/img0001_0001.djvu

			r
 
 

 

 STR




W






ZEJ 
 


w CZĘSTOCHOWIE 


ZA 1931 ROK 


WRAZ z MONOGRAF
Ą STRAŻY 


ZA OKRES GO-ciu LAT ISTNIENIA. 



 
,. ' 


! 
! '.. 


, 


I . .. 
 
, ,.., 
. 
ł I 
I 
.. 
.1 


::""".
 "".....
 
 



 . ! 


-. ., . 
lł}fI. I......,' 


l 


,.. ! 
... 


<- 


." 
, 


-- 


). , . 
,. . 

.j .:' 


... 


."<.. .; 


. ..:::,.... ,,"),.";-. 
-...s.': ...
 .- 



 Ue,"" 

L
 


l,gll1vWI j lIChIJ nn 
/£LI nudy i bt:l"zk 


Dr ..d' .t( 



 

d 


L21.stocHoWA 
0.!bito W Zakłada h D ,karski c .. D. WJlkostewskiego 
1"
		

/img0002_0001.djvu

			.
		

/img0003_0001.djvu

			60 


SPRA WOZDANIE 
Straży Ogniowej Ochotniczej 
w CZĘSTOCHOWIE 
ZA 1931 ROK 


g, 


WOBEC TEGO, ŻE ROK SPRAWOZDAWCZY 1931 JEST ZARAZEM 
60-TYM ROKIEM ISTNIENIA STRAŻY CZĘSTOCHOWSKIEJ, NIM 
ROZPOCZYNAMY SPRAWOZDANIE ZA WŁAŚCIWY OKRES, NIECH 
NAM WOLNO BĘDZIE W MOŻLIWIE ZWIĘZŁEJ FORMIE, PRZYT A- 
CZAJĄC TYLKO SUCHE FAKTY I CYFRY, STREŚCIĆ BĄDŹ CO 
BĄDŻ CHLUBNĄ DZIAŁALNOŚĆ TEJ ORGANIZACJI SŁUŻBY SPO- 
ŁECZNEJ W CIĄGU UBIEGŁEGO 60-CIO LECIA.
		

/img0004_0001.djvu

			BG AJ D 
,1111111111111111 lilII lilii 111111111 1111 
283336 


y , . f) 1'-1 


tjhl 


I

'
("', 
r. 


rYj o.
		

/img0005_0001.djvu

			Strat Ogniowa Ochotnicza w Częstochowie powstała w roku 1871 z zapoczątkowania 
i staraniem ś. p. Juljana Fuchsa, Teodora Łagodzińskiego i Franciszka Rychlickiego i rozpoczęła 
swą dliałalność w dniu 5 listopada. 
Żadne dowody i akta za pierwsze 4 lata nie zachowały się, dla tego rozpoczynamy 
przegląd dokumentów, poczynając od roku 1875, z posiadanych zdjęć fotograficznych widzimy 
tylko, że założyciele w ciągu tego okresu pozostawali na stanowiskach kierowniczych. w jednym 
z dokumentów znajdujemy. że przez pierwsze 4 lata wydano na narzędzia i utrzymanie Straży 
rb, 3.R01,42 1 /2, wpłynęło zaś z kasy miejskiej rb. 1.000. , zebrano staraniem członków Straży 
rb. 2.723,42 i wpłynęło dobrowolnych ofiar obywateli rb. 13. - , podkreślić tu należy, że przez 
4 lata 700 właścicieli domów w ówczesnej Częstochowie raczyło złożyć na utrzymanie Straży 
sumę rb. 13 -, a cała trosl,a i walka o fundusze spadła na kilku ludzi dobrej woli, 
Zatwierdzenie Statutu Straży napotykało na wielkie trudności, w aktach znajdujemy odez- 
wę Kancelarji generał gubernatora z dn. 21 lipca 1875 wraz ze zwrotem niezatwierdzonego Sta- 
tutu dla doręczenia projektodawcy Samuelowi Neumanowi do dokonania różnych zmian. 
Odezwą z dnia 8 sierpnia tegoż roku Straż powiadomiona została, że przydzielony do 
Generał gubernatora - generał major Morgenstern dokona przeglądu Straży oraz taboru, tabor 
Straży składał się wtedy z 8 większych, 2 mniejszych sikawek na kołach, 17 większych i 15 
mniejszych beczek na kołach, 10 drabin, 9 bosaków, 75 wiader i 120 toporów. 
W roku 1876 Straż z powodu braku funduszów stanęła przed groźbą rozwiązania się, 
wtedy prezydent miasta zwołał do magistratu obywateli, na zebraniu zapadła uchwała stałej 
opłaty na rzecz Straży w wysokości WOlo, sporządzona dnia 2 marca r. b. lista ustaliła, że 
z t
go podatku powinno wpłynąć rb. 750.- rocznie, ma się rozumieć podatek nie wpływał 
i Straż w dalszym ciągu borykała się z trudnościami finansowemi. 
Niezmordowany w swych wysiłkach o utrzymanie tak potrzebnej placówki pracy spo- 
łecznej naczelnik Straży ś. p. Teodor Łagodziński zaprasza 17 grudnia tegoż roku "najznakomit- 
szych obywateli miasta" pp. Karola Ginsberga, Antoniego Siecińskiego, Pawła Wolberga, Teofila 
Zapałkiewicza i Emanuela Goldmana i radzi nad sposobami utrzymania w mieście Straży Ognio- 
wej, zapada uchwała wystąpienia do prezydenta miasta, że, jeżeli mieszkańcy miasta do dnia 1 
stycznia 1877 roku nie zobowiążą się do dobrowolnej składki co rok po rb. 800. - i jeżeli na po- 
trzeby pierwszego kwartału nie złożą zaraz rb. 200. -, w takim razie Straż Ogniowa dłużej ist- 
nieć nie n\oże i rozwiązać się powinna. 
Powyższe postanowienie zostało zakomunikowane ustnie prezydentowi miasta wobec kil- 
kunastu przygodnych świadków - obywateli w dn. 19 tegoż miesiąca, zaś dn. 2 stycznia 1877 
następuje odezwa do prezydenta miasta z żądaniem przejęcia całego taboru. gdyż dn. 12 stycz- 
nia tegoż roku Straż rozwiązana zostanie. 
Prezydent miasta nie godzi się na odebranie taboru, gdyż Straż, jako niezatwierdzona, 
urzędownie traktowana być nie może, ze swej strony czyni starania, by Straż w fundusze zasi- 
lona została. 
Po 6-ciu latach faktycznego istnienia, po zmaganiach się Straży na wielu pożarach dre- 
wnianej wtedy jeszcze Częstochowy, nadchodzi odezwa rządu gubernialnego z dn. 12 sierpnia 
1877 r. Nr. 4290 oraz Statut Straży, zatwierdzony przez Generał gubernatora Warszawskiego za 
zgodą Ministra Spraw Wewnętrznych wraz z poleceniem zorganizowania się na zasadzie tego 
StatutL w przeciągu l-go miesiąca. 
W roku 1878 funkcjonował Zarząd, zatwierdzony przez władze gubernialne, dochody sta- 
nowiły rb. 423 - tyleż wyniosły i wydatki, p07arów było 9, Straż liczyła w swych szeregach 
120 ochotników, członków popierających było 112, Zarząd stanowili pp. Paciorkowski - prezes 
Łazowski, Wolberg, Gogolewski, Cieszewski iWolański; naczelnik Straży Florjan Kieslich. po- 
mocnicy jego Gogolewski i Polczyński, dowódcy oddziałów Cieszewski, W olański, Miaskowski 
i .J ózcfowicz, sekretarz Tyszler. 
Wybory na rok 1880 dały Straży następujący Zarząd: Franciszek Paciorkowski, jako 
prezes, Daniel Hohm, Paweł Wolberg, Józef Polczyński, Maciej Wolański, Michał Cieszcwski, 
lJacle1nikiclII Strai.y został Franciszck I
ychlicki, pomocnikiem jego Maciej W olański. 


'j 
u
		

/img0006_0001.djvu

			W roku 1881 Zarząd stanowili Józef Po1czyński, prezes, Daniel 1-1ohm, Jan Bakłaszew, 
Ignacy Józefowicz, Aleksy Iwanowski i Alojzy Zawisza, Naczell1lk Straży Maciej Wolański, po- 
mocnik jego Aleksy Iwanowski. 
Projektowany obchód lO-cio lecia nie odbył się z powodu zakazu rządu gubernjalnego. 
R.ok 1882 powołuje znów na naczelne stanowisko nieocenionego działacza Juljana Fuchsa, 
który zostaje prezesem Straży, Zarząd stanowią M. Wolański, D. Bohm, J. Po1czyf1ski, J. Pance- 
ram, A. Gogolewski i I. Józefowicz. Na pierwszem posiedzeliiu stwierdzono, że za czas od :lI 
czerwca 1880 r. do 12 marca 1882 dochody wyniosły rb. 858,08, rozchody rb. 363,38, wobcc 
posiadania funduszu w kasie postanowiono zakupić sikawkę dla oddziału :i-go. 
W roku tym władze zawiesiły działanie Statutu z roku 1877 i poleciły wprowadzić 
bezwłocznie Statut z dnia 11 lutego 1882 roku, zatwierdzony dla Straży R.awskiej, Statut ten 
składający się z 13-tu artykułów, stał się normalnym dla Straży w całej Polsce Kongresowej. 
Istnienie Straży przy Statucie- 1877 roku było zadaniem trudnem, Straż w wszystkich 
swych poczynaniach i działaniach Statutem tym bardzo krępowana była, wprost tragicznie przed- 
stawiały się losy Straży przy nowym Statucie, który oddawał nadzór nad Zarządem jak i kiero- 
wnictwo na pożarach w ręce policmajstra. 
Niezmordowanej pracy Juljana Fuchsa, jego energji i osobistym wpływom Straż zaw- 
dzięcza, że w tak trudnych warunkach nowego Statutu istnieć i rozwijać się mogła. 
W roku sprawozdawczym Straż otrzymuje od Magistratu plac, na którym zostają wznie- 
sione naj prymitywniejsze budynki na remizę i pomieszczenie dla stróża, budowy kancelarji od- 
mawia ówczesny gubernator piotrkowski osławiony rusyfikator Kachanow, motywując poufnie 
w odezwie do naczelnika powiatu, że w początku będzie to kancelarja, później Straż rozpocznie 
abonowanie gazet, a w rzeczywistości powstanie klub polityczny. 
Inwentarz w roku tym wykazuje wartość rb. 3.391,81, wpływy wyniosły rb. 2.258,93. 
rozchody rb. 2,064,46, Straż w roku tym kasuje chełmy czarne skórzane i wprowadza kaski mo- 
siężne, sprowadzone z Wiednia od firmy Kuatlst w iloścI 131 sztuk wraz 27 pasami i wózkiem 
2 kołowym do zwijania węży. 
Osoba prezesa Juljana Fuchsa była zawsze solą w oku dla władz rosyjskich, rolwÓj 
,Straży, jej dobrobyt tak zaniepokoiły gubernatora Kachanowa, że spowodował ustąpienie tego 
wielkiego patrjoty polskiego z organizacji naszej. 
W roku 1883 prezesem zostaje Hieronim Racięcki, członkami Zarządu A. Kostecki, 
K. Ginsberg, M. Wolański, A. Gogolewski i I. Józefowicz, naczelnikiem Straży M. Wolański, po- 
mocnikami jego A. Gogolewski i I. Józefowicz, dowódcami oddziału Wodziński, Makarczyk. Pro- 
kopowicz, Szperber, Szwabski, Rudnik, sekretarzem Zawadzki. 
W roku sprawozdawczym Straż składała się z 6 oddziałów z 143 ochotnikami, z 315 
członków popierających, pożarów było 16, przychód wynosił rb. 3.035,89, rozchód rb. 2.964,40, 
w roku tym b. naczelnik Straży Florjan KisIIch funduje Straży swoim sumptem chorągiew ko- 
ścielną. 
W roku 1884 wynikły nieporozumienia z powodu nietaktownego postępowania pohcmaj- 
stra rosyjskiego podczas pożaru, Straż złożyła do depozytu magistratu narzędzia, uzbrojenie 
i mundury, kosztowało dużo pracy i starań, by Straż nie rozwiązała się, w szeregach Straży 
w tym okresie służyło 126 ochotmków, przychody wynosiły rb. 543.39, rozchody Ib. 374.61, po- 
żarów było 5, odbyły się 2 przeglądy, 5 alarmów, 52 ćwiczeń, Zarząd stanowih H. Racięcki ja- 
ko prezes, A. Kostecki, K. Ginsberg, F. Szperber, J. Szwabski i I. Józefowicz. Naczelnikiem był 
M. Wolański, pomocnikiem jego A. Gogolewski. 
Rok 1885 - Zarząd stanowili J. Panceram, prezes, Daniel Hohm, Konstanty Piasecki, 
Ignacy Józefowicz, Ignacy Szwabski, Jan Ozgowski. Naczelnik Straży Maciej Wolański, pomoc- 
nik Edward Zawadzki; ćwiczeń było 20, przeglądów 2, pożarów 11, dochód wynosił rb. 811,38, 
rozchód rb. 624,74. 
W roku 1886 Prezesem Straży jest Władysław Piątkowski, członkami, Zarządu J. Pance- 
fam, D. Bohm, J. Szwabski, I. Józdowicz i J. Ozgowski, naczelnikiem Straży M. Wolański, któ- 
ry, po awanturze z oficerami rosyjskimi podczas pożaru kamienicy Oczków, usuwa się i miejsce 
jego zajmuje E. Wodziński. 
W roku sprawozdawczym znaczniejsze pożary były w fabryce Brassów i młynie Gins- 
berga i Kohna. 
W roku 1887 władze rosyjskie nakazały skreślenie z listy członków popierających obco- 
krajowców Wilhelma Brassa, Gehliga, Hucha, B-ci Goldsteinów, HI. Henckel v. Donnesmarka, 
Juljana Kalmusa, FIOljana Kislicha, wdowę Sachs, Karola Pozzi, Marcelego Brzezińskiego, Jana 


