady, jak 
watnyml dwiedkami do osirgnireia lepszych zarob- 
k6w i lepszego obchodzenia sj
 z robofJ1ikiern 
 0- 
swiata i organizacya. Odpiera takte zarzuty prze- 
ciwnik6w ZwifZku bytomskiego, iakoby !cnte nie nie 
dzialal. wykazuj
c, ze sw:ieto m. i. wlasnie za stara- 
niem czlonk6w Wz. Porn. wybrano na Ferdvnandzie 
g6mika rodaka starszym knapszaltowym. - Przema- 
wialo jeszcze ktlku m6wcow, wykazuj
c, co organi- 
zacye osirgly n. p. w AngJii, oraz zachrcaj
cdo pra- 
cy gorliwej nietylko dla siebie lecz i dla innych i 
dla przyszlych pokolen. Zwrocono tet uwagr na to, 
jak skutecznym srodkiem przeciwko r6:inym naduzy- 
ciom pracodawc6w bywaj
 opisywania ich w gaze- 
tach polskich. 
2;ory. Na pollora roku wirzienia przez tutejsz
 
iz
 kam
 skazanv wywlaszcz}'l:iel Stock-Lina wyla- 
mal si
 z wi
ienia. 
l'olska Wisla. Kochani Rodaey! Z pewnosci
 
jeszcze /lie wyszumialo z glow krie
roJll, ktorzy przed 
kilku dniami odprawili sw6j bumel. a zn6w ma si
 
odbyc nowy zgie!k w posLaci Eltemabendu w sobOIj; 
6 lutego. Dawniej nie znalismy podobnych zgiclkow, 
at tu naraz takie uroczystoSci tak gwamo, jak gdy- 
by tuLaj sami milionerzy zamieszkiwali. A tymcza- 
sem niejeden w diugac]1 pod uszy zakopany. jezeli 
chodzi 0 podatek, to tu bieda ate sITach, ale jc:ieii 
si
 ma odoye jakaS tam uroczystoSe, niemiecka, to 
sk
d wzi
e to wzi
c, ale bye Dlusi, a chocia:iby ty- 
dzien sledziem rnaScie, bo to przecic:i nie lada co, to 
prLeciez /ajn w lowarzystwie panoc.zkow si
 bawie i 
dajcz paplae. Kochani Bracia! Ludzie rOZS<}dni ma- 
wi
, ze si
 at plakac chce gorzko na wasz
 ciem- 
not
, gdy sir widzi, jak was Niemcy za nos wooz
. 
Ale smutno to bardzo, jezeli ani nawol)'Wania, ani 
nauki lIaszegO czcigodnego duszpasterza, ktory c.,r- 
gicznie przeciw tym lIocnym schadzkom na ambonie 
wystepuje. n'e pODlagaj
. Kochani Rodaey! kog6t to 
cltcecie posluchac, czy protestan.6w, kLorzy urz
dzaj
 
festmy wojackie, wami komenderuj
 
 taZ
 warn spie- 
wac: Hail dir im..... Wacht am rajn, i tym podobne, 
tych, ktorym chOOzi przeciez 0 cUJlagi i kt6rzy VI in- 
tcresie wla5nej kieszeni IIrz"dza!!! wieczory gennaniza- 
torsk:e. czy cb
ecje posluchae kaplana, ktOry gorliwie 
nad dllsz zl-'awieniem pracuje? Przekonamy sir, kLo 
zwyci
Zy. Ale p. naucz}'Ciel B. juz zaskakuje jak mo- 
te, zcoy tylko dzieci jak najliczniejszy udzial braly 
w w'eczorku gennanizatorskim. Zrobil 011 straszaka 
dla dz'eci i d a ojc6w, bo powiedzial. Ze kt6re z 
dzieci nic b

 braly udzialu w feslvnie. bfd:) mu- 


slaly role d1ute1 do szkoly cl1odzlf. Pewnemu ojC1l 
kazal 0 teIlI nawet ojcu po
dzlee. Prz
iet nie b
- 
dziemy tat glupimi, :tebysmy sir wystrMzyc dali. 
Zrcszlf jesteSmy o;cami j panami naszych dz!eci, a 
onernu poza szkoli wara 00 naszych dzlec!! Dalej 
w)"pras7amy sobie rad, kt6re daje naszym dzieciom, 
ze maji na nauk
 przyg;otowawc
 do spowiedzi i 
komWlii Aw. rue chodzie, jak jest zimno, m6wi, te 
ksii<\z nie wie, jakto jest zimno, bo 00 si
 oblecze, 
a dzieci musz
 n\arzn
e. Tu jut sami rOOzicc potra- 
Iii rozstrzygnQe, czy dzieci poslac, cry nle. A kto 
wie, cryby sobie p. nauczypel nie lyczyl, teby dzieci 
w sobot
 6 lutego nie szly na nauk£' przygotowawczi 
z kt6rej dosyc pOZno po poIudniu powracaj
. Nie 
chodZmy ani nie posyJajmy naszych dzieci na te nie- 
mieckie Igrzyska, bo tam nie miejsce dIa nas, a poka- 
temy, 
my Polakami i katolikami. A wire troch
 
dobrej woll, a potrafimy wszystko wykonac. Za pie- 
ni
dze, ktore trwonicie na tych gennanlzatorskicb 
w;eczorkach, zaabonujcie sobie polsk
 gazetr, naprzy- 
klad "PoIaka" albo "Kuryera Sl
kiego.', kOl)ch za- 
daniem jes
 pracowae nad nasz
 06wia4, a pr7ekona- 
de. si
, te rzeczywiScie zn
dujecie sir w 
m
:nem po- 
lozenm. 0 d wazn lejSzy, 
PszczY,na. Dekoracya. K9i
Zf pszczytiski oLrzy- 
mal z okxy. 
wobec czego 400 robotnik6w uLracHo chleb. 
Gniezno. (Pozar z powOOu iluminacyi.) W Aro- 
d
 wieczorem okolo godziny 9. wybuchl w mie!icie 
pozar w nowo wystaw:iooym dornu dla urz
ikow 
przy zwir6wce wrzesiilskiej. Zamieszkali tam urz
 
dnicy byli z okazyi urodzin cesarskich przewa:inie po- 
za domern, a wi
 niebezpieczei1stwo bylo w:ielkie. 
SLraz po:iarna nie mogla teZ naletycie rozpDCZ9c ak- 
cyi raLunkowej. poniewaz nie bylo na miejSCU w d
 
statecznej iloSci wOOy. Ogiei1 trwal do p61nocy, spa- 
Iii si
 dacb f care jedno skrzydlo. OgieiJ powstat 
lliew
tpllwie 00 swieczek ilurninacyjnych. 
Gniez/lo. (Kto bojkotuje?) Kilku golany w 
Onieinie miak> do
 pozwolenie wladzy wojskowej, 
te wolno im bylo golie tolnierzy w koszarach. W 
polowie stycznia, jak donosi "LeCh". oLrzymali nie- 
spodziewanie zakaz, odbieraj
ey im golenie wojska. 
Co do innych zaS golarzy POlak6w, wladza wojsko- 
wa zakazala toinierzom do nich uczrszczac. Dotkn
 
ci zakazem golarze nie brall Zadnego czynllfgo udzia- 
lu w pracy narOOowej polskiej, nie wystrpowali 01- 
gdzie publicznie, wsz
zie starali sir bye 10jalnymi 
I poddanymi pruskimi. Wszystko nic nie pomoglo, bo 
zjawil ei
 w Onieznie golarz Niemiec, sprowadzony 
swego czasu przez hakatyst6w do Klecka. Powierzo- 
no mu golenie wojska, kt6re dot
d Polaey zalatw:iali. 
1 za taki bojkot prokurator pruski nie wytoczy wla- 
dzy wojskowej poStfpowania karnego. Niemcom wol- 
no bojkotowae Polak6w - Polakom NieDlc6w iest 
boikot surowo wzbroniony.
		