.ł
		

/img0007_0001.djvu

			Florhowshiego, Karola Lubowskiego, Franciszka Lisowskiego, Adolfa Markusfelda i innych, 
zmniejszając tem. dochody Straży. 
Zarząd stanowili Władysław Piątkowski prezes, Emil Limprecht, Daniel Bohm, Ignacy 
Józefowicz, Stanisław Grossmam i Rudolf Franke, naczelnikiem był Maciej Wolański, zastępcą 
jego Edmund Wodziński. 
Pożarów było 16, ćwiczeń 30, przeglądów 2, dyżurów 79. Straż składała się z 130 ocho- 
tników i 120 członków popierających, dochód wyniósł rb. 1.455,69, rozchód rb. 1.421,55. 
Rok 1888: Zarząd W. Piątkowski prezes, D. Bohm, E Limprecht, J. Józefowicz, J. Oz- 
gowski, Naczelnik Straży E. Wodzlński, zastępca M. Wolański. Przychód rb. 1199.15, rozchód 
rb. 1114.86; OChot111ków 114, członków popierająch 125, pożarów 10, ćwiczeń 20, dyżurów 79, 
przeglądów 2. 
W roku 1889 na liście Straży znajdujemy 108 ochotników, 128 członków popierających, 
pożarów było 11. ćwiczeń 20, dyżurów 90, przeglądów 3. Zarząd Straży W. Piątkowski prezes, 
E. Limprecht. M. Grossman, P. Piekarski l J. Józefowicz, naczelnik Straży E. Wodzińskl, po- 
mocnik M. Wolański. Dochody wynosiły rb. 1219.65 rozchody rb. 1032.64. 
W roku 1890 dochody wynosiły rb. 1106.35, rozchody rb. 956.16, działalność Straży 
polegała na ugaszeniu 8 pożarów, odbyciu 14 ćwiczeń, 48 dyżurów i 4 przeglądów, Straż składała 
się z 125 ochotników pod wodzą E. W odzińskiego, jako naczelnika i P. Piekarskiego, jako po- 
mocnika, Zarząd stau0wili W. Piątkowski, jako prezes oraz E. Limprecht, D. Bohm, J. Józefo- 
WICZ, M. Wolański i J. Polczyński, jako członkowie. członków popierająch liczy 102. 
W roku 1891 obejmuje komendę Straży Ignacy Tomczyk, mając jako pomocnika P. Pie- 
karskiego, Zarząd stanowią W. Piątkowski, jako prez.es oraz D. Bohm, E. Limprecht, M. Wo- 
Iali.ski, J. Józefowicz i E. Wodziński. Straż składa się z 94 ochotników oraz 96 członków po- 
pierających, pożarów było 13, ćwiczeń 20, dyzurów 76, przeglądów 2, wpływy wynoszą rb. 
1064.32, rozchody rb. 851.58. 
W roku 1892 jest czynną przy 17 pożarach, odbywa 3 przeglądy, 22 ćwiczeń i 18 dyżu- 
rów, Itczy członków czynnych 102, popierających 63, dochody Straży rb. 1597.09, rozchody 
rb. 1530, naczelnikiem Straży zostaje Roman Prok0powicz, zastępcą jego Ignacy Józefowicz, Zarząd 
stanowią W. Piątkowski, jako prezes oraz D. Bohm, ... Gryczmański, P. Piekarski i J. Hora. 
W roku 1893 Straż składa się z 105 ochotników i 62 członków popierających, Zarząd 
stanowią W. Piątkowski jako prezes, Maurycy Kon. D. Bohm. R. Prokopowicz. J. Hertz i .J. Oz- 
gowski, naczelnikiem Straży zostaje Maciej Wolański, zastępcą jego Jan Ozgowski, Straż czyn- 
na jest przy 11 pożarach, w 20 ćwiczeniach, 15 dyżurach i 3 przeglądach, dochody stanowią 
rb. 1541.95, rozchody rb. 12011 93. 
W roku tym Straż przegrywa w Senacie długotrwały proces z sąsiadką Ufnerową, zmu- 
szona jest znieść kawałek dachu dla otwarcia dostępu światła do okna w domu Ufnerowej, pła- 
ci odszkodowanie Ufnerowej, co łącznie z doprowadzeniem budynku do porządku wynosiło rb. 
327.28, puszczona po mieście kurenda przyniosła Straży na ten cel rb. 236. 
W roku 1894 Zarząd Straży W. Piątkowski, jako prezes. Daniel Boh111, Józef Hertz, Ro- 
man Prokopowicz, Maurycy Kon i Jan Ozgowski, naczelnikiem Straży jest Maciej Wolański, 
zastępcami jego Jan Ozgowski i Ignacy Józefowicz, dowódcami oddziałów byli Józef Hertz, An- 
toni Walecki, Stanisław Jankowski, Jakub Kon i Józef Razel, sekretarzem był Władysław Ro- 
wiński. W Straży było 120 członków czynnych. 60 honorowych, pożarów było 10. ćwiczeń 25, 
dyżurów 42, przeglądów 4, dochody wynosiły rs. 1130.30, rozchody rs. 996.63. pozostało rs. 
113.74. 
W roku tym powstał Wszechrosyjski Związek Straży Pożarnych: nie chcąc się łączyć 
z tym związkiem, wśród wielu Straży powstała myśl stworzenia lokalnego lwiązku. zjechano SIę 
w tym celu w Piotrkowie, lecz władze polityczne zjazd ten rozpędziły. 
W roku 1895 przewodniczy w dalszym ciągu Wł. Piątkowski. do Zarządu powołani zo- 
stali Jan Glikson, Jan Ozgowski, Daniel Bohm, Jakub Kon, i Józef Hertz, Naczelnikiem Straży 
Maciej Wolański. zastępcą Jan Ozgowski, dowództwo oddziałów pozostaje bez zmiany, docho- 
dy wynosiły rs. 1590.07, rozchody rs. 1290.20, pozostałość rs. 299.87; pożarów było 10. ćwiczeń 
25, dyżurów 76, przeglądów 6. 
W roku 1896 przewodnictwo obejmuje Hubert Dębski mając D. Bohma, .1. Gliksona, 
Wł. Piątkowskiego, I. Józefowicza, A. Waleckiego i J. Kona, jako zarząd, komenda znajduje się 
w ręku Macieja Wolańskiego, pomocnikami jego są I. Józefowicz i J. Ozgowski. dowódcami 
oddziałów R. Prokopowicz, A. Walecki, W. Filipowicz, J. Kon, J. Razel, sekretarzem S1. Chłą- 
dowski. 