/508_0001.djvu

			PUa (W. Ks. Pozn.) Wywlaszczyl Si
 z poIslde- 
go nazwiska nauczyciel Celestyn Bonawenlura Ga- 
bryelsld w Pile I 
ie 5i
 zwal Walter Horsten. -)
 
brze ze si
 tak stalo nareszcie, bo dalo hkt. nie b
 
dzie dluzej kalac nazwiska polskiego. 
Krakow. Na zakoiiczenie roku jubiJeuszowego 
Najsw. Panny z Lourdes odb
zie si
 w k05ciele !wem uroczyste naboieiJslwo juhileuszowc w dniach 

., 17. i 11 b. m. POrzl}dek ttroczysto5ci brZie tald: 
B-go w poniedzialek wiecrorem 0 godz. 5}1 nieszpo- 
ry wst
pne z kazaniem I procesy;!. 9-go to.go i 11-go 
rano 0 godz. 5Yi pieIWsza msza sw., 0 godz. 8 wo- 
tywa, a godz. to suma z kazaniem. Po poIudniu 0 
godz. 5Yi nieszpory z kazaniem 1 procesy
. W osta- 
Inim dnitt, a wire II-go w ezwartek su
 odprawi w 
pontyfikalnym stroju Najdostojniejszy Ksi
dz Biskup, 
wtedy tet ttdzieli sw. sakramentu bierzmowanla.- 
Przez wszystkie trzy dni tIWae 
dzie wystawlenie 
Najsw. Sakramentu Ottarza dla 40-godzinnej adoracyi. 
Oglaszai
c to nabotenstwo, upraszamy 0 jak najlicz- 
niejszy udzial w niem. 
Gorka pod Stanislawawem. KonduHor Kozubek 
otrul 6 dzieci z rozpaczy wslutek zgonu swej tony. 
Jak z innej donosz
 slrony, Kozubek otrol swe po- 
tomstwo dla 
o. poIIiewat dziewczyna, z kt6ri! 
K. si
 cheial ozenic, nie chciala mu z powodu tak 
wieIkiej ilo5ci dzieci. oddac ewei r
ld. Z tych sze- 

ciu Olrutych uratowano 4 dzieci. 
Cz{'stochowa. (Udaremniony napad.) W maj=!t- 
ku Mykan6w przy ci
ciu lasu wynikla kwestya sporna, 
dla rozstrzyglliftia kt6rej pojeehal naczelnik strny 
ziemskiej z Cz
tochowy, p. Lebiedew. W tyro wlaS- 
nie czasie kilku uzbroiOllych bandyl6w usilowalo do- 
konac napadu i odebrae pieni
dze, przeznaezone na 
wypla
 robotnikom, zaj
tym cireiem lasu. 
Uwiadoroiony 0 powyZszem naczelnik straty ziem- 
sldej zarzildzil poScig, kt6rego rezultatem bylo uireie 
trzech bandyt6w; reszta zbiegla. Aresztowanych, przy 
Id6rych znaleziono brownlngi, przyprowadzono pod 


 do areszlu w Cz
tochowie. 
Berlin. (Kobieta w m
em ubraniu.) Zaszedl 
tutaj fakt niezwykly. Pewnej 24-letniej pannie udzie- 
mo prezydyum policyi pozwolenie na noszenie ubio- 
111 m
ldego. Dama ta ma bowiem tak wybitnie mr- 
ski! f\gur
, i ruchy zupelnie nie kobiece, :!e w sukni 
ei
gle naraton
 byla na nagabywanie policyi, kt6ra 
dopatrywala si
 w niej przebranego m
czyzn
. W 
obec lego sama wzirla przebranie m
kie, ale tu zno- 
WI! narazila si
 na trudn05d przy zgtas7aniu si
 na 
policyi i t. p. Wreszcie losem udrecronej zajl'li si
 
dwaj lekarze, kt6rzy orze1rJl. :!e jakkoJwiek plet jej 
kobieca nie podlega :!adnej w
tpliw
i, to jednak ze 
wzgl
u na mfSh powierzchownoSc panny tej uniknie 
si
 wszelkich konflikt6w i ambaras6w tylko, jezeli 
wolno jej 
zie nosie odzie:! m

. Na podstawie 
tego orzeczenia udzielila policya wytej wspomnianego 
pozwolenia. 
Dysseldorf. (Rabunek na poczcie.) W nrz\!dzie 
pocztowym przy ulicy Schadowa wyrwal onegdaj ja- 
IUs mtody rabus pewnej kobiecie, 1It6ra chelala wpla- 
de pieni
d7e, 05m stomark6wek. Rabtts ueiekl nie- 
poznany. 
KamieJliec Podolski. (Qfiary omy!ki'.) Zda- 
rzyla tIJ sif falama omyJka. Agent poJicyjny zabil 
dw6ch gimnazyasl6w, S{ldz
c, ze to S{I bandyci. Dnia 
17. stycznia z rana do jednego z uczn'6w miejscowe- 
go gimnazyum przy:1echali jego kOledzy, r6wn:et gi- 
mnazyaSci. M!odzieticy postanowili pOjs( do teatru i 
przebrali si
 w cywilne ubrania. W teatrze spotkaU 
si
 jeszcze z jeOOym koleg
 i wszyscy razem udali 
5i
 na Petropawlowski zaulek, chqe wywolac jedn
 
ze swych znajomych z mieszkania. Ody tak stali 
na ulicy. oczekuj
c towarzyszki. zauwatyl ich komi- 
8arz polieyjny. Podszedl do nich i podejrzywaj
c 0 
zte zamiary, cheial zabrac do cyrkulu. W6wczas 
chtop<:y. obawiaj
e si
 odpowiedzialnoSe; za spaeery 
po nocy w eywilnym ubraniu, rzucili sl
 do ude- 
czld. Pomocnik komisarza przekonany wOOec tego, 
te 
 to zloczyiicy. wyj
! rewo.wer i zacz
! strze- 
lat. Zabity zoslal na miejscu gimnazyasta fjkel- 
mann z Mohylewa Podolskiego. D11J,gi gimnazyasta. 
<>sobistoSei kt6rego dotychczas n ie stwierdzono, zo- 
stal raniony i zmarl na drugi dzieii w szpitalu 
ziemskim. Sledztwo wdrozono. 
Monachium. Przyaresztowano tu mlodego pa- 
robka ktOry dopuScit si
 zbnxlni przeciw moralno- 
'ci z sw"' 6O-1etni;t malla.!. 
Salerno. (Okropne samobOjstwo) Z rozpaczy 
nad okrop
 katastrof
 Zywiorow
 w Messynie po- 
padla w obl
 mloda i pi
lna wl06zka rteratka u- 
na Lanzadona. W przystfPie oblfdu popetnila zroz- 
paczooa straszne samobOjstwo. poz1J;erawszy wszy- 
stkie lrsi
1d i manuskrypty swe uloiyla ie na ieden 
stcs w swe) pracowni i podpaJila. Nastwnie rzuciu 
si
 w ogieri i spalila s;
 na wWel. 
Jekaterynoslaw. (NieszczrScie w kopalnl.) W 
kopalni szrybirisldej wpadl do szybu. podczas gdy 
g6rnicy do pracy. wielki blok lodu. Pi
iu g6mi- 
k6w zostalo zabitych lIa miejscu. a 22 odnioslo ci
- 
sze lub lieisze obratenia. 
KonstRntynopol. Pr()('f'>: sl1ltaiiski. Nieiaki ZIj)). 
nero mieszkaniec ksirstwa Kottbus. zapisal 100 000 
mam na wzniesi!'l1ie ..swi
tyni mi
zynarodowej I 
ml
zvwYznaniowej" w Koostantynopolu. Obecnie 
sam sultan Abdul Hamid wni6s1 skarg
 przed 
d 
krajowy w Kottbus 0 wvdanie tee:o legatu. 


Orobne wiadomosci. 
B e r I i n. W r6tnych w1
zych miastach pro- 
skich urzadzono w niedziel
 demonstracye za nowem 
prawem Wyborczem do sejmu. Na og61 odbyio I!i
 


wszystlco dosye spokojnie; tIJ i owdzie jednak policya 
r
bala palaszarni, zwlaszcza w Hanowerze (2U os6b 
rannych) I we Wrodawitt. 
P rag a. Z powodu zamkni
ia PrzekopOw stu- 
dend niemieccy urz\ldzili "burne)" sw6j na pewnym 
placu; wbili im za to Czesi pami
ne, szkoda tylko, 
ze piesza t konna policya przeszkodzHa operacyi zba- 
wiennej. 
Car 0 g r 6 d. Z powoou zalegania z wvptatj! 
zoldu podn:6sla zaloga w Medynie rok06z; od k;lkll 
001 zamkn
a si
 w meczede proroka. 
Ate n y _ Nocy niedzielnej przekrocrv1 oddzial 
zo1l1icrzy tureckich granic
 greck
; wtargn
li ooi bez 
powodu do wsi Hagia Paraskewiwa Metylerie. PIIZY- 
szlo do walki pomi
zv nimi a wloScianinami, z kt6- 
rych wie1u poleglo. Poploch I!
d wielki panuje na 
wyspie. 
M e i n i n gen. Z tutejszego gimnazyum wyda- 
lono wir1c3z
 ilooc student6w, kt6rzy dopusrili si
 