5
		

/img0008_0001.djvu

			Rok sprawozdawczy upamiętnił się wiell,im pOLarem w Kłohucku, gdy Strai nas/.a przy- 
hyła dC' ratunku, pl' leszło 80 domostw było jUL strawionych pOLarem, Strllż pracowała przez 
godzin 16, nie dopuszczając do dalszych strat, chroniąc zagrożony starożytny kościół przed za- 
gładą, uprzytomnić sobie należy, że poza Strażą Częstochowską żadna inna ratunku nie niosła. 
W roku 1897 Strat obchodzi 25-ciolecie swego istnienia, obchód odbył się w. dniu 4 
maja, jako w dniu ;:'w. Florjana staraniem samej Straży, po nabożeństwie w kościele Sw. Zyg- 
munta odbył się przegląd Straży, poczem Zarząd Straży podejmował członków czynnych i go- 
ści skromnem śniadaniem, o 5-ej zaś odbył się składkowy bankIet w hotelu Angielskim, prlY 
licznym udziale miejscowego społeczeństwa. Druhowie Wolański i Józefowicz, jako juhilaci, o- 
trzymali od swych kolegów skromne żetony z cyfrą XXV. " 
W roku tym otrzymała Straż od Kasy Miejskiej 2 sikawki zdejmowane na wÓlkach 2 
kołowych, 10 beczek dwukołowych żelaznych, wóz rekwizytowy, 100 pasów z pochwami, tn- 
porami i zatrzaśnikami, 100 linek. 1 drabinę, 60 wiader. I wór ratunkowy, 4 węże ssawne, 4 pa- 
ry łączników na ogólną sumę rs. 5054. 
Dochodów było rs. 1239.68, rozchodów rs. 987.07, pozostałość rs. 262.61, Straż liczyła 
120 ochotników i 82 członków honorowych, pożarów było 10, ćwiczeń 25, dyżurów 95. StraLY 
przewodniczy Hubert Dębski, zarząd stanowią W. Piątkowski, D. Bohm, J. Ozgowski. A. Walecki, 
i J. Kon, naczelnikiem Straży jest M. Wolański. pomocnikami są .J. Ozgowski, I. Józefowicz, 
dowódcami oddziałów E. Ditrich, A. Walecki, W. Filipowicz, J. Kon i A. RampoId. sekretarzem 
J. Roth. 
W roku 1898 pozostaje skład zarządu niezmieniony , naczelnikit'm StraLY jest nadal 
M. Wolański. pomocnikami jego Kazimier,z Szwede i Jan Ozgowski. dowódcami oddziałów 
E. Ditrich, I. Józefowicz, A. Kanczewski, J. Kon. A. RampoId. sekretarzem SL Gwbowski. 
W roku 1899 zaczyna obowiązywać ustawa dla Straży Ogniowych Królestwa Polskiego 
zatwierdzona przez władze Petersburskie dn. 12 grudnia 1898 roku, w tym roku prezesostwo 
Straż v obejmuje Władysław Małkowski, Zarząd stanowią Władysław Kozłowski, Henryk Marku- 
sfeld, Maciej Wolański. E. Ditrich i Jakub Kon, naczelmkiem Straży zostaje Juljan CIemniewski, 
mając za pomocmka Jana Ozgowskiego i dowódców oddziałowych E. Ditricha, A. Głuchowskie- 
go, A. Kanczewskiego. J. Kona i A. Rampolda. Straż składała się z 130 członków czynnych i 48 
popierających, pożarów było 20, przegląd 1, dokonany przez generał-gubematora ks. Imeretyń- 
skiego, dochody wyniosły rs. 2571.23, rozchody rs. 1781,17 pozostałość rs. 790.06. 
W pamiętnym z pożaru Jasnej Góry roku 1900 zmian osobowych w składzie Zarządu 
i Sztabu nie było, liczebność zwiększyła się do 205, rzeczywistych członków było 40 ofia- 
rodawców 86. 
Pożarów było 21, w tej liczbie w dn. 15 sierpnia pożar Jasnej Góry, aczkolwiek po- 
spieszyły z pomocą liczne Straże z terenu od Piotrkowa do Sosnowca, stanęły jednak one pod 
murami klasztoru, gdy rzeczywiście pożar był już umiejscowiony. Straż Częstochowska przy ra- 
tunku tej świątyni narodowej wykazała niepoślednie męstwo i poświęcenie, z ran otrzymanych przy ra- 
tunku zmarł 3-go dnia Andrzej Popiński, a po dłuższej chorobie Konstanty Szyma. Cięższe luh 
lżejsze uszkodzenia na zdrowiu ponieśli Aleks"ander RampoId, Stanisław Wiesiołowski, Alfons 
Tomala. Ignacy Szmagier, Jan Pikuła, Edward Szypuła, Aleksander Lewański, Giepart, Kraus, 
Zygmuut Gotz i Franciszek Materak - wszyscy powyżsi ze Straży Częstochowskiej. 
W' roku tym wpływy wyniosły rs. 2134.72, wydatki przewyższyły dochód o rs. 300.- 
Zarząd wystąpił do władz o zastąpienie powinności utrzymywania narzędzi na stałą opłatę 
roczną, dokonywaną pr
ez właścicieli nieruchomości wzamian za powyższą powinność, władze 
uznały za niemożliwe skasowanie powinności w naturze, lecz zezwoliły do pobierania od właści- 
cieli nieruchomości stałego podatku na rzecz Straży w wysokości 3% od podatku podymnego 
z warunkiem, aby zbieraniem podatku zajęła się sama Straż. 
W międzynarodowym Kongresie Straży Ogniowych, odbywającym się w Paryżu, przyjmo- 
wali udział Wł. Małkowski i J. Kon. 
W roku 1901 Zarząd stanowili W. Małkowski jako prezes, W. Kozłowsk;, H. Markusfeld, 
W. Sękowski, E. Ditrich i J. Kon jako członkowie, naczelnikiem Straży został Mieczysław Ko- 
kowski. pomocnikiem jego E. Ditrich, gospodarzem A. Kanczewski, dowódcami oddziałów E. Ditrich 
J. Witanowski S. Wiesiołowski, J. Kon i R. Kiźlich. 
Zarząd wystąpił do władz gubemjalnych o zatwierdzenie orkiestry oraz sztandaru, wnioski 
Straży zatwierdzone zostały, tak jedno jak i drugie zamierzenie urzeczywistnione zostały dzięki 
wybitnej pomocy prezesa Wł. Małkowskiego. Wobec tego, że na sztandarze nie 1110żna było 
umieścić Orła bIałego, godło to zastąpił wizerunek M. B. Częstochowskiej. 


6
		

/img0009_0001.djvu

			W loku sprawozdawczym przypadała 30 rocznica istnicnia Straży, którą postanuwiono 
uroczyście obchodzić i połączyć ją z poświęceniem sztandaru. Obchód jubileuszu odbył się dn. 
\O listopada, po raz pierwszy nabożeństwo na intencję StfClŹY odbyło się na Jasnej Górze przed 
obrazem cudownym M. B. Częstochowskiej, przed mszą Ś\\'. został poświęcony nowy Sztandar, 
po powrocie na plac Straży nash
piło wręczenie sztandaru Straży przy odpowiednim ceremonjale, 
następnie defilada Straży, o l-ej obiad dla całego Korpusu Stra2y w sali Harmonja, wieczorem 
zaś bankiet w Hotelu Angielskim, przy bardzo licznym udziale gości i społeczeństwa miejscowe- 
go. Z okazji jubileuszu zebrana została suma rs. 1040.- - na kupno sikawki, zainicjowana zło- 
żeniem na ten cel przez pana Władysława Bogusławskiego rs. 300. 
Rozchody w roku sprawozdawczym wyniosły 3.644.90. dochody zaś o rs. 563.16 mniej, 
niedobór zaliczył do zwrotu skarbnik H. Markusfeld. 
W roku sprawozdawczym Straż wzywana była do 15 pożarów. 
Rok 1902 przy n'ezmienionym składzie Zarządu i Sztabu wykazuje 125 członków czyn- 
nych, 90 rzeczywistych i 90 ofiarodawców, inwentarz Straży przedstawia wartość rs. 12.179.70, 
dochody wyniosły rs. 4.894.34, rozchody rs. 4,746.64, pozostałość na rok następny rs. 147.70, 
Straż była wzywana do 13 pożarów. 
W roku 1903 funkcjonowali W. Kozłowski, jako prezes, H. Markusfe1d, E. Ditrich, 
A. Kanczewski, F. Kwaśniewski i J. Kon, jako Zarząd, M. Wolański, jako naczelnik Straży, po- 
zostały skład sztabu bez zmiany, Straż stawała do walki z 25 pożarami, dochody wyniosły 
rs. 2.363.14, rozchody rs. 2.270.40, pozostałość rs. 92,20, długi Straży wynosiły rs. 3.163.21. 
W roku 1904 w Zarządzie i Sztabie Straży żadne zmiany nie zaszły, członków czynnych 
było 175, rzeczywistych 54, ilość pożarów 41, ćwiczenia odbywały się w porze letniej w każdą 
niedzielę. 
W roku sprawozdawczym na skutek starań Zarządu ówczesny prezydent miasta Jan 
Głazek wyjednywa wstawienie do budżetu miasta stałą zapomogę dla Straży w wysokości rs. 3000 
poczynając od roku 1905. Dochody wyniosły rs. 3.464.21, rozchody 3.395.61, pozostałość rs. 68.60. 
W roku 1905 obejmuje prezesurę Mieczysław Kokowski, innych zmian niema, członków 
czynnych Straż liczy 1
0, rzeczywistych 56, dochody wynoszą rs. 1.636.17, rozchody rs.2.454.72, 
niedobór rs. 818.55 pokrywa tytułem awansu skarbnik H. MarkusfeId, pożarów było 49. 
W roku 1906 obejmuje prezesurę Władysław Bogusławski, Zarząd stanowią C. Apano- 
wicz, M. Gradstein, T. Fiszer, A. Kanczewski, H. Markusfeld, M. Kokowski, W. Kozłowski i J. 
Kon, naczelnikiem Straży zostaje J. Ozgowski, jeĘo pomocnikiem W. Nowicki, gospodarzem M. 
Wolański, Straż posiada w szeregach swoich 137 ochotników i jest czynna przy 46 pożarach, 
członków rzeczywistych jest 37, doch0dy w tym roku wyniosły rs. 3.816.64, wydatki rs.3.551.20. 
pozostałość na rok następny rs. 265.44. 
W roku sprawozdawczym Zarząd wyjednywa na okres 3 lat subsydjum od Wzajemnych 
Ubezpieczeń od Ognia w Królestwie Polskie m rs. 1000. - rocznie na utrzymanie pogotowia po- 
żarniczego. 
W roku sprawozdawczym odbywa się poświęcenie odbudowanej wieży Jasnogórskiej, na 
uroczystość tą zaproszone zostały Straże, które w roku 1900 podążyły do Częstochowy na ra- 
tunek zagrożonej pożarem świątyni Jasnogórskiej, przybyły oddziały z 27 Straży, które pod 
wodzą najstarszego wiekiem naczelmka, niezapomnianego Feliksa Górskiego z Miechowa, porzą- 
dek na Jasnej Górze podczas uroczystości utrzymywały. 
W roku 1907 Zarząd stanowią Władysław Bogusławski. jako prezes, C. Apanowicz, M. 
Gradstein, M. Kokowski, A. Kanczewski, W. Kozłowski i J. Kon, jako członkowie, .J. Ozgowski. 
jako naczelnik Straży, Wł. Nowicki, jako jego pomocnik, M. Wola
ski, jako gospodalz, dowód- 
cami oddziałów są Sz. Domański, St. Hamburg, E. Ditrich, J. Zubrowski, R. Kiźlich i B, 
Masłowski, członków czynnych 180. rzeczywistych 49, pożarów 60, dochody rs. 4.Rfifi.70, roz- 
chody rs. 4.045.03, pozostałość rs. 810.67. 
W roku 1908 skład Zarządu i Sztabu pozostaje bez zmiany, liczba członków czynnych 
192, rzeczywistych 47. pożarów 28. 
Również rok 1909 żadnych zmian w składzie Zarządu i Sztabu nie przynosi, ilość poża- 
rów 23, rok sprawozdawczy zaznacza się znacznym wzrostem dochodu, które wyniosły rs. 
10.7-46.29, rozchody stanowiły sumę rs. 6.282.30, pozostałość rs. 4.463.99. 
W roku sprawozdawczym odbywała się w Częstochowie powszechna wystawa rolniczo- 
przemysłowa, która na wniosek Straży naszej do programu swego, jako atrakcję, wprowadziła 
Z

o
y Str
ży,. za
ody odbywały się w 4 kolejne niedziele, do zawodów stanęło 21 Straży 
wieJskich, miejskich I fabrycznych, na zawodach tych Straż Częstochowska zdobyła medal złoty. 