IIcznych zbrodni przeciw moralnreci. Sprawa ta wy- 
wolala wlellde zdziwienie. 
Lip 5 k. Dlugoletni u!"Zfdnik kasowy banku Fre- 
go&Co. M. Bornnann skazanym zoolal za sprzenie- 
wierzenie 155000 mk. na 4Yi roku wi
ienia. Pieni'!- 
dze przegral przewainie w spekulacyach gJe/dowych. 
K 0 Ion I a. 30 wyrostk6w halastli;lcych pobHo 
sir tu z licznym zas
 st6jkowych, kt6rych obrzu- 
cili w k06.cu wladlami kalu; w biurze policyinym ie- 
den z nich dopadl wis
cy na Scianie palasz, kt6rym 
grozH urz
ikom, inny strzeJil do nich rewolwerem. 
W koiicu uwi
iono wszystkich 30. 
M e d y 0 I a n. Wycieczk
 po jeziol7e Como tt- 
r
dz:lo sobie 20 robotnic z pohliskiej rrz
zalni je. 
dwabiu. Podobno wraClna, ze wydawca na7naczyl stosunkowo 
zbyt nisk
 cen
. Poj
dvilCLY 7CSZyt kosztuje bowiem 
tylko I mark
, z przesylk
 1.20 mk.. 
emplarz br
 
szurowany w czterech tomach po 7,5(1 mk. - 30,00 
marek, gdy tvmczascm egzernplllrz oprawny v' p6lsk6- 
rek w eztcrerh tomach po 9 rnk. - 36 mk. 
Prcnumcrowac motna zaraz na call' dzielo. a wy- 
sylki nast
ri
 stosownle do zyczenia w pojed).flczych 
zesrytach Illb tez w osobnvch tornach, w miarr, jak 
byly zam6wione - hros7urowane luh oprawne - nle- 
zwlocznie po opuszC7enlu tlocznl. 
Klo zaplaci z g6ry 26 mk., olrzvrnywac bedzle 
po.iedyiicze tomv broezurowane. a 703 10 mk., osobne 
pOO7yty, kto 7a
 zaplaci 32 mk., otnyma OBOhnO ka- 
My tom oprawnv w pOIsk6rek zaraz po wy:\8ctu Ir. 
Jak z przytoczonych ttttai s16w motna wni
 
wa
, nowp wydanie Biblii PfJ,ed 7.abranlem si
 do 
pracy dobl7e obmySlano I dJatCj{o nalety 51, spodzle- 
wac, ze d07na poparcla, na Jakie zasluguje. a cugo 
z duszy Ser<:a :!yczy my. 


SprBWY tOWBrzy.tW. 
Kato\\ Ice. Cwicrenia w 
invie ch6rowym "Hal- 
k\'" 

 sj
 w niedzieJ
 7150 b. m. 0 godz. 7-
 
wicczorem 'If domu zwitzkowym przy 111. Ratuszawol:l 
nr. 14. 
nogup;ee. Tuteisi cz}onkIJwi.e ZwillZtu "Ai. 
Pornocy urz
z
 w niedzlel
 7. bm. 0 1{OCb. 7-11MO 
wiecz. w sali Szumana teatr amatorald. Program pc>- 
damy p6i:niej z powod6w od nas nlualem,dt. 
Ul!b-.JOzefowlec. Bacznoocl PTzy!Z1a iekcya Apie- 
wu "Hannonli" od¥Zle sir w kUdy czwartda: I nJe. 
dziel
 z I{! r6tniq, ze w czwartek 0 godz. 
. " 
niedziel
 z.a8 0 godz. 0 wleczorem. R6wnoczeAnie do- 
nosimy, ze na katdei lekcyl motna si
 na czlonb 
wzgl
le czlookinlf zgloelc. 
By tom. PoIskJe Kasyno urqdza nojc 
 
posiedzenie w sobolf 6-go lutego r. b. 0 g0d2. a 
wieczorem w domu katolicklch towaIZ)lStw. Na pc>- 
rzQdku dzienn}1l1 wyklAd p. dr. SpyIY I Inne wahIa 
sprawy. 0 J{cmy udzIal cztook6w 1 aJmkIA IIpra- 
sz.amy. 
Bytom. Baczn
1 Tow. gimnastycme ,,IIob)I" 
ttrnldza od lutego b. r. 1M fwtczenia gtmnastyc:De 
tylko raz w t)'g"odnlu I to w kaZ
 Arod
 w dotych- 
ezasowym lokalu. SpodzJewamy sir. te tera&, Idedy 
cw1czenia tylko raz w !yjtodntu odbywalJ aI
 
 
druhowie pilnlel nit dotychCZIII III. twiczenla przy- 
chodzi
 

 I zaznaczamy, :te dla naj pllnlq przy- 
chodz
C)ch druh6w wyznaczooe Sf pl(me DBifOdJ. 
CzoIcm! 
Roda. Zwifzek posiedzJdeli dom6w f 
 
oo
zie swe posiedzenle w nledziel
 7 go InItio .... 
o godzinie 5-lei wieczorem w 10ka1u u pana Froeh- 
Jicha. Poniewa:! 
zie mowa 0 prawach g6miczydl 
ty
cych posledzicietl dom6w f gnmt6w, wdnitD 
kazdy e7tonek dla nauki na Ie posiedzenle 
 
oraz pnyprowadzic kandvdat6w, kt6rzy by ZechcielI 
przys
pi
 do Zwipku. GOOde rolIi wldzJanl. 
Rybnlk. Zebranie Tow. "Jednooc" od
 q 
w Diedziel
 dnla 7-g0 lutego r. b. 0 godz. 
 po 
pot we wlasnym lokalu przy ultcy Gliwiekiej. 0 
liczne przybycie cztonk6w 1 kandy('at6w upraszamy. 
- Zwi
zek podr6:!uj
cych kupc6w na rzesz
 nlem. 
w Pozllaniu. Zwyczajne zebranie m!esirczne w n
- 
dziel
 d. 7-go lUlegO rb. 0 godz. Io-rej przed pot. 
w lokalu posiedzeft "pod Bernardynaml" przy plscu 
Beranrdrrisldm. Na porz
dku obrad: 1) Zagajenle, 
2) odczv'anie ostatniego protokol'u. 3) koollmikaty 
za
du: a) 0 przy:i
iu nowych czlonkow, b) spra- 
wozdanie z zabawy, e) relerat p. Maelei
sIdego 0 
nadesztvch korespondencvach z JIg! mi
z)"arodowej 
w Par. zu. 4)Sprawa pierwszej pomocy lekarsldef 
czlonkc-w w podr6tv. 5) wolne wnioold. 6) zamkn1r- 
eie zebrania. Dla wazno6ci i wielldej doniosloScl 
punktu 4-go, uprasza Szan. Koleg6w 0 l'czny udzla}. 
Z a r z , d. 
Bottrop. Tow. ,.JednoSc" pod opiek
 sw. Jacka 
j 
w. Stanislawa Kostld w Bottrf'p. odbf(lzie !!We 
miesi
'ne zebranie w niedziel: dnia 7. lutee:o w 10- 
kalu poSobienia narooowo-polskicgo. tnaczei nte mo- 
:!erny umiesze7ac O!';fos7l11 tych bezp'atnie, a w raz1e 
nienadeslania nalez.. tosci (po 10 fen. od wiersza dru- 
kowan'\(o) Iisty bez v.zmianki powy:tszej nie d
 
uwzgl,dniane. - Red.)
		

/509_0001.djvu

			Bank ludowy w RrJ1J1iku 
aL Iw.l... (lolwmeutr.) 8 P1'IJ ItllJlD lolef.le 
olwar\y 1IQdzlennie od god.. B-D I od -. 
wn.....ly nledzie\e II
Ia, 
adllela poilel8
 Da weklll 
I 
ol od zloton,.b w nlm pled.
.y, 
. '1. la "godnlowem wypo.rl!l4lenle"" .'1, 'I, aa 6wler6- 
rOOlnem Wfpawle4lenlem, "'I,"'"""p6!rODlJlam WfpG- 
wledQ"dem. " 
Od I.go do 3.go wl"olnle obllcza III
 ptQpent .. "aIJ' 
l1li...1_ od 4-((0 do 16-g0 wl",l1I1e IOBRaa aa 1'61 
.m1.,.t.,.. ""- 
Oink w Irod
 I lobol
 po pol. dla publlcrno'cl .a
'
I]'. 


Zdrowie to maiQtek! 