7
		

/img0010_0001.djvu

			W dniu 21 sierpnia odbył się Zjazd przedstawicieli Straży, przyhyło ich 180 z 41 straży. Straż 
nasza z dumą mOLe sobie przypisać, że zdołała zorganizować pierwsze w Polsce Kongresowej 
Zawody Strażackie oraz pierwszy Zjazd działaczy pożarniczych, ze ZjaLdu tego powstała 
Komisja organizacyjna, z której narodził się później Związek Florjański. Urządlenie zawodów 
i Zjazdu do rzeczy łatwych zaliczyć nie można, należy sobie uprzytol1l11lĆ, że hyliśmy wtedy 
pod władzą generał gubernatora wojennego, osławionego Kaznakowa, zdołaliśmy jednak prze- 
zwyciężyć wtedy powstające co chwila nowe trudności. 
Rok 1910 stanowi nową erę dla Straży naszej, do pracy staje Zarząd \V składzIe Stani- 
sława Jełowickiego, jako prezesa, C. Apanowicza, W. Bogusławskiego, M. Gradsteina, S. Helmana, 
M. Kokowskiego, H. Markusfelda, J. Serednickiego, G. Wolskiego, M. Zborowskiego i J. KO!la, jako 
członków, Edward Briihl obejmuje komendę Straży, pomocnikami jego są R. Kiźlich i J. Zubrow- 
ski, gospodarzem A. Kanczewski, oddziałami dowodzą G. Pruszkowski, J. Serednicki, Z. Jaro- 
ciński W. Zieliński, M. Waligora i J. Lewandowski, Straż liczy 133 członków czynnych. W roku 
sprawozdawczym Straż stawała do walki z 36 pożarami w CzęstochowIe, wyjeżdżała do wyni- 
kłego w Radomsku pożaru fabryki mebli oraz 5-ciokrotnie do pożarów we wsiach okolicznych. 
Tragicznym był pożar tartaku w dniu 27 czerwca, podczas którego poległ dzielny topor- 
nik Wacław Snawadzki. W roku sprawozdawczym Maciej Wolański zaszczycony zostaje tytułem 
członka honorowego. 
Do najważniejszych uchwał neleży postanowienie wzniesienia budynku dla Straży naszej. 
Przychody wynosiły rs. 13.961.28, rozchody rs. 5.571.86, pozostałość rs. R.3R9.42 stanowi hm- 
dusz budowlany. 
Rok 1911-Zarząd pozostaje bez zmiany, również Komenda, dowódcami oddziałów są 
Józef Pączkowski, Jan Serednicki. Szymon Domański, Wacław Zieliński, Marjan Waligóra i Ju- 
ljan Lewandowski, sekretarzem Stanisław Pawiński, lekarzem Dr. Paweł Broniatowski. W roku 
tym 40-tym istnienia Straży wzniesiony zostaje gmach 40 metrów długi i 12 metrów szeroki, 
posiada na parterze remizę o 7 hramach wyjazdowych oraz 6 izb dla stałego pogotowia, w su- 
terynach urządzenie centralnego ogrzewania, na I-em piętrze wielka sala długości 20 metrów, 
szerokości 12 metrów, z galerją, garderobami i ubikacjami, na temże piętrze kancelarja Zarządu, 
sala posiedzeń Sztabu oraz mieszkanie dowódcy pogotowia. Straż nabyła w roku tym sikawkę 
4-rokołową, 2 beczkowozy, drabinę mechaniczną Magirusa, drabiny hakowe, sprawiła dla Straży 
całej mundury letnie i zimowe, pasy, zatrzaśniki, nabyła dalszą parę koni, przebudowała i dobu- 
dowała stajnię na 6 par koni, wzniosła parkan murowany. Straż otrzymała w darze od Henryka 
Markusfelda sikawkę gazową z zbiornikiem na 600 litrów wody z odpowiednią ilością węży oraz 
wspaniałą parę koni do tej sikawki. 
W dniu 5 listopada, jako w 40-tą rocznicę założenia Straży odbył się obchód jubileu- 
szowy, urządzony przez komitet obywatelski, w przeddzień odprawione zostały nabożeń- 
stwa żałobne za zmarłych i poległych członków Straży, w ciąg-u popołudnia i wieczorem 
przybywali liczni delegaci różnych Straży, których podejmowali skromną wieczerzą człon- 
kowie Zarządu i Sztabu. W właściwym dniu jubileuszu przed ołtarzem M. H. Częstochow- 
skiej na Jasnej Górze J. E. Ks. biskup Zdzitowiecki odprawił nabożeństwo i od ołtarza nader 
serdecznie przemówił do Straży, składając życzenia. Po powrocie na plac Straży nastąpiło 
poświęcenie przez ks. kan. Marjana Fulmana w asystencji księży Kokowskiego i Mężni- 
ckiego nowowzniesionych budynków. Po poświęceniu gmachu liczne delegacje stowarzy- 
szeii i organizacji miejskich wręczało adresy i dyplomy, nastąpiły oficjalne przemówienia 
przed frontem korpusu Straży, poczem zebrani udali się do sali Straży na obiad, podczas któ- 
rego toastowano na pomyślność i rozwój Straży. Po skromnym obiedzie nastąpił alarm do 
p07aru domu przy ul. Centralnej, akcja wypadła bardzo udatnie. 
Wieczorem odbył się bankiet w salonach Hotelu Ang-ielskiego przy udziale 120 osób 
z miejscowego społeczeństwa, przyjezdnych gości i członków Zarządu i Sztabu Straży Czę- 
stochowskiej. W sali Straży w tymże czasie odbywała się zabawa taneczna dla korpusu 
Straży i rodzin strażackich. 
Trudno wyliczyć skład licznych delegacji, do miłych gości należała wdowa po ś. j). 
Juljanie fuchsic, założycielu Straży, nestor Strażaków polskich druh Harnysz z Kalisza, 
druh Szpan z Piotrkowa, druh Tuliszkowski z Zwierzyńca, i wielu, wielu innych. 
W dniu tym utalentowany miejscowy artysta rzeźbiarz tlarylski doręczył Straż" 
bardzo udatny biust naszego zasłużonego członka Macieja Wolatlskiego. 
Na czele Komitetu obywatelskiego, który z takim nakładem pracy tak udatnie urzą- 
dził obchód jubileuszowy, stał p. Ignacy Tom
zyk, onld naczelnik naszej Straży. 


8
		

/img0011_0001.djvu

			W roku 1912 Zarząd Straży stanowili: Stanisł'aw lełowicki, jako prezes, C. Apano- 
wicz, W. Bogusławski, E. Briihl, M. Gradstein, S. Helman, M. Kokowski, J. Kon, H. Markus- 
feld, J. Serednicki, G. Wolski, M. Zborowski, jako członkowie, A. Kanczewski, jako gospo- 
darz. Naczelnikiem Straży był E. Briihl, majf\c zastępców: R. Kiźlicha i J. Żubrowskiego, od- 
działami dowodzili: J. Pączkowski. J. Serednicki, J. Żubrowski, W. Zieliński i M. Waligóra. 
sekretarzował S. Pawiński. 
Straż była wzywana do 34 pożarów, liczebność jej wynosiła 133 członków czynnych 
i R3 członków rzeczywistych, dochody wynosiły rs. 17,412.11, rozchody rs. 21,2t)5.51, niedo- 
bór rs. 3873.40 zaforszusował skarbnik H. Markusfeld, majątek Straży wynosi rs. 47.816,15. 
W roku sprawozdawczym władze Związku Wszechrosyjskiego nadesłały Strażom 
w Królestwie projekt utworzenia oddziału Związku Wszechrosyjskiego dla kraju "przywi- 
ślińskiego", rzeczą poszczególnych Straży byto przyjąć nadesłany statut i zawiadomić wła- 
dze w Petersburgu o przystąpieniu do Oddziału Związku, poczem miały być wyznaczone 
władze oddziału z siedzibą w Warszawie. Krótkozwroczne Straże skwapliwie przyjęły ten 
projekt, widząc możność rozwoju Straży w tym nowym Związku. Straż nasza oraz sąsiadu- 
jąca Radomskowska pod światłym kierunkiem, druha Stefana Kosteckiego w utworzeniu Od- 
działu "przywiśleńskiego" widziała tylko zakusy na polskość Straży, poczuła groźbę zrusy- 
fikowania tych organizacji, które przez moskali ironicznie "wojskiem polskiem" zwane były, 
a które rzeczywiście w sercu swem widziały się w przyszłości tym wojskiem i z wielkim 
wysiłkiem SW'l polskość pielęgnowały. 
Bezsprzecznie utworzenie oddziału wpłynęłoby na rozwój, lecz żadną miarą nie za ce- 
nę zrusyfikowania Straży. 
Gdy jedna z bezsprzecznie bardzo zasłużonych Straży na łamach jedynego wtedy 
miesięcznika strażackiego nawoływała Straże do zgłoszenia swego akcesu do Petersburga, 
myśmy zaproponowali Strażom wystawienie takich warunków, przy których sprawa po- 
grzebaną zostanie, podstęp nasz się udał. Straże otrzymały od nas projekt odpowiedzi do Pe- 
tersbun
a, mianowicie, że bardzo dziękujemy Z:l troskę o nas, radujemy się, że utworzony zo- 
stanie oddział Związku dla Polski, statutu jednak nie przyjmujemy, prosimy o urządzenie 
zjazdu przedstawicieli Straży w Warszawie, na zjeździe tym przedyskutujemy statut i doko- 
namy wyboru władz do oddziału polskiego Związku, gdy nadeszły jednolite odpowiedzi od 
wszystkich Straży, władze rosyjskie zrozumiały, że na lep nie pójdziemy i w ten sposób 
utworzeniu pod moskiewskim protektoratem związku przeszkodziliśmy. Owej Straży a wła- 
ściwie jej prezesowi oczy się nie otworzyły i w szeregu artykułów w cenzurowanym przez 
rosyjską cenzurę "Strażaku" z nami się ostro rozprawił. 
Przytaczamy całą naszą akcję uniemożliwienia powstania Związku, jako naszą pra- 
cę niepodległościową, zrehabitowaliśmy się w prędkim czasie w pracy nad powstaniem i roz- 
wojem Związku flarjańskiego. 
\V roku sprawozdawczym udało się nam urządzić zawody strażackie. Sądowi na za- 
wodach przewodniczył druh Edward Wagner z Łodzi, sędziowali druhowie: Pruszkowski. 
Stankiewicz z Nowego Brudna, Troetzer z Pruszkowa, Nell z Aleksandrowa, Ba1cer z Łowi- 
cza, Grąbczewski z Włocławka i Tatarkiewicz z Aleksandrowa, I miejsce zajęła Straż z Czela- 
dzi, II - z Huty "Paulina", III - z Radomska, IV - z Będzina, V - z fabryki Fitzner i Gam- 
per, VI - z Łaska, VII - z Krzepic, VIIJ - z Kamińska, IX - z Żarck. 
Asystował Zawodom delegat Warszawskiego Towarzystwa Ubezpieczeń od Ognia 
p. Bolesław Chomicz, zaprawiając się do przyszłej, tak chlubnej i owocnej pracy na polu po- 
żarnictwa ojczystego, po raz pierwszy wysh:Wił na szerszą arenę druh Tadeusz Brzozow- 
ski, w przyszłości zdobywca pierwszej nagrody na zawodach międzynarodowych w Tury-- 
nie. 
W roku 1913 - dochody Straży wynoszą rs. 14.365,52, całkowicie rozchodowane, 
pożarów było 43, prezyduje Straży S1. Jełowicki, członkami Zarządu są: M. Gradstein" A. 
Kanczewski. H. Markusfeld, M. Kokowski, J. Kon, K. Reklewski i I. Tomczyk, naczelnikiem 
Straży jest Edward Briihl. mając tychże zastępców i dowódców oddziałowych, członkami 
honorowymi zostali wybrani: skarbnik Straży Henryk Markusfeld i prezydent m. Częstocho- 
wy Jan Głazek. I znów tego roku udało się nam zmylić czujność władz nadzorczych i urzą- 
dzić w Częstochowie Kursy pożarnicze w dniach 15, 16 i 17 sierpnia. Wielka sala Straży 
wypełniła się bardzo szczelnie słuchaczami, przybyłymi z bliższych i dalszych miejscowo- 
ści. Program l-go dnia był następujący: Słowo wstępne o celu kursów - S. Jełowicki, Roz- 
wój i zadania pożarnictwa krajowego - B. Chomicz, fizyka i mechanika - E. Stanek. Che- 
mja - S. OderfeId, O sikawkach - S1. Kostecki, O drabinach - E. Briihl, następnie wyjazd 