.tu ('hor,,' na .....el, ."ehawle(l I b61 w pler...eh, 
nlaeh ut]'wa n__ nlaErtiwoany Irodek pneoi... "m eho- 
robom. Bkalek p
n]'. Oena II II mt. ft.. .....m.lT_ 
I ...._1.. w koa"l-"b. i:!lenolkur w cenle 1 I 8 mk. 
III. raa,.. n.........., II...,. I "HIlde okaJeraenla: Vilco- 
kar po 460 mIL 110. ..."d..... mlllo." I brak apell1u: 
bal. am I berbala 
w. Wojeiech.; oena 2,60 I 4,00 mk. N. 
".I
III1.n
' m.16 .. 1,10"". N. "'lpadanle ...lo.6w: 
wegolabll. bal..m na wloa" bo po I I r. lOlL Wesallde 
I&Dlooola...enle krwl, a tlOrellO .d]'nle bioI''' poo."Iek 
Dhorob.1' oeuwa herb.1a I... Wole ha w paezkaoh po 
1,00 I z,r.o mk. Kogo aawlodl]' Inne kodll...e lab be.- 
II'..Iololowe Irodk!, I.n nleoh ai, pne a... dolalanlo 
podulob la Irodk6w, a wnel aOJaka ewe a a powrolem, 
bo Irodld I. nle ell now., Ie.. ".I".trotnle W r6bo...ana. 
6_oall n. ...lado_letwal - Jedlnle wttdwe 
a arm" 
W. WP7bkew"kJ, G. m. b. H., Gnel!l
. 
10 n.J
*..'Dh n..P6d I '\. 


P.I_ III4J _1111 akl.d 


win i likierow 


... 8J1nedd7 do doma: 
Wyborna iytnl6wka . 0,60 mk. 
Podw. UJdery 1,10 mk. 
8atuczne wino . 0 0 . 0,80 mk. 
Mruakatow. wino o. 0,60 mk. 
.. "II'. 


HeimaDD Butherl, 
Katowice, BYDek. 


Osz
zt:dnos
l .... 
pnyjmu}e."pd 1 mark! poozllw1zl i plaoi 
,'ftJ 
alnem WJPOwtedftnl8 "'1. 
II p6lroobem " "'t '!. '1. 
II ealOl'Oeznem'" II'. 
lujawski Bank Parce acriDl 
G. m. b. H. 
w Inowroelawlll (HobenaiI.J._ . 


B -._ . _.
.
8_ '" 
A..Pln
zower,8kl.d . k6 17 I 
Bytom, ulici Krakowska 33. 
_ Wszystkie gatunki sk6ry. nieprzemaol 
I kalne ubrania Bk6rsane i z sukna tao l 
gIowego, sukna woskowane, linoleum 
(sk6ra Da pocllogQ.) 
___.... _._.....a-._._. 


, Kia ma zb)lnie pieni.dze'l 
Teii
ech Ie wplacl do n....., ally o"cz
dnol", 
a otrzyma 
iii 8 1.....I7CU dOIOW "m } .,po 
= 8 1 /, .'D "-.. kwartatnem wle4aeDie_ 
t 'e.. plil1lron;nem . 
, Obllezeml prOe.,." od 1 I 16 katdego mleBi,... 
a Kto pot...eltttje po;t,czk"., 
! Ten ni..h Bi
 do naa ada; 
jt.my poiy.zlzi na wekele 
JI oa odplaLaml kwertsJneml I a Ueald n. bodowl... 

 Bank IndowJ - VolksbaDk e. G. In. U. H. 
w Kr61. Hn..,le,. Tempeilitr. Dr .15. 
Bank o/w&l1J' oodziennle (lllto ... dal robocze) 
 ItIL 
1-'1 pnal!pohdlllB8 i at I-t poplllll'lala, 


dhaus 
N
 88. 
TELEPHDN 
N
 172D. 
Zinkographien. Autotwien 
fUr jeden Bedal.f 

!2t
ligst u.Ho!zsdinifte 
JI.KR1J
RoSTUnGART' 


°lopSZJD1 Srodkiem do prania 
D. tl 0 "'1PSON'S 
w en 

 - (") 

 ! '
 2 
:=: . .,.... 
 -I 
N ';. 
'I \ 
 
I- _ 3:: 

 



 
- 
 
Co) ::0; 
VI I'T1 
SElf EN PULVER 


leol 


Ora. Thompson'a 
flDszek mydlany, 
w'J,
,"II. 


. ) 


. 


.. St8n
w BeszczyAski, =
. 
Kalowice;
. Grundmanalla 7. 
Najta1isz
(llo zakupna 
.egarkdw I 'wTroltdw 
..Iotnl
zy
h
 


Ch
 kddego 


.


 
.
' 



; 


pnell:ona6 0 dMIlooI ml oh lanl.h I nlabloDl.h W)'rob6w 
dla lego poleoama..lask. Bprobowanla naB/
puj.." kOlek.,
 
'- ne. zaJlm:t
: 
100 .fl'J ka6B ""g..... L- 
IllO ..L. Perl." ..... 1.20 
100 ..Brasillens.. . I 80 
100 ,.B:abl... . . . ....; : : : ':90 
100 r6.n 'l "" 40"r7""
¥g.r 
.. 1 ptaak.".. la"l. "-riD 2.70 
I . 8:6Q."" 
Llplel' laD aj Dlemoie nlkt Sproedaa. .... 
Proes
 apr6bo...aa I ..rea ..mawla. 
P. p....r.. W.J...ro.... (NoaBIedt Weatpr.) tol l'. 488 B 


II".... B ...1. IIpIO.... 
ht..!
." GIlA IlL 1.1.. 
1000Ier I: .laDillowski 
" latowlee 
III. DJI'MI:
na (Dlrekttonaab'.) , 
IJkOnUJe IsR(tle Izynnosil banko'e. 
.pd'" ....1kIe ...,1...,111. l1li'l1li101, 
Prz1JlDuJe depoz",- (OlzozQdnolol) 
plaollOh, 


'I, sa na17ohm1ulOw" ll ,,'l;oJ. sa kwutalnam 
,.,. - mlempaem, II"/' __ p6b'oOIaem . 
wypowlac!aenlem od dDIa wp!a17 )Iqos"....S)'. 
FIUa ...- ..
._ pnJ' 
 BOOl1t1. 
aJzlel (Ple.aerotr....) 112 aalatwla po...,.t ...,.a. 
Doiol banllow. na 1)'011 I&mJ'.h 'lQj1l0<0 4o. 
....,.... "'nII1taoh. '- 



 
Wie}kca kradzie* 
wlaalle:! lII_eBzenl pope/nlll ten, klo nle oilwa do .ho'IJa i 
ta.oa l:w ln jedy
ej Pnno-dziwej domlee.ki .8nllOla.. 8w1- 
nle 1"000n. 40!"le
zt" .Sueolu. leplej ir", pr
d.ej si
 ta- 
ea" 1 00 nsjwaznlele... n,," podlegBj'l iIIdnlm ..railiwym 
charoboD! jak ,,!,erwonce, fOmorowi, Bztywnlenla t rOB- 
mlotcaenlU kolci. 
Domle.zb .BuBola. kOBII.nle dziennle kilt. fenygaw 
a odr.u"" na tl'zo
zie m.rld I'LaIBry. BeUd padzl
kowifi 
IwladczlI 0 dobroCl t.go fabryka\u. 
>S"'!oJ' l ee, do n
blc1B ".e ....Z1./tl.h Bldadaoh dro- 
ger1.oh 1 ap etBoh, Inb lei ...pro,", a .hemioonel fa'brykl 
.Boscla. w Poznania. Adres do lIe
w: 
Chemlsc
e Fabrlk des Suso!. Posen W 21, 
,Soeol. koa'iuje w pa.ak..h po 1 taul 40 fen. 2 falll, 
76 feu.; we ...orta.lI po 10 faot. 3.li0 mk
 8t fant. 7.00 mt.. 
60 fallt. 13.60 m., 
OO fant. 25.00 m. fraMO IilllibLiiezej pee... 
Iy lab .laeyl kolelowej zamawiaj"cego 10 fu.... wyeela .I
 
pocol", wl
keze ilol.i kolejll. Up....za.;,l 0 dokJadny.dre. 
I podanie eiBeJi .kolejowej, do 1It6r.' mamy BnBoi "1BIa6. 
Klo pl'lJfile p'en1lldze naprz.:!d, nie pta" kOlOzl6w S8lioakl. 


Ad 


Schindler 


.
 

.s . 
oCo'!; 
!!=- 
.....:
 

t...! 

 i.!i 
..J- 
og II 
!::.. 