9
		

/img0012_0001.djvu

			, 


z Dworca wiede6skiego dla odwiedzenia Straży Ogniowej Huty w Rakowie, po powrocie 
wspólna wieczerza w Hotelu Angielskim. Program 2-go dnia: O przyrządach ratunkowych 
; zastosowaniu tychże -- S. Kostecki i J. Świderski, Ratownictwo w razic nieszczęśliwych 
\vypddków - S. Nowak, Obchodzcnie się z końmi - M. Baranowicz, Narzędzia burzące z 
pokazem stosowania ich - J. Pączkowski, następnie wyjazd powozami dla odwiedzenia Stra- 
ży liuty "Paulina" w Wyczerpach, po powr.)cie Sygnalizacja elektryczna i telegraf pożar- 
niczy - J. Kolebski, do tego odczytu zbudowana została przez firmę Siemens całkowita sta- 
cja. V"'ieczorem przedstawienie kinematograficzne z tematami tylko pożarniczemi, następme 
wspólna wieczerza w kawiarni Jackowskiegu. Program 3-1-;0 dnia: Różnego rodzaju pożary 
i gaszenie ich - J. Tuliszkowski, tenże Urz;)dzenie pogotowia strażackiego, Regulamin dla 
Straży - t. Balcer, zamknięcie kursów, zWIcdzanie ukończonych Stacji męki Chrystusowej. 
Piusa Welońskicgo na Jasnej Górze. 
Korzystając ze zjazdu uczestników z licznych Straży, wobec przypadającego 50-cio 
lecia w roku następnym najstarszej w Polsce Straży Kaliskiej, Straż Częstochowska zapro- 
ponowała wspólny dar jubileuszowy dla tcj macierzy Straży pod postacią wspaniałego sztan- 
daru, na którym niedopuszczalne godło Orła Riał'ego zastąpić miał wizerunek Królowej Ko- 
rony Polskiej. Poza uczczeniem Straży Kaliskiej, Straż nasza miała na celu wytrącenie jej 
z rąk sztandaru, który przewieziony był do Petersburga i otrzymał tam z rąk cara gwóźdź 
pamiątkowy, co Strażom, mającym za cel walkę o polskość i niepodległość, chluby nie przy- 
nosiło, projekt nasz z wielkim aplauzem przy jęty został, spełnienie całego zamierzenia, ze- 
branie funduszów Straży naszej przez Zjazd powierzone zostało. 
W tymże roku oddział Straży naszej wyjeżdża na zawody do Łowicza w składzie 
18 członków pod dowództwem druha Briihla i zdobywa 1 miejsce wśród 21 Straży, stają- 
cych do zawodów. 
W tymże roku obejmuje druh Edward Mąkosza kierownictwo orkiestry strażackiej. 
W roku sprawozdawczym Straż nasza sprawuje służbę podczas poświęcenia Stacji na Ja- 
snej Górze w dniu 31 sierpnia przy zjeździe około miljona pątników. 
Rok 1914 żadnych zmian w składzie larządu i Sztabu nie przynosi, dochody w tym 
roku wynoszą rs. 10,808.01, wydatki rs. 8,536.43, pozostałość rs. 2,271.5H, normalne zajęcia 
Straży przerywa zbliżająca się wojna europejska, w dniu 1 sierpnia odbywa się posiedze- 
nie Zarządu i Sztabu, na którem postanawia się na wypadek opuszczenia miasta przez wła- 
dze utworzenia Straży Obywatelskiej dla utrzymania porządku w mieście i zapobieżenia 
grabieżom, morderstwom i ekscesom. Straż zwołuje na ten jeszcze dzief1 wieczorem ze.- 
branie przedstawicieli ze wszystkich sfer społeczel1stwa, przewodnictwo obejmuje ks. kan. 
Fulman. zapada postanowienie rozpoczęcia czynności. z chwilą opuszczenia miasta przez 
wojska rosyjskie, do Straży Obywatelskiej mają być przyjmowane osoby, cieszące się zau- 
faniem oraz za poręczeniem odpowiednich ins tytucji i towarzystw. Na naczelnika Straży 
Obywatelskiej powołano Edwarda Briihla, dając mu do pomocy zastępców Jakuba Kona, 
Jana Serednickiego oraz Leona Jarosza, naczelnika Tow. Gimnastycznego. postanowiono 
zażądać broni palnej od opuszczającej miasto policji, protokuł posiedzenia postanowiono 
przedstawić do zatwierdzenia komenderującemu generałowi Nowikowowi. 
Cały korpus Straży ma być od dnia jutrzejszego w stałem pogotowiu na placu Straży. 
Następnego dnia generał Nowikow zatwierdził protokuł i opuszczając miasto, pieczę 
nad miastem, życic m i mieniem mieszkaf1ców powierzył na piśmie Straży Ogniowej, z tą 
też chwilą rozpoczęto organizowanie Straży Obywatelskiej. 
Niezaleźnie Straż zwołała posiedzenie poważniejszych obywateli, na tcm zebraniu 
wyłoniona została Rada miejska, przyczem magistrat pozostał pod kierunkiem prezydenta 
Jana Głazka, który do pomocy w kierowaniu 
adą powołał Dr. Józefa Marczewskiego. 
Rozpoczęło się opuszczanie miasta przez wojsko, niszczenie objektów kolejowych, 
podpalenie koszar, składów kolejowych węgla, Straż ratowała zapasy mąki, konserw i pa- 
szy w koszarach picchoty, zapasy te zwoziła do siebie, przeważyła i policzyła i w następ- 
stwie podzieliła pomiędzy organizacje dobroczynne, zatrzymując zapasy też dla siebie. przez 
długi okres strażacy otrzymywali chleb. wypiekany z tej mąki. 
O stłumieniu palącego się węgla mowy być nie mogło, Straż jednak zajęła się, by 
znaczne ilości węgla mogły być wywiezione dla instytucji, trudniących się doraźną pomocą. 
Dnia 3 sierpnia o godz. 7 m. 10 ukazały się na ul. św. Barbary pierwsze pikety strzel- 
ców konnych armji niemieckiej, o godz. 7 m. 50 był już znaczny oddział kawalerji niemieckiej 
na rynku Jasnogórskim, gdzie komendant Hrahl wraz z swoimi pomocnikami złożył raport 


10
		

/img0013_0001.djvu

			z pełnionych przez się obowiązków, decyzją niemieckiego komendanta ZoIlerna służba bez.. 
pieczeIistwa oddana została w ręce Straży Ogniowej. 
Wobec tego, że posłuch mają tylko umundurowani członkowie Straży Obywatelskiej, 
dla zwalczania grabieży powołano do służby Straże Ogniowe huty Raków, Paulina i fabry- 
ki Częstochowianka. 
Powstaje samorzutnie Sąd Obywatelski Straży Ogniowej, od pierwszej chwili opu- 
szczenia miasta przez władze, ludność ze swcmi żalami i skargami zwraca się do Straży, 
wszelkie skargi trzeba natychmiast załatwić. trzeba słuszne utyskiwania zaspokoić, trzeba 
ludziom dać satysfakcję, trzeba krzywdy powetować. Sąd w Straży zasiada przez 12 godzin 
na dobę, zakres działania wciąż się rozszerza, trzeba powołać w skład Sądu miejscowych 
prawników. Sąd ten działa nader sprawnie. znajduje uznanie Zarządu miasta i władz okupa- 
cyjnych i działa długi szereg miesięcy, do czasu zorganizowania się sądownictwa niemic- 
ckiego. Straż przeprowadza sprawy, wyroki Stra2:y mają moc prawną i uznawane są przez 
Sądownictwo polskie. 
Straż bierze w opiekę liczne rzesze pracownicze, którym liczni właściciele fabryk 
drobnego przemysłu zalegają zapłatą zarobków, Straż egzekwuje te należności i wypłaca 
robotnikom. 
W tym że okresie Straż prowadzi kuchnię, z której strażacy otrzymują bezpłatnie 
posiłek, kuchnia jest czynna do 18 września 1915 roku. 
Krótko bardzo istniała Straż Obywatelska, poczem służbę policyjną objęła Stra2 
Ogniowa i pełniła ją całkowicie do koIica m-ca października, w tymże czasie utworzona zo- 
stała milicja, lecz i wtedy na pieczy Straży pozostała dzielnica od linji Drogi Żel. \V.-W. Jo 
rogatek Warszawskiej, Krakowskiej i ZawodziaIiskiej. 
W dniu 15 grudnia postanowiono służbę policyjną pełnioną przez strażaków, utrzy- 
mać nadal, mając na celu dostarczenie strażakom, pozbawionym możności zarobkowania, 
choćby najskromniejszego dochodu, mając na względzie, że Straż, jako policja. przynosi mie- 
szkai1com najbiedniejszej dzielnicy pożytek, zapewniając im spokój, bezpieczei1stwo i opk- 
kc prawną, przynosi też pożytek miastu, zaoszczędzając pozbawionej dochodów kasie miej-o 
skiej wydatków na wysokie pensje policjantÓw niemieckich. komisarzy, kancelistów. umun- 
durowanie i utrzymanie drugiego lokalu policyjnego. 
Na skutek zwrócenia się dyrektora policji niemieckiej do nas o kandydata na pomoc- 
nika dyrektora Zarząd i Sztab Straży chcąc, aby posadę objęła osoba, mająca na celu li tyl- 
ko opiekę nad mieszkailcami, by tę posadę objęła jednostka nieposzlakowana, znaj::\ca po- 
trzeby miasta i przez ogół szanowana i zupdnie niezależna, uprosił druha Adama Pleban- 
ka, by swą kandydaturę pozwolił wystawić. bowiem w takim razie cała ludność znajdzie \v 
nim opiekę i pomoc oraz obronę przed samowolą niemiecką, druh Plebanek uwzględnia po- 
wody, jakie nami kierują i oświadcza gotowość przyjęcia posady do czasu odwołania go 
przez Straż lub do czasu konieczności z różnych powodów rzucenia tej posady. 
Wspominamy tu o słu7bie druha Plebanka, bo było to poświęceniem się z jego strony 
dla dobra swych współobywateli. 
Straż stanęła do pomocy miejskiemu komitetowi żywnościowemu, dokonując jedno- 
dniowego spisu posiadanej w Częstochowie żywności, urządzając u siebie punkt sprzedaży 
kartofli, Straż też zajęła się sprzedażą ludności brakującej w mieście nafty, w tym celu wy- 
jeżdżał w październiku do Wrocławia po zakup nafty jeden z członków Zarządu. 
Rok 1915. Uchwalono nie robić żadnych zmian w składzie Zarządu i Sztabu i nie 
zwoływać walnego zebrania, gdyż musiałoby się ono odbyć za zezwoleniem władz okupa- 
cyjnych, a tych postanowiono wedle możności unikać, następnie dla ciągłości pracy w obec- 
nych wyjątkowych warunkach wszelkie zmiany personalne byłyby niepożądane. 
W dniu 17 marca Straż na zlecenie mJ.gistratu dokonywa jednodniowe
o spisu lud- 
ności m. Częstochowy, spisu po domach dokonali członkowie Straży, obliczenia zaś ostate- 
cznego na zasadzie zebranych danych pp. urzędnicy banków, spis wykazał ludności: 
w Częstochowie: mężczyzn 28.761 
kobiet 34.977 
na Przedmieściach: mężczyzn 10.469 
kobiet 10.640 


OgQ tem 
koszt tego jednodniowego spisu wyniósł rb. 25.-, 


63.738 


21.1 09 
84.847 


11
		

/img0014_0001.djvu

			Dla umożliwienia strażakom zarobkowania w czasie, gdy wszystkie zakłady przemy- 
słowe zostały unieruchomione, gdy służba bezpieczeństwa w mieście przeszła w ręce policji 
niemieckiej, wyjednano strażakom stałe dyżury w magistracie i biurach Deputacji Żywno- 
ściowej. 
Straż naszą odwiedza świetny pisarz Wacław Sieroszewski, lecz w charakterze żoł- 
nierza polskiego, jako sierżant kawalerji, w poszukiwaniu sprzętu dla kawalerji polskiej, Straż 
chętnie udziela dla kawalerji polskiej dużych ilości siodeł, kulbak i innego sprzętu, zdobyte- 
go na opuszczających Polskę wojskach rosyjskich. 
Po utworzeniu Sądów niemieckich zostaje zlikwidowany Sąd przy Straży Ogniowej. 
oprócz bardzo wielu spraw, przeprowadzony..:h w początku istnienia Sądu, przeprowadzono 
lH54 sprawy, na które pozostają w Straży odpowiednie akta, dochodzenia i wyroki, odpisy 
tych spraw na żądanie zainteresowanych są tymże wydawane. 
W dniu 4 maja odbywa się na nadzwy czajnym posiedzeniu Zarządu i Sztabu obchód 
25-lecia pracy druha Jakuba Kona, zostaje on zaszczycony zawieszeniem jego portretu w 
kancelarji Straży. 
W dniu 18 września wobec wyczerpania środków zamyka się kuchnię bezpłatną dla 
strażaków, najbiedniejsi strażacy otrzymywać będą bilety na obiady w kuchni Doraźnej Po- 
mocy. 
Ćwiczenia w Straży prowadzone są regularnie, również wykłady ogólnokształcące. 
Przychody w roku sprawozdawczym wynoszą rb. 11.761,31, rozchody rb. II.4H6,47, 
pozostałość na rok następny rb. 274,84. 
W roku 1916 Straż pracuje w niezmienionym składzie Zarządu i Sztabu, w m-
u 
marcu ustępuje ze stanowiska dowódcy pogotowia druh Marjan Waligóra, którego, jako 
syna obywatela niemieckiego, poszukiwano, aby go wcielić do wojska niemieckiego, stara- 
niem naszem zostaje on umieszczony w Straży Warszawskiej, dowódcą pogotowia zarazem 
intendentem Straży mianowano druha Leona Tomaszewskiego. Delegacja Straży naszej wi- 
zytuję Straż Warszawską i doręcza komendantowi jej Józefowi Tuliszkowskiemu pamiątko- 
wy żeton z M. B. Częstochowską. W roku sprawozdawczym Straż zmienia dystynkcje oral 
naramienniki, aby usunąć resztę cech w umundurowaniu, nakazanych przez władze rosyj- 
skie. Straż przez swą delegacje bierze udział w Ogólno Krajowym Zjeździe Straży w War- 
szawie w dniach 8, 9 i 10 września, na Zjeździe tym druh Kon wygłosił referat "Zabezpiecze- 
nie finansowe Straży Ogniowych Ochotniczych. 
Dochody w tym roku wyniosły rb. U.199,57 i zostały niemal całkowicie rozchodo- 
wane, gdyż pozostałość na rok następny wynosi rb. 18,45, pożarów 6. 
W roku 1917 Zarząd stanowią: S. Jełowicki, jako prezes, A. Kanczcwski, J. Nowiń- 
ski, J. Kon, I. Tomczyk, H. Markusfeld, M. Kokowski, jako członkowie, 1::. Brtihl, naczelnik 
Straży, R. Kizlich i J. Żubrowski, jego zastępcy, J. Serednicki, A. Plebanek, J. Lewandow- 
ski, L. Tomaszewski, W. Zieliński, 1::. Mąkosza, dowódcy oddziałów, A. Rozenberg, sekre- 
tarz. W roku sprawozdawczym obowiązuje nowa waluta, nakazana przez okupantów, marki 
polskie, dochody wynoszą mrk. 40.971,/'\7, rozchody mrk. 39.381,43, pozostałość na rok na- 
stępny mrk. 1.590,44, pożarów 20. W dniu 7 lutego umiera zasłużony członek Straży, długo- 
letni naczelnik naszej Straży, członek honorowy, Ś. p. Maciej Wolański. W dorocznem świę- 
cie św. f'lorjana poraz pierwszy przyjmuje udział Komenda legjonów. Na kursy pożarnicze, 
jakie urządza Związek FlorjaIiski w Warszawie, Straż deleguje druha Juljana Lewandow- 
skiego, który kOl1cZY te kursy ze stopniem celującym. Następuje w tym roku zmiana dotych- 
czasowej komendy i musztry na komendę i musztrę legjonow'l. Na walne zgromadzenie 
Związku f'lorjańskiego wyjeżdża druh Kon. Straż zwołuje Zjazd Straży powiatu Częstochow- 
skiego dla odbycia zawodów oraz narad nad potrzebami Straży. 
W dniu 12 października umiera zasłużony prezes Straży Ś. p. 
tanisław Jcłowicki, na 
miejsce jego członkowie Zarządu wybierają Jakuba Kona. 
W roku 1918 Zarząd stanowią: J. Kon, jako prezes, M. Kokowski, tL Markusfeld, .T. 
NowiIiski, A. Kanczewski, I. Tomczyk, jako ałonkowie, 1::. Brtihl, jako naczelnik Straży, R. 
Kizlich i J. Żubrowski, jako zastępcy jego, J. Serednicki, J. Lewandowski, A. Plebanck, W. 
ZieliIiski, L. Tomaszewski i 1::. Mąkosza, jako dowódcy oddziałowi, L. Zawadzki, jako adju- 
tant. Pożarów w tym roku było 18. 
Przychód w roku 1918 wynosił mrk. 123.079,59, rozchód mrk. 120.173,97, pozostałość 
na rok następny mrk. 2.905,56, pożarów było 18, pomiędzy nimi groźny pożar okupacyjnych 
baraków wojskowych, Strążacy zostają ubezpieczeni w towiuzystwie "A11iancc", Straż uzy- 


l
		

/img0015_0001.djvu

			skuje monopol wycieru kominów, angażuje wszystkich czynnych na terenie Częstochowy 
majstrów kominiarskich, koszaruje ich w wynajętym w sąsiedztwie ze Stra2ą budynku i roz:.. 
poczyna racjonalny, stale nadzorowany wyder kominów, stosując zarazem jak najniższe 
opłaty; na zasadzie dokonanego spisu stwierdza się, że w mieście jest 28,968 palenisk w wię- 
kszych domach, 1385 małych domów z kilkoma zaledwie paleniskami w każdym oraz 123 pie- 
ców piekarskich. 
Delegacje Straży przyjmują udział w Zjazdach w Radomsku, gdzie druh Lewandow- 
ski przeprowadził lekcję wzorową ćwiczeń gimnastycznych, w Piotrkowie, gdzie druh 
Kon wygłosił referat "O stosunkach z ubezpieczeniem wzajemnem budowli od ognia w Pol- 
sce", rezultatem tego referatu było powołanie przez obecnego na referacie prezesa B. Ch 0- 
micza Działu prewencyjnego w tychże ubezpieczeniach, oraz w Lublinie. W dniu 17 pa2- 
dziernika Straż przyjmuje udział w uroczyste
ki Święta Niezależności i Zjednoczenia Ziem 
Polskich, w dniach 26 i 27 tegoż miesiąca odbywa się zjazd oficerów strażackich z całego 
powiatu, na tym zjeździe odbywa się praktyczne przeszkolenie 84 oficerów. 
Nadchodzi radosny dzień zakOl1czenia wielkiej wojny i uwolnienia ziemi polskiej z na- 
jeźdźców. Już w rannych godzinach dnia 11 listopada zebrano całą Straż na placu, o godzi- 
nie 16-ej Straż zajęła objekty kolejowe, mianowicie dworzec na zewnątrz i wewnątrz, przy 
wejściu do kasy, perony kolejowe, tarczę obrotową, bloki, magazyny nafty i węgla, przejście 
ze stacji na ul. Teatralną oraz magazyny towarowe. 
W mieście Straż zajęła posterunki przy koszarach na ul. Piotrowskiej, przy maga- 
zynach w Malarni, u Mottów i Peltzerów, pP;y domu "Wielkiego Księcia" oraz w koszarach 
Zawady, posterunki znoszone były w miarę zgłaszania się do służby zorganizowanych od- 
działów P. O. W., w dniu 14 listopada P. O. W. całkowicie objęła wszystkie posterunki, praca 
Straży odbywała się zgodnie i ściśle z tą organizacją na zasadzie porozumienia na konferen- 
cji, która miała miejsce w lokalu Straży, z ramienia Polskiej Organizacji Wojskowej w kon- 
ferencji udział przyjęli pp.: Malski, Głazek, Święcki i DomaIiski. 
Podczas rozbrajania niemców Straż zdobyła 2 karabiny maszynowe, dużą ilość kara- 
binów ręcznych, dużo różnego materjału wojskowego. 
W grudniu opuszcza Częstochowę dowódca pogotowia druh Tomaszewski, na miej- 
sce jego zaanga20wany zostaje p. Stanisław Wojciechowski. 
W dniu 13 grudnia odbywa się zaprzysiężenie 27 pułku piechoty, zorganizowanego z 
mieszkańców powiatów Częstochowskiego i WieluIiskiego, pułk ten został zasilony liczny- 
mi szerogowcami Straży naszej, Straż przez delegację swoją przyjmuje udział w uroczy- 
stości i składa życzenia dla Armii Polskiej w ręce pułkownika Adama Koca. 
W celu szczególnego uczczenia Wojska Polskiego nakazano, aby strażacy munduro- 
wi salutowali oficerów polskich. 
W roku 1919 Straż miała dochodu mrIe 161.922,12, rozchodu mrk. 161.660,45, pozosta- 
łość na rok następny mrk. 261,67, pożarów w tym roku było 31, w Zarządzie zasiadają: J. 
Kon, jako prezes, M. Kokowski, fi. Markusfeld, J. NowiIiski, A. Kanczewski, r. Tomczyk, ja- 
ko członkowie; t. Briihl, jako naczelnik, R. Kizlich i J. Żubrowski, jako zastępcy, J. Seredni- 
cki, J. Lewandowski, A. Plebanek, W. ZieliIiski, E. Mąkosza i S. Wojciechowski, jako dowód- 
cy oddziałów, L. Zawadzki, jako adjutant. W roku tym odbywają się w Straży naszej kursy 
dzielnicowe, urządzone przez Związek FlorjaiJski, objazdu Straży w powiecie i lustracji oraz 
przećwiczenia tychże podejmuje się druh Lewandowski i pracy tej dokonywa, Straż przyj- 
muje udział w obchodzie dn. 14 lipca święta narodowego francuskiego, delegacja Straży wy- 
jeżd2a do Radomska na poświęcenie sztandaru oraz tablic pamiątkowych założycieli Straży 
ś. p. Kulskiego i Soczołowskiego. W dniu 9 listopada odbywa się w Częstochowie wielki po- 
chód narodowy oraz nabożeństwo przed szczytem świątyni Jasnogórskiej na pamiątkę wy- 
pędzenia niemców z Polski, urządzeniem uroczystości oraz utrzymaniem porządku zajmuje 
się Straż nasza. W dniu 23 listopada przyjmujemy wycieczkę Straży z Zagłębia Dąbrowskie- 
go z druhami: Tuliszkowskim, Pacheiskim i Wochtmanem na czele. Straż przyjmuje zapro- 
szenie Komitetu Plebiscytu na Śląsku i postanawia udzielić pomocy czynnej Komitetowi w 
najszerszym zakresie. 
W roku 1920 czynny jest tenże Zarząd i Sztab Straży, przychody wynoszą mrk. 
832.239,44, rozchody mrk. 798.071,81, pozostałość na rok następny mrk. 34.167,63, Straż by- 
la czynna przy 35 pożarach. W dniach 21, 22 i 23 lutego w Straży naszej odbywa się kurs 
uzupełniający dla oficerów Straży Ogniowych Ochotniczych powiatów: Częstochowskiego, 
Radomskowskiego i Wieluńskiego, urządzony przez Związek PlorjaIiski. W dniu 25 czerw- 


13
		

/img0016_0001.djvu

			ca przyjmuje na stacji Straż z urkiestrą wycieczkę Ślązaków z Cieszyna, przybywających 
na wiec protestacyjny przeciw gwałtom, jakim podlegają Polacy ze strony Czechów. 20 ma- 
ja Straż przyjmuje udział w propagandzie Pożyczki Odrodzenia, Straż w tym dniu w swym 
kiosku sprzedała pożyczki za sumę mrk. 2.100,000,-. Dnia 27 czerwca odbywają się zawody 
Straży powiatu Częstochowskiego. Dnia 4 lipca Straż przyjmuje udział w święcie wolności 
Stanów Zjednoczonych Amcryki Północnej. Po porozumieniu się z komendantem P. O. W. 
Malskim postanowiono wydać przechowywaną w Straży broń palną, odebraną niemcom, 
miejscowemu garnizonowi, konieczną dla zwkkszających się szeregów wojska polskiego. 
W początku )jpca druh Aleksander Heininger otrzymuje rangę oficerską w Straży m- 


szej. 