Katowlee, Grundmanna 16. 
Najwlekszy Inajstar!ly.,sklad skUr 
.. ...Ieiecu. ., 
NaJtailsze tr6d1o zakupna ';k
, 
cholewL!t i wsltystJdch artylrul6...... 
= Bzew8k1
h I slodlarsklch. = 



...............
-

-_.. .. 
I lank ludoWJ w latowicach I 
'- 1f ca Beaty (Beatestr88s6 16) : 
I "' (wa wlaBD1m doma) G 
adz...a poAJ'eaek nB wekale: . 
plael od irotpoJcb w DIm plenlQdQ:! 
4. % il p61ree
 orypowledzenlem, 
8 'I} % za 6wler6r
nem 1fJ1Iowledzenlem, I 
8"10 Z1I tygodnlowem
ypowtedzenlem. . 
: Od 1-1 ...IIICUIle oblleza BIt prooenla se Db .... . 
.-.. od 4-18 wlllOlnie leel". 811,.,""nIUL Z dsJ- . 
. a.yeh siron jail: z WeBtfalil, N.d
iJ I t. p, moina I 
lIadBylaa OBzo.ljdnol.. poczIII a doIll8flealem I 1111. ZII 
. odnteBlenl.. '1I1!Ja1lj11l7 .uatll..., lid... .1 ID Ir., . 
I B8Dk otwarty lid godz. 8-12 przed p.,lndnlem 8 . 
I od 2-4. po poludnlu, "- 
TaI_. ..... 10I.II. . 
. 
............................. 


-- Sprzedaz roli i lak w parcelach. ... 
"Bj"Iet naea GOlej6. pod R,"aiklam. aamienaml 
w pafl;olach rozBprzedaa jeieU el
 doaiBloezne liezba n.- 
bywcO a parcele .glosi. Cena ra rol
 w parceleob po 400 
marek ra 1'1 0 n
) pau'lWUY, .. l'Ik, od 450 marok. - 
Spncdane Ie ..)In muje nabywu nystc bez dlug ... I dQi... 
rOw. Wplaty P kontrakcle nota alaym najlnnie) J .. cen kupna; 
rcnta pozol..e e Da hlpoteu ft. C1a1 dluis wediG umo'IVV. 
Zwraca fllQ uWBg
 ego!n, miesZ:Kancam GoleJowa Ol"az 
gmln przyle
IYen, by z nederzBj"cel si, epo.obnol.. ko- 
r'l e lalil kazdl dokar.u ,oble roll wedle moino."; zdenyc 
II, bowlem moie, ie -. nlezadtugim cZ8sie wogole parcelo- 
... 1 "" DIe bljdzle "olno. '1:.10 ma zBt.m zaoBzez
dzone pie- 
II "dz
, !'lech .1, p..opetl'z:t
 tawIlgrunto zawozaen, tem. 
wlIjOel, oe w,,:runkl dajemy 	
			

/510_0001.djvu

			odatek a-got do nr. 16 
,Polaka". 
I.towle., ..hota, .ola "go lute.. 1809. 


- 



 


Mowa posla BreJsldego 


J nla, rortrzf.5a
ce sprawy publiczne, poupadaii pMa- dopuszcunia j
 polskiego pOWilU10 up:awnic 
grafowi 12. zakaz". 
W)"gl08S()D
 .. ,arlolDalide D,e"leC
m IID.e JO bill. podeau Lecz jak to wygl
a w praktyl:ti' W poznanlu ChrzeScianski zwi
zek zllwodowy, organizacya, 1ct6- 
lalerpelacy. w 8praw,
 W)"kcDywanla pu
graln 12 nltawy miewa Bi
 publicroe wyklady 0 tematach naukowycb ra Polakom bjllajmlliej nie jt'St prLYchyJn
, oowLad 
o zebrsD1acb j .tc"a
ZY8Z8J1lacla. W j
yku polskim. Dnia 15 -listopadd roku 1908 czyl, ze Polakow jedynie niedostateczna majoDlo,;c 
. . (DokodczeJl16.) . miano mk': wykJady na ttmat: "Zwalczalli
 tpidemii", j
.£yka niemieckiego odslrasza od wsl
owania \I 
PanOWle, nle brd
 t
 przytaczal wszystkkh przy. - referellt dr. med. Oantkowski, oraz: ..Wplyw ro- je.go szt;regi, a nie uprzedzenie "do niemczyzny. Zcla. 
padk6w, w kt6rych pohcya ?a mocy paII"agraru 5 u. mantyzmu niemkcldego lIa poezy
 polski! w pierwszej me to jest zup
lnie lralne. PoJs
 organizacyr LJ. 
s
wy Rzeszy 0 st?warzyszem
 rozw
:p:ywala ztbra. poIoY/ie XIX stulecia", - referent dr. iiI. Jaworski. wodow
 zalOLOIIO jedynie w celu skutccmego pou. 
nla towa[zystw, blOr
c specyalme. qaklel tow
zys
wa Policya rozpon:
dzila, it wykladow 0 naukowych te- czania robotnika polskiego 0 sprawaeh zawodowych. 
sokole, ktore poc
lkowo upraw.aly .wyl
czme glm- ma;ach nie wo1J1o wyglob)' 10 
na 140 posiedzeniu: "Jest to niezmiern
 przesa
. Ze zaszedl w Oliwicach, W obwodzie rejeneyjnym opol- bylo niebezpiecznem. 
w paragrafie 7 zakazuje si
 na ziemiach niemieckicb skim. gdzie poliCYa1Jt przybyl na uroczystoSc Weselrl
 W drugim przypadku towarzyslwo nie Ilzyskalo 
polskiej mowy ojczystej Jub jakiejko]wiekb
dZ innej. z 4danicm okazania mu spisu go
i. Ody w spisie weale zezwolenia, naturalnie ze wzglrcl6w na porz
- 
(Bardzo sluszniel - u narodowych Jiberal6w i pra- tym nie znalazl jednego z obemyel1, kazal mu opu€;- dek publiczny. 
. wicy, gt05Y na lawach poJsldcb.) cie lokal zabawy. Policya usuwala let ludzi z pochodu p,.grlfhowe. 
W stowarzyszeniaeh nie zakazuje sir go weale (Sluchajeie! slurhajeie! - u Polak6.....) go, a w Holthausen nawet przy takiej SPO:;ObllOSci 
(Oho! - na lawach polskieh), Idzie si
 nawet jeszcze daJej! Pragnie sj
 nawet cbor
ew koSc.ie]n
 obioZyla areszlem. 
a na zehraniach nie bez wszyslldego. Ustanowiono uniemozliwic wszelkie zbieranie si
 - na t. zw. nie- (Sluchajcie! sluchajcie! - w centrum.) 
tylko zasad
, ze na publicznyeh zebraniacb, na kt6- mych wiecach. Policya ich wprawdzie nie rozwi
za- Smutno zaiste, jcili nawet przy trumnie policya 
rycb obraduje si
 nad sprawami niemieckie.i ozczyzny la, lecz przyslala mandaI karny urz
dzaji!cemu go. S
d nie powstrzymuje si
, leez chwyta si
 takich Srodk6.... 
jrzykiem obrad powinien bye jrzyk niemieclli." tawniczy uwolnil coprawda urz!'dzaji!cego, lecz pro- gwaltownych. To przeciez oburzyc mnsi tych. kt6rzy 
(Bardzo dobrzt! - na lawach narodowycb Jiberal6w kuratorya nie zadowolniona z takiego wyroku chce zmarlemu ostatni
 ctaj
 przyslug
. Dzieje si
 to mi- 
.j na prawicy; niepo
oj na lawach 
oIskich i,:" eentr:> P!()ces prztpro
adzic przez. w
zystkie .iI!5tan9'e.. .. mo owego. niby liberalnego prawa. Pan dr. Mueller 
Pallowie, dr. HIeber podtrzymuje 10 zdame swoJe Powiada Sl
 nam: "Zrooc.e przecl
 zazaleme! z Meininger! polecal narn to prawo swego c,asu, a 
rowniez w kommlarzu swym do ustawy 0 stowarzy- Lecz nie jesfesmy przeciez na to, by s'
 wci
z uta- z strony libelalnej powiedziano, ie po roku wdzircz. 
szeniach, a jakoprzewodni
eego komisyi i jako m6w- lac z powodu wykroczen wladzy. W kwestyach do- ni 
ziemy za nie wolnomyslnym. Jezeli r.eczone 

 frakcyjnego narodowo-liberalntj partyi blokowej, s
'C jasnych nie powinny si
 wladze starac 0 to, by prawo tal< si
 wykonuje, to my do wdzi
noSci by- 
mozna go uwaiae za osobf kompetmtni. POwiada ograniczac wolnoSc obywateIi panstwa. Gdzie zaclw- lIajnmiej poczuwac si
 lIie llJoiemy. 
tam na str. 135: "Obrady na zehraniach publicznyeh dzi natomiast pewna w
tpliwosc, tam powinny wla- przeciwnie ubolcw	
			

/511_0001.djvu

			.
ia 25 Btycznla 
Iosil IIf'jm detronl
, t. j. 
11()LCJ\J
 L tr
IlU Mlkoldja. Dzialania wojenne rozpo- 
"L
)' 8'
 doplcro w lulym. Naczelne dow6dztwo nad 
wOJ,,
icm rosyjski?T' mial jeneral Dybicz. Pierwsze 
'
I-cle war7Y/o 8'
 14-go luk1:O pomi
zy jednf dy- 
wu:n polski, prowadJ.on
 pr7.ez jene,ala Dwemickie- 
J{o, a caJym korpus= r06YJskim pod jeneralem Oeis- 
marcm. pod StOCLkicm. Polacy liczyli 3500 a Moeb- 
Ie !XXXI. 
oInierzy. Ten pierwszy b6j byl Awielny. 
W71flo Jcnc6w, zdobylo rosyjskie dziala i IIZtandary 
'...p";l r6sl, ocho
icy p/yn
1i ze wszystkich cz
i Pol: 
:kl , fonnniowall nowe pulki. I w trzy dni p6miej 
lilt. Jel1eraJ Skrzynedi stocryl bitw
 pod Dobrem z 
fa/ym kv wygrnli. gdvhy odr
noSC1 narodowf'J. 
w.ego g
boki
o 
tryo
u. 
w slsnowezej ehwili Chlopieki nie ?ostal ci
ko ran- Oddalony od Emopy. .. J
nak tak jei 
I'ski, zb
1Zo- 
nym. a 7atem wO,i,ko polskie bylo b
z wodza. W tej 
y do Zaehodu. do 
I1>:Y.I. Adryatyku 1 WenecyI.. a 
krytyemei cbwili sfal sir Skrzynecki slrOtem polskicj rna
 k? W
odOWl 

em
tyczny, twa a Jei 
armii. gdyZ oealil ja ?imn\! krwi
 i odwag\l od zni- oocz me 
o-a
 a'J
:y,. ",":en mfS. 
,?C7enia. Do noey hwala .ies7cze walka. leez dla tych p?101u:- StanOWl d:w .n
6d JJ.oS.macki prawdzlwr
- 
powod6w swielna ta bohaterska bitwa nie byla zwy_ mkat n
etylko w SlowJa'!5zczy
lle. ale w rodzime 
cifSlwem. nie skonC7yta si
 kle5k
 nieprzyjaciela. wSLystJdcb wog61e n8!odow AWlata. . 
Po bitwie ksiate Rad7iwill zlotvl dowodztwo. a P!elfffent podkr
hl przOOew
zystklem .ten takt, t.e 
naeze'mm wnG7em anni] ?Oslal ohranv .Ian Skrzyne- BoSmacYl
ercegOWlnczr.cy, pomlmo. dJu
ego .wladz- 
eki. Chlopicki ranny pOjcchal do Krakowa i do dal- I twa turecklego, pozo;;tah .naJczyst,szfJ 
, naJSzczer- 
s?ej \Voinv jut nie ralml. Chcial krwi
 wlasn
 0- szf11! 

()(Ie
 sIOWlaflskim.. NIC to me m.aay. te 
kupie hlcdv sVlojej d
ktaturv i malazl J..'ule. kf6re} pfZ)1
h 151":111 lzm . 
o.z. 
 
ahome!a me \Vtar- 
tak s-nkal; a let
e rannv w lozku. m6wil: ..Nie mia- !!!l
 do me
 byna!mnleJ .0byczaJn
 obc
 - prze- 
lem dosy' nufania w wojsku nas?em. lak szli ca Clwme,. BoSl11acy zachowah wszyslkie s:"'
Je pras
 
bagnety. te motna hvlo wszystko pobie." zW'jC7aje .narodo.we: ws

 wyso
. l
le slowlan- 
. sk\!. dla IdeaN zye.a rodzlIYlego cz
c. 1 zaczym ich 
prZ)"Szlo6t spoczywa wlaSnie w rodzinie, w stanowi- 


my sIr In w parlamenCle, aby prawo zactJowano 1 
was nie ogr.1l1iczano wi
ei, nit przewidziano w u- 
stawie". 
Wiftej tymczasowo nie t.\!damy. Domagamy sir. 
by to nam przynajmniej Lachowano. co owa uslawa 
nam JfSZCZe po"Loslawila. 
(Brawo! - II Polak6w.) 


- - - 


Z kornlsJI po
afko,«eJ parlarnonfu. 


. (I'. B. P.) Czwartkowe p08iOO7cnie wypelnil'a ko- 
III1"ya podalkowa piecws7.em czytaniem uslawy 0 
dLledzlczeniu spadk6w przez pa6- 

 I wow. tych przypadkaeh. w ki6rych pozostall tyl- 
K
 krtWm czwarte
o stopnia. Wtakiwle cale narady 
1I1
 llJ
J'I oelu. 
Iewat wszyscy wiedZi. It Iylko sku 
Ik't"II! 'nlcp(Jro/unnenia gl6wna zasada ustawy L031.Ia 
l.rlYJ
. Cztonek centrum, kt6ry wlaSnie 6!ru'kitm 
lIirp<'11J7UDI:
ia glosowal za paragrafem pirrws7ym 
IISI"....y. o
wladClyl na czwarlkowem posiedz
uu it 
(lr LY d1 ug,clII posied.Leniu bfdzje gl080wal f.tlLd
 u- 
sldw'r. J<:<. tcdy rZCCZ\l pewnl}. t.e us t a", a z o- 
s t n II I e 
 d 
 z n con 
. Nie ma zatem I'olr?ct.y 
rorwrx!
rn,a 811: 0 szczeg61ach rozpraw komisyi uad 
Ii n"aw
. 
Pr
ysLte po8iedzenle komisyi odbrdzie sll: w czwar- 
tck dma 4-go lutego r. b. Na tern posiedzeniu roz- 
poem\! si, rO/prawy nad projektem ulllawy 0 0 p 0 - 
datkowllniu pozoekaloAci po zmar- 
. y c h. Podatek ten maj
 placit 
 pozoslali mal- 
t.,?nkow!e .Iub 
lalZonki oraz d7ieci. Od przy:ifCia lub 
tIlcPlzYJfC1a Ie) USlawy iii do pewnfj(o stopnia z a - 
letne 10ly kancIerza Buelowa. Kon- 
serwatyAcl oAwiarlc7ai\l si
 przeciwko u- 
slawie. je.Ali wytrwajl} n1 tern stanowilllru, projekt 
r7
dowy prawdopodobnie upadnie, 00 oczywillcie po- 
tntA'flle kan(')rrza w wielkiej mierze IItrudnl. 


WJJ
fok z dzleJOI PolskI porozblaroleJ. 


Gfos nlernleckl 0 polsklrn ronegacie 
Niemcy Alfscy - liberalni i ortodoksyjno-prote 
stanccy - zamierzali, jak wiadomo, - dla utalwicnia 
sobie zakus6w gennanizacyjnych wydawae pismo po. 
Iityczne 
 jl:ZYku polskim p. t. "SJqzak". Redak:.o- 
rem !ego piAmidla mial byc nauczyciel r
:JU\o/i z 
Mi
zyAwiecia. Zamiar len spcl-z na niczem. pot11e- 
wai patronowie tej nowej pr6by zdradziecko-Iajd ._lO 
gennanizacyjnej ul
i siC - kosztow z takiem oN"j- 
dawnictwem 
czonych. Obecnie zaS bielski organ 
chrzeSciailsko-socyalny ..Ostschlesiscbe Post" 
.vi
- 
ca zaS nieudanemu lemu przedsij;biorstwu, llastWUj
- 
cy trafny ..neIrro1og". 
"Cd tygodni zapowJ3dano jut z wielkim ha1astm 
uk:uani
 si
. niemieeko-liberalnej. lecz w j
LYku pol- 
skim plsaneJ gazety p. t. .. SI
zak", kt6rej zadaniem 
mlalo bye "ratowan,ie" zagrotonej we w-;chodnim 
Sl
ku nlemczyzny. Oazeta la miala slntyc o>ie'Tllec- 
ko-proteslanckim interesom i zjednYW3c stTonnik6w 
dla niemieckiego liberali7mu zar6wno wAr6d katoli- 
k6w jak i protestant6w polskiego alaska. BvlobytO 
wifc drugie, poprawiOfle I powi
bzooe wvdanle wy- 
chod
cego w Cieszynie ,.Nowego Czasu". organu 
niemiecko-Jiberalnego superin1endenta Haasego. I	
			

/512_0001.djvu

			panttrne i 72 tOl'pedowcow. Wl:och 34 ob-rtY 
panceme i 61 torp.dowc6w. 
Austro-W{'gry 20 okr
w pancernych i 53 torpe- 
dowc6w. Holandya 17 okr
6w pancemych i 35 tor- 
pedowc6w. Szwecyi 13 okr
IOW I'ancemych i 33 tor- 
p'd0wc6w. Hiszpania 9 o!crrtow pi1l1Cemych i 6 tor- 
pedowcOw. Portugalia 7 okriWw pancemych j' 21 
torpedowc6w, 
Jeden tolnierz w czasie pokoju przypada we Fran- 
qi na 65 mieszkaiic6w, w Niemczech na 92, we Wlo- 
llzech na 104, w Austro-Wmrz.ech na 112, w Rosyt 
lIB 117 mieszkafIc6w. 
Roczny wydatek na armi
 j marynark
 wYllos,1 w 
loku 1907: 
mil. marek aa glow, 
maret. 