Wobec groźnego położenia, wynikającego z wojny bolszewickiej, Straż na swem 
nadzwyczajnem posiedzeniu w dniu 8 )jpca postanowiła wziąć w swe ręce utworzenie orga- 
nizacji, mającej na celu zabezpieczenie miasta i jego mieszkańców przed zakusami bolsze- 
wickimi mętów społecznych, w razie powoł,mia całej policji w szeregi wojskowe, zorgani- 
zować następnie propagandę wstąpienia do w ojska wszystkich zdolnych do noszenia broni, 
dla realizacji Straż postanowiła zwołać dnia 10 lipca zebranie Zarządu i Rady miejskiej, du- 
chowieństwa, stowarzyszeil, organizacji, związków, prasy i wybitnych obywateli w lokalu 
swym i wydaje następującą odezwę: Na dzień dzisiejszy t. j. sobotę, dnia 10 b. m., zwołuje- 
my do sali Straży Ogniowej, o godz. 8 wieczorem, zebranie przedstawicieli wszelakich urzę- 
dów, instytucji, organizacji, działających w mieście naszem, celem zgłoszenia swego akcesu 
na wezwanie Naczelnika Pailstwa oraz rozpoczęcia pracy, do której swych wiernych sy- 
nów wzywa zagrożona Ojczyzna. 
Bezwarunkowego przybycia oczekujemy. 
Przy formowaniu armji ochotniczej Straż nasza wcieliła do miejscowego pułku piecho- 
ty 2 kompanje strażaków z powiatów Częstochowskiego i Wieluńskiego z druhami Lewan- 
dowskim i Mąkoszą na czele. 
W dniu 7 listopada Straż obchodzi 49 rocznicę swego założenia i wchodzi w okres 
50-tej rocznicy, dla upamiętnienia tcj rocznicy Straż wmurowuje w kościele św. Rodziny 
przy wejściu do zakrystji kroksztyn w stylu gotyckim z figurą klęczącego strażaka, kuty w 
żelazie i na nim zawiesza dzwonek wagi 16 kg., odlany z metalu po rozbitym przez niem- 
ców dzwonie z kościoła św. Zygmunta, dzwonek ten jest Fundacją Straży Ogniowej Ochotm- 
czej w Częstochowie ku Chwale Bożej dla upamiętnienia rozpoczęcia 50-go roku istnienia 
5 listopada 1920 roku. Dzwonek uroczyście poświęcony został podczas mszy św. na intencję 
Straży, dzwonek otrzymał imiona: Jakub ł::dward. 
W roku 192] Zarząd stanowią: J. Kon, jako prezes, H. Markusfeld, l. Tomczyk, A. 
Kanczewski, J. Nowiński, M. Kokowski, J. Straub, Dr. J. Marczewski, Naczelnikiem Straży 
jest ł::. Briihl, mając zastępców: R. Kizlicha i J. Żubrowskiego, Oddziałami dowodzą: A. Ple- 
banek, J. Serednicki, W. Zieliński, J. Lewandowski, A. Heininger, S. Wojciechowski, adjutan- 
tern jest S. Godlewski. Dochody Straży wynoszą mk. 6.497.062,8R, rozchody mk. 6.402,375,90. 
pozostałość na rok nast<;pny mrk. 94.686,98, Straż wzywana była do 3H pożarów, w dniu 27 
stycznia Straż wita swych członków, którzy powrócili z szeregów wojskowych po zwycię- 
skiej wojnie z bolszewikami. 
W dniu 31 stycznia umiera długoletni członek czynny Straży, Ś. p. Jan Ozgowski. 
zmarły ze Straży naszej wystąpił przed laty lO-duo Straż ze względu na położone zasługi 
zmarłego, przyjmuje korporacyjnie udział w pogrzebie. W lutym Straż urządza raut z kon- 
certem na powiększenie funduszów plebiscytowych na Górnym Śląsku z dochodem mrk. 
92.146,50. 
Od ] do 9 marca Straż na skutek zwrócenia się do niej maiora Feliksa Nawotnego, 
byłego Komendanta Straży Krakowskiej, czynnego u nas tak życzliwie w roku 1909, jako sę- 
dziego, podczas konkursów Strażackich na wystawie, w myśl rozkazu D. O. Gen. Kielce, 
urządza przeszkolenie Strażackie dla szerogOWCÓW 7 p. a. c., 7 p. a. p., 8 autokolumny, 27 b. 
zap., Wydziału Gospodarczego, Szpitala Wcjskowego i 3 kolumny Zapasowej. 
Na skutek wezwania Komitetu Plebiscytowego na Górnym 
ląsku, Straż obejmuje 
dział przyjmowania, rozlokowania, ekspedjowania na Śląsk, odwożenia tamże niedołężnych, 
zaopatrywania w żywność i środki materjalne, praca rozpoczęła sic 18 marca i ukończona 
została 4-go dnia. Praca naszej Straży znalazła pełne uznanie Komitetu Plebiscytowego i od- 
znaczona została nadaniem dyplomu i odznaki honorowej, która została umieszczona na 
sztandarze, w dniu 21 marca, na skutek radl)snej wieści o zwycięstwie polskim na Górnym 


14
		

/img0017_0001.djvu

			Śląsku, Straż przyjmuje udział w wielkiej manifestacji, w pochodzie i nabożeństwie na Ja- 
snej Górze. 
Obchód 50-lecia Straży Kaliskiej, jaki z powodu wybuchu wojny nie mógł się odbyć 
w roku 1914, obchodzony będzie w dniu 15 sierpnia, ustanawia się liczną delegację w skła- 
dzie druhów: Kona, Briihla, Kizlicha, Serednickiego, Lewandowskiego, Wojciechowskiego, 
Zielińskiego, która zawozi Straży Kaliskiej sztandar jubileuszowy ufundowany z inicjaty- 
wy naszej Straży ze składek Straży dawnych gubernji: \Varszawskiej, Płockiej, Piotrkow- 
skiej, Kieleckiej, R.adomskiej i Kaliskiej. W dniu jubileuszu prezes Kon doręczył sztandar 
prezesowi Straży Kaliskiej wraz z całkowitą historją ufundowania sztandaru, sprawozda- 
niem zebrania i wydatkowania sum. Straż wyznacza delegację na Zjazd Straży Pożarnych 
I
. P. w Warszawie, odbyć się mający dn. 8 i 9 września,. W dniu 14 sierpnia, gdy liczna de- 
]cgacja nasza bawi na jubileuszu w Kaliszu, nadchodzi smutna wiadomość o śmierci ś. p. 
.Franciszka Ksawerego Spana, zasłużonego naczelnika Straży Piotrkowskiej, ze względu na 
zasługi ś. p. .Franciszka Ksawerego Spana dla pożarnictwa, za jego bojową działalność o pol- 
skość Straży, wreszcie za jego służbę w latach młodych w Straży Częstochowskiej, wy- 
znaczona zostaje delegacja na pogrzeb, która też zawozi wieniec dla złożenia na grobie 
zmarłego. 
W dniu 7 października spotyka Straż naszą nowy cios, umiera zasłużony członek ho- 
norowy naszej Straży, skarbnik Straży b. p. tIenryk Markusfeld, który w szeregu lat ota- 
czał Straż swą opieką i wielką ofiarnością, ella oddania ostatniej posługi zmarłemu wyzna- 
-czony zostaje cały Korpus Straży. 
Rok sprawozdawczy jest IJrzełomowym dla Straży naszej, decyduje on o przyszłej 
cgzystenl:ji Straży, o utrzymaniu takiego stałego pogotowia, któreby zabezpieczało miasto 
przed klęską IJożarów. Straż uzyskała poparcie prezesa Zrzeszenia Ubezpieczeń prywatnych 
p. Zygmunta Choromańskiego, w przyszłości Z-go prezesa Głównego Związku Straży Po- 
żarnych R. P. Straż zebrała podpisy Magistratu, R.ady miejskiej, właścicieli fabryk, przed- 
stawicieli różnych instytucji na zgodę doliczania do polis ubezpieczeniowych 10 proc. od 
premji na rzecz Straży naszej. 
W dniu 16 października Straż obchodzi uroczystość półwiekowej swej działalności, 
w przeddzień odbywają się nabożeństwa żałobne w świątyniach wszystkich wyznań za 
zmarłych członków Straży, wieczorem Straż wyruszyła z pochodniami z przybyłymi gośćmi 
na czele do gmachu ratusza, gdzie zgromadzonym w komplecie członkom Komitetu Obywa- 
telskiego złożyła podziękowanie za podjęte trudy, celem urządzenia obchodu 50-ej roczni- 
cy Straży; wieczorem Zarząd i Sztab Straży IJodejmował przybyłych gości wieczerzą w re- 
stauracji "Cristal". 
NastęrmeRo dnia o 9-ej rano zebrali się wszyscy przybyli przedstawiciele Straży z 
różnych organizacji w liczbie IJrzeszło sto osób na placu Straży, powitał gości w imieniu 
Komitetu obchodu dr. Stanisław Nowak. Następnie powołano na honorowego Komendanta 
uroczystości druha Wincentego Pawłowskiego, ogniomistrza Straży Kaliskiej, jedynego 
świadka powstania Straży naszej w roku 187 J i uczestnika uroczystości jej poświęcenia. Pod 
dowództwem druha \V. Pawłowskiego wyruszono na Jasną Górę, gdzie w kaplicy M. B. 
Częstochowskiej J. C. ks. biskup Władysław Krynicki w asystencji O. O. Paulinów i przy- 
byłych dawnych kapelanów: ks. Mężnickiego z I(ajska i ks. Krajewskiego z Zawad, odpra- 
wił uroczystą Mszę świętą, w czasie której pienia religijne wykonał chór "Lutni". W ser- 
decznem przemówieniu od ołtarza J. C. Ks. Biskup przypomniał, jak to przed kilkunastu laty 
przypadło w udzialc Straży Częstochowskiej bronić klasztoru Jasnogórskiego od zniszcze- 
nia przed wynikłym pożarem, który strawił tylko wieżę klasztorną. Zwrócił następnie J. e. 
ks. biskup Krynicki specjalną uwagę na to, iż Straż Częstochowska była przez lat pięćdzie- 
siąt krzewicielką idei pożarnictwa w całym kraju, biorąc bowiem zawsze udział w uroczy- 
stościach religijnych na Jasnej Górze, była ona dla przybywających licznie pątników z ca- 
lej Polski wzorem organizacji obywatelskiej, przez naśladowanie której powstała niejedna 
ochotnicza Straż pożarna. 
Po powrocie na plac Straży przemówił prezes Straży J. Kon, składając gościom po- 
dziękowanie za liczne przybycie. Zabrał następnie głos prezydent m. Częstochowy Dr. J. 
Marczewski, który podniósł zasługi Straży, wręczył imieniem Zarządu miasta Dyplom uzna- 
nia, udekorował sztandar wstęgami jubileuszowemi oraz odsłonił tablicę pamiątkową, wmu- 
rowaną w gmach Straży ku czci założycieli Straży: ś. p. Juljana fuchsa, Teodora Łagodziń- 
skiego i franciszka Rychlickiego. Następnie delegat Związku Florjańskiego druh S. Waligór- 
ski doręczył dyplom uznania oraz Złoty Znak Związku dla Straży naszej. Z kolei delegat Pol- 
skiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych p. K. Wysznacki zabrał głos w imieniu tej instytu- 