W. Brytanii 
Francyi 
Niemiec 
Holandyi 
St. Zj. Ameryki P. 
Wloch 
Szwajcaryi (milicy
 
Austro-Wegier 
Hiszpanii 
Rosyi 
Japonii 
Belgii 
Portugalii 
Rumunli 
Serbii 
Bulgaryi 
T urcyio 


1260 
885 
1090 
78 
830 
338 
32 
410 
159 
1000 
386 
62 
40 
40 
16 
23 
100 


30 
23 
18 
15 
10 
10 
9,6 
8,7 
8,7 
7,9 
7,7 
7,5 
7,4 
6,7 
6,0 
5,7 
4,0 


Slowianie w Ameryce. 
Pod powytazym nagl6wkiem zamimzcza "Kuryer 
Warszawski" artykul p. Remigiusza Kwiatkowskiego, 
kt6ry przytaczamy poni:tej w przekonaniu, te SZCZ4!- 
g6ly w nim zawarte zainteresuj
 r6wniet naszych czy. 
telmk6w. 
Wsp6ic:usny n-iat slowiafiski - pisze p. Kwiat- 



. - k16I), wedJug obJiczel1 z ostatniej d(:by, 
mega (10 pot
j cyfry 160 mili006w, bardzo z'ucz- 
ny prorent emigracyjny posiada DB drugiej r
kuli 
6wiall, w Ameryce. 
Zkzy!
 si
 na to romorodne wplywy i zjaWiska 
wAr.'id dziejowej niedoli, przez j
 przechOOzila v;.
 
kszcXt narod6w slowianskich. Najglowniejszym je- 
dnak boo:icem do tlumnej emigracyi Slowian byly za- 
wsze 1 Sf oplakane prawie dla wszystkich y: :.runki 
natury politycznej i ekonomicznej. 
One przewa2.nie zmuszaj
 do porzucania rodzin- 
nych pieleszy i szukania przylulku i schronienia na 
obcej ziemi. Nie m6wi
c ju:t 0 nas, Polakach, kto- 
rzy wsroo slowianskich narod6w stale najwi
ej po- 
siadamy rozbitk6w, szeroko rozrzuconych po calym 
swiecie, znaczny rownid proeent emigracyjny daj
 i 
pozostale ludy slowiaiiskie. 
Wsroo wszystkich !crajow swiata, najwi
kszym 
zbiomikiem slowiaiiskiej emigracyi od dluZszego lui 
rzasu stal. si
 Ameryka. Oto, jak werling ostatnich 
obliczeJi z r. 1906, przedstawia si
 tam cyfra :iywio- 
16w slowianskich. 
Polacy 
Siowacy 
Rosyanie i Rusini 
Czesi 
Serbo-ChOlWaci 
SlowieJicy 
Serbowie lutyccy 
Bulgany 


3 000 000 
500 000 
350 000 
300 000 
250 000 
120 000 
12000 
6000 
Radem do 5 000 000 
Ciekawe 
 td glosy prasy amerykanskiej 0 !y- 
wiolach slowiailskirh, kt6re dzit wobec og61nego za- 
interesowania si
 akcn slowianski rozlegaj
 si
 co- 
raz CZfSciej. Niedawne to bardzo czasy, kiedy biskup 
trentonski Me. Faul zupeinie szczerze oiIwiadczyl, :i'e 
Ameryka w przyszloSci gl6wnie na Slowianach opie- 
rat sif 
ie, bo Slowianie, tak, jak :laden inny na 
rOd "kochaj
 wolno&c, 
 pracowici, zabiegliwi, :!:y- 
i, przykladnie w rodzinach, rozmnaZaj
 si
 natural- 
nie. wyrabiaj
 si
 politycznie, przyczyniaj
 si
 do 
powil'kszenia bogaclW tego !craju i dobra powszechne- 
go i ell najp04daiiszym elementem imigracyjnym." 
Pochlebna ta ocena pochodzila od dostojnika ko. 
kielnego, Ict6ry wydal I
 z punktu widzenia wzma- 
gania si
 i rozrostu KoSciola katolickiego w Stanach 
Zjednoczonycb i widzial w Slowianach, przewatnie 
btolikach, pot!2n
 sH
 rozrod(Zf, wzbogacaj
q ele- 
Rlent katolicki w !craju. 
W ostatnich czasach jednak pmsa amerykafiska 0- 
pubhkowala clrug
 pochlebn
 wieSe 0 Siowianach. 
"r7.ylllczaj
c tym razem treSe mowy federalnego komi- 
.arza emigraq'1nego Roberta Watchorna, kt6ra byla 
.\'! pUWledziana na dorocznym bankiecie nowojorskie 
'0 stowarzyszenia ..Orange Young Mens Cbristian 
nc iatioD" . 
"Slowianin w niczem nie ustrPuje Amerylcanino 
'vI, a niejedno!crohlie przy wsp6lzawodnictwie prze 
wyisza go energi
 i sil
 rozr
" - oto zasadni 
cze zdanie w przem6wieniu przedstawiciela miejsco 
we! wl.dry panstwowej. Dla!egO let m6wca nap it'. 
l120wal 1IW0lch rodak6w za niepochlebne wyraZanie sir 
o Slowianach, kt6rzy, zdaniem jego, ..przewyZszaj
 
terafniejszych zarozumialc6w angielskich sw
 przerl 
8I
iorczoSci
 ducha, pracowito6cif i sil
 moraln
". 
Nastnmie odda! ewoje uznanie I!k.romnym przyby 
stOII1 europejekim, kt6rzy przybywaN tu po najwi
lt- 
szej cz
 uzdolnieni w swych zawodach, aby. ko- 
rzystaj
c z wolnoAci i sposobnoSct do zarobicnia eif;- 


z
 pmq na kawalek chleba i utrzymanie rodzin, mo- 
gli przyczyniae si
 do powi,ks7enia bogaclwa narodu, 
d£wigae ci
 obywatelskie i brak udzial w 
ch 
kraju. 
Wsr6d og6h1 :!:ywiol6w slowianskich w Arneryce 
zawsze na pierwszy plan nietylko iloSciowo, lecz i 
jakoiiciowo wysuwani Sf POlacy, kt6rzy posiadaj
 na- 
wet jl11 swoj
 history\! i nie sympalycznej Lradycyi 
wsroo obywateli Stan6w Zjednoczonych. Ruchliwose 
naszych emigrantow, ich kultura j uzdolnienie budz
 
szczery podziw w Ameryt	
			

/513_0001.djvu

			WydawniQtwo "Polaka" Sp: Z ogr. odp. W Katowicach; ul. Stawowa (TeichBtr.) 8 
polooa naB
pui
ce tanie a pi
kne kBi
zki do czytania: 
"Potajemna ion." : : : 2' IItron 20 fen. "Opowiadan
a
 trsy 
zo c:.eka'!'1' 
Zemindar i mAciciel jego honon" powlaetki, I kI: ..Kolelarze . ..8Ia- 
" 96 IItron. '" nokOll" i "Wnak 8zamila" 
"Moskw. wobec Unii i Polski" . .'.. I . , 56 stron. 25 f
,. 
78 stron. 60" ..OleBia"....... 86 " "'.. 
"Pod Wiedniem": : : : 68 " "'" "ZJWOty znakomitych Polak6w" 
"Losy Jacka Kozika" : : '7 " 20" 80 stran. 
"Maciej Mazur" . . : . 63 SO "N
 dziej
" z obrazk. '" 
Zywot Stanisla_ Siaszica" "DReje Polski" " 44. 
" S2 IItron; 20" "Nar6d Polski i jego ziemie" z obraz- 
Alkoholizm jako objaw chorobJ kami . : ; . . . . 45 IItroD. 10 . 
" spolecznej". .'. . ; 44 stron: 16 "Blogoelawion,y Jan z Dukli" . 
o jednym strasmym wraga ludzl 0 IItroD. iii . 
" czyli alkokolu . : . 16 stron. 10 "WIlku6wld niez
dne dla urzI\dza- 
..Dzieje Polski w obrazach" 88 ,,30 II\CJ
 tea
 am
klrsld" 101 str. L- mk 
"Maoiek w powstaniu" . 80 30" "Z zle
 lez I krlVl" . . 32 20 fen 
"BiaJa sukmana", .Sieroca ,;Hrabina Zebraczka ,wykw. I 
dola", ,.Maciej Masur" 102 50 " oprawa, 12al 4,IiO mIL 
Ksiljfki wYByJa sl
 tylko za nadeslaniem pieni
zJ przekazem poczklwym lub w znaczkaah, al
o te
 
foil pobl'auiem zaliczki poozklwej. = Na przesylk
 trzeba dolljczJ6 6 fenyg6 w na katdl\ ksll\ik
 
.A.dr
wd ,rosimJ: ..Polak" G.... b.B.. Kati..U.. 
--- .J4 , J 


T<1WarL}'5Z ,JOdr6:!:y, uWwjony. gdy w6z hvt w Ie- 
sie, za4dal oddania tych pieni
dLY, grOL
c SIniefCl
. 
Naneczony oddal 200 robli, d potem ow Lu6j 0- 
Swiadczyl, :te go zabije, aZeby go nie wydat w r
ce 
policyi. W6wczas naneczony prosit, azeby mu przy- 
najmniej zadal 
mien
 Juj5Zwala 
umyslowo. Ody rmdawno lelwz zabral sir do Ie- 
czenla., Mildread pod katdym wzgl
em posiadaia ta- 


l 


..nr6lowa powietna" : . !.( stron. 20 fen. 
; 'alszerz pieni
dzy" . . 24 " 20 
. "lndlarle iywJm klwarem" 
24 stron. 20 
,knia koronkowa kr61owej" 
24 stron. 
,china plekielna" . . 24 
,rodniarz arysklkrata
 24 
'wawe klejnoty". . . 24 
.
Jma piel
gniarka". . 24 
:r6b w laiarBi morskiej" 24 
l'odpalacze Nowego Yorku" 
, 24 
tron. 20 " 
..8kradzione hrabil\tko" . ,
4 00 . 
"Trucicielka z zamku r:o('l, 
24 stron. 20 fen. 


20 
26 
20 
20 .. 
20 
20 


.
 . 


,;.il ,.
. 


ki rozw6j, iaki spotykamy u pireiolelnich dzieci. Wy- 
sok
 byla 33 cale, posiadala suche i cieilkie wlosy, 
SLeroki nos i bardzo blad
 cerr. Przez caly dzien. 
nawet w lecie siadywaJa przy kominku i driata z zi- 
mna. Rree i nogi miala zawsze zimne i sztywne. 
Bez zwracania uwagi na otoczeme, siadywaia tak po 
calych dniach, wydaj
c z siebie trzy cry cztery dZwi
- 
ki. Wircej nie m6wila - miala jeszcze mleczne zfby, 
apetytu prawie wa!le nie bylo, a w dzieii przyjmo- 
wala 7aledwie pOI litra plynnego potywienia. 
Lekarz londyliski przez pierwszych o6In tygodni 
leczmia dawal iej codziennie dawk
 ekstraktu Wczy- 
kowego, a powodzenie pfLyznato S/usZl1eSc jego me 
tOOzie. Mala Mildread liart podros/a 0 pOHrzecia ca- 
la, sk6ra dawniei Bucha i Bzorstka, jest dziA ciepla i 
naturalna, ksztalt nosa zlagodniat, a g/upkowaty W'j- 
raz twarzy znikn9', pod osIon
 niew
ycb produkcyi i de- 
moostraC}'l naukowycb, rozszerntJ
 prop.agandt TCWf!- 
lucyjn
, fonografy bowiem recytUJ
 wSp,ewane w m
 
i wkrzyczane pieSni i przemowy, wzywaj
ce do walk! 
z Anglikami. Anglicy dooc pOZno BpOBtrz.egli, :ie fo- 
nografy SZCI'Zf niebezpieczn
 dla nicb agitaC)'!! i za- 
CZf!i je czemprfdzej koofiskowat. W samej Kalkueic 
skonIiskowano kilb tysifCY takich rewolucyjnycb wal- 
cfJw fonograficzoych. 
- Z w a p n i e n i e :i: y t u m a I p. "Matin" do- 
nalskim, loodynskim i 
madryckiD). Polem rodzina wymada, automaty po- 
szly w zapomnienie, dostawaly sir kolejno w ro:l:ne 
r
, a:i obecnie wr6ciIy do rodziny tw6rcy. Lre- 
konstruowano je, naprawiono uszkodzony nieco me- 
chanizm. uzupelnione slylowe kostyumy. Dzisiaj {unk- 
cyontij" znowu bez zarzutu. 
"Pisarz" siedzi przy malym stoHku z piorem w 
rfku; przed nim leZy karta bialego papieru. Skoro 
mechanizm 7oaczoie dzia/ac, pisz
cy podnosi rrkr, 7a- 
nurza pioro w malym kalamarzu, otrztpuje je staran- 
nie, pottm pocbyla si
 i patr
e uwaZnie na papier, 
r07poC"Lyna pisac ksz,talt-,!e, staromodne lit
rki. [ra'.!- 
cuslde. Bardzo poprawme umieszcza przecmln, me 
brakuje nigdzie kropki nad i. Mechanizm jest tego 
rodzaju, U p
y moze pisat dowolne zdania. 
Wsp61czeSni twierdzili, :ie Jaquet Vroz dyktowal swe- 
mu pisarzowi stowa, reguluj
c mechanizm dtwi
kieD! 
giosu. Inni mowu opowiadaj
, :ie mial on ukryty 
w ptIIIzczu magnes, Ict6rym kierowal automat. Ta- 
jemniCf 
 jednak zabral z sob
 do grobu. Bye mo- 
:ie, :ie w automacie 
 dobrze ukryte niei metalo",:,e, 
czy 
 iednak istornie i jak
 jest ich rola, nieWIa- 
domo. 
"Rysownik' ltreSli gtowy, rysu.ie malego pieska, 
amora siedz
cego w powozie. Linie 
 poprawne, 
zrfCznie rysowane, Clenie dobrze roz/ozone.. Automa! 
siedzi powaz.nie nad stolilriem, ruchliweml OCZk
1 
sledzi sw
 praCf. chwilami pochyla sir i zdmuchuje 
pyl z rysunku. 
"Pianistka' W'jgl
da nader destyngowanie w je- 
dwabnej sukni rokokowej, w dlugich rrkawiczkach, z 
wysoko upi
 fryzur
. Ora na filharmonii. Klania 
sie, oddycha g/rboko, poprawia si
 na lcrzeSle, kla- 
dn"e palce na klawiaturze i zjlczyna niemi szybko 
przebierat. Po ukonczeniu gry, dziflluje uk\onem za 
oklaski. 
- P r z y p 0 m n i e n i e. "Pi
e Panie - pi. 
sat przed 124 laty Staszyc - do ratowania Polski 
sposCb macie. PrzychwaJajcie obywatelom, .:ie im 
najlepiej w stroju krajowym. Tot uboga ojczyzna 
niszczy sir, gdy was w jedwabie o
, w 
rogie G- 
mienie - w srebro i 701010 obce strOl. f} ,ko sulmo 
i pl6tIlo ma swoje wlasne: dymy, cycu, kartonu,. kre; 
pu, haiaju taniej dostarczytby mogla. przez nllloSC 
dla kraiu z tycb sobie mund'ury utw6rzde. ZOBtaw- 
eie przemyslny ubi6r tyD!, kt6rym przywarom potrze 
bny. W Polsce slroje wymySlne tylko Iayj
 wasz
 
pirknoBC - krzywd
e dzie10 natury'!. 
Czyt nie warto przvpomniee slowa znakomitego 
m
 dziS - na pocz
tku karnawalu? Mote ,.piflrne 
panie" racz
 zwr6cic uwagr na te wywody. 


50, 
10 . 
10