15
		

/img0018_0001.djvu

			cji i doręczył Dyplom uznania i gwóźdź do sztandaru. W dalszym ciągu, wręczając adresy 
i dyplomy oraz gwoździe do sztandaru przemawiali liczni delegaci różnych Straży oraz St.l- 
warzyszeIi i organizacji miejscowych. Druhowie Kon i Briihl, otrzymali od Związku Florjań- 
skiego Dyplomy uznania, poszczególni członkowie Straży otrzymali znaki za wysługę lat. 
Nastąpił obiad w sali Straży o bardzo serdecznym nastroju, podczas obiadu stronę 
gospodarczą oraz usługę spełniały honorowo panie z instytucji społecznych. 
W dniu 13 listopada Straż przyjmuje udział w uroczystości poświęcenia sztandaru 21 
p. p., przyczem Straż wbija w drzewce sztandaru gw.óźdź z emblematami Stra2y i napisem: 
"Od Straży Ogniowej Ochotniczej w Częstochowie". 
W roku 1922 w składzie Zarządu i Sztabu zmiany nie następują, Straż jest czynną przy 
26 pożarach, dochody Straży wynoszą mrk. 25.617.244,53, r o z c h o d y w y n o s z ą mrk. 
25.414.743,40, pozostałość na rok następny mrk, 199.501,13. W roku tym, po raz pierwszy 
urzadza Redudę na dochód Straży, w kwietniu opuszcza Częstochowę długoletni członek 
Straży, prezes Sądu Okręgowego, p. Mieczysław Kokowski, udając się na wyższe stanowi- 
sko w Stolicy" Straż organizuje wieczór pożegnalny, w którym przyjmują udział przedsta- 
wiciele całego społeczeIistwa miejscowego i okolicznego. W maju wyjeżdża delegacja na ob- 
chód 50-lecia Straży w Wieliczce, zawożąc gwóźdź do sztandaru. Zapada uchwała zmiany 
komendy i musztry na komendę i musztrę wojskową. W dniu 26 czerwca Straż przyjmuje 
udział w złączeniu 
Iąska z Macierzą, wkraczając wraz z wojskiem przez Herby do LubliIi- 
ca, przywożąc z sobą żelazny słup graniczny, który zostaje wkopany przy wejściu na plac 
Straży. 
Straż przyjmuje udział w uroczystościach przyłączenia 
Iąska, urządzonych na tere- 
nie Częstochowy w dn. 15 lipca, delegaci Straży wyjeżdżają w specjalnym pociągu z War- 
szawy z przedstawicielami rządu, sejmu i społeczeIistwa w dniu 16 lipca do Katowic na dal- 
szy ciąg uroczystości 
Iąskich. Dnia R września Straż urządza popisy, podczas wystawy 
rolniczej w Częstochowie. 
W roku 1923 Zarząd stanowią: J. Kon, jako prezes, A. Kanczewski, J. NowiIiski, J. 
Straub, I. Tomczyk, Dr. J. Marczewski, jako członkowie. Sztab Straży: c, Briihl, jako Ko- 
mendant. R. Kizlich i J. Żubrowski, jako zastępcy, A. Plebanek, J. Lewandowski, J. Scredni- 
cki, W. ZieliIiski, A. Heininger, S. Wojciechowski, c. Mąkosza, jako dowódcy Oddziałowi i S_ 
Godlewski. jako adiutant. 
W m-cu marcu Związek FlorjaIiski urządza pod kierunkiem druha Pacheiskiego kur- 
sy uzupełniające dla oficerów strażackich pow. Częstochowskiego, w kursach tych przyjmu- 
je udział Sztab naszej Straży. Powstaje w Warszawie Kasa Strażacka, w której zostają na- 
tychmiast ubezpieczeni członkowie naszej Straży. 
W dniu 2 maja w przejeżdzie do Warszawy wstępuje do Częstochowy na Jasną Gó- 
rę Marszałek Francji i Polski, pogromca tentonów, Ferdynand Foch, Straż przyjmuje udział 
w Komitecie przyjęcia, w dniu przyjazdu Marszałka do Częstochowy, Straż wystawia war- 
tę honorową z orkiestrą i sztandarem u bramy Lubomirskich na Jasnej Górze oraz pilnuje 
porządku podczas pobytu Marszałka w murach Jasnogórskich. W dniach 29 i 30 czerwca 
Straż przez swych delegatów przyjmuje udział w Zjeździe Straży w Piotrkowie. 
W dniu 15 sierpnia przybywa do Częstochowy z pielgrzymką na Jasną Górę Pre- 
zydent Rzeczypospolitej Stanisław Wojciechowski, w towarzystwie J. tm. Kardynała Ka- 
kowskiego. witany na dworcu przez J. c. Ks. Biskupa Zdzitowieckiego, Krynickiego. władze 
paIistwowe, wojskowe i miejskie. Po przyjęciu raportu od dowodzącego kompanją honoro- 
Wą. uformowała się procesja na Jasną Górę z orkiestrą Straży naszej na czele. Podczas wy- 
jazdu p. Prezydenta z Częstochowy Straż wystawiła na peronie dworca kolejowego warte 
honorową z sztandarem i orkiestrą. W październiku urządzono kwestę uliczną na rzecz Stra
 
ży z dochodem mrk. 32.630,440. Straż przyjmuje udział w 40-leciu Straży Radomskiej przez 
wysłanie delegacji. 
W dniu 31 grudnia 
inie śmiercią tragIczną ugodzony kulą zbrodniczą zastępca na- 
czelnika Straży ś. p. Józef Zubrowski. 
Dochody w tym roku wynoszą mrk. 1.61)9,542.483.39, rozchody mrk. 1.687.754.004.-, 
pozostałość na rok następny mrk. 1.788.483.39, pożarów było 23. 
Rok 1924 Straż rozpocz¥na działalność swą nadzwyczajnem posiedzeniem w dniu l 
stycznia ku czci ś. p. Józefa Zubrowskiego. Zmarły wstąpił do Straży naszej w roku 1892, 
jako szeregowiec i dosłużył się rangi zastępcy naczelnika Straży, na posiedzeniu ustala się 
porządek pogrzebu oraz na znak żałoby zawiesza się ćwiczenia Straży na l tydzień. W za-, 


16
		

/img0019_0001.djvu

			rządzie żadne zmiany nie następują, w Sztabie stanowiska drugiego zastępcy naczelnika 
Straży nie obsadzono. Straż w początku roku występuje do Zarządu miasta o umieszczenie 
subsydjum dla Straży w budżecie swym i otrzymuje od prezydenta miasta Dr. J. Marczew- 
skiego przyrzeczenie uwzględnienia tego subsydjum w budżecie miasta. Wprowadzony zo- 
staje, jako obowiązujący dla Straży naszej Statut, zarejestrowany w Województwie dnia 1 
maja 1922 roku L. Pr. 2KOn III pod Nr. 163. Wobec zdekompletowania Komisji rewizyjnej 
w dniu 12 stycznia wybrani zostają dla sprawdzenia rachunków i sprawozdania kasowego 
p. p. Feliks cbert, Ludomir Nieprzecki i Klemens Grzywiński. Doroczna reduta urządzona 2 
lutego, daje dochodu sześć miljardów sto cztery miljony trzysta sześćdziesiąt tysięcy ma- 
rek. W dniu 12 lutego umiera w Sędzinie ś. p. Roman Prokopowkz b. naczelnik Straży na- 
szej, odbywają się w Straży naszej 4-dniowe kursy pożarnicze, urządzone przez Związek 
Florjałlski. Umiera b. naczelnik naszej Straży ś. p. Edward Ditrich. Dnia 12 kwietnia wyjeż.- 
dża delegacja naszej Straży na pogrzeb ś. p. Wawrzyńca Kamińskiego, Ludwika Bogvsza i 
Klemensa \Vaszerlinga członków czynnych StraLY Łódzkiej, którzy zginęli bohaterską śmier- 
cią podczas pożaru w Łodzi. Na 50-lecie Straźy Kieleckiej wyjeżdża w maju delegacja na- 
szej Straży. 
\V dniu l maja Straż przyjmuje udział w uroczystości dekorowania przez p. woje- 
wodę Manteufla p. prezydenta Dr. J. Marczewskiego orderem Krzyża oficerskiego Polski 
Odrodzonej. \V dniu 23 czerwca wyjeżdża delegacja do Kielc na zebranie organizacyjne 
Związku Wojewódzkiego, na zebraniu tern prezes naszej Straży druh Kon zostaje wybrany 
prezesem Związku Straży Pożarnych woj. Kieleckiego. Udaje się delegacja do Warszawy 
na odbywający siQ 15, 16 i 17 sierpnia Zjazd Ogólno-Krajowy Straży Pożarnych. W dniu 7 
września delegacja nasza bierze udział w ouchodzie 50-lecia zaprzyjaźnionej Straży \Vło- 
cławskiej. W dniach 5-12 października odbywa się kwesta pod hasłem: "Społeczeństwo- 
Strażakowi", która przysparza Związkowi Głównemu i Wojewódzkiemu zł. 729.52, Straży 
naszej zł. 4Hh.35. 
W uniu 25 października przewożone s..\ przez Częstochowę zwłoki duchowego hetma- 
na P'olski ś. p. Henryka Sienkiewicza w drodze z ziemi szwajcarskiej do Stolicy PaIlstwa. 
Pociąg zatrzyma się w Częstochowie przez 2 godziny, trumna ze szczątkami wielkiego pisa- 
rza przewieziona będzie w uroczystym pochodzie na Jasną Górę, gdzie odprawione zostaną 
modły żałobne, poczem trumna Ilowróci na dworzec kolejowy i nastąpi oujazd do Warszawy. 
utworzony zostaje specjalny komitet. do którego wchodzą nasi delegaci, utrzymanie porząd- 
ku oddane zostaje naszej Stra7Y, która uo pomocy wzywa liczne Straże z powiatu. Do przy- 
jęcia zwłok w Katowicach imieniem Komitetu Częstochowskiego i przywiezienie uo CZęstl)- 
chowy delegowany zostaje druh Kon. Uroczystość oudania czci śmiertelnym szcz<\tkom 
\Vielkiego Pisarza wypadła imponująco, porządek był wzorowo utrzymany. 
\V grudniu Straż urząuza stałe szkolenie Korpusu Straży w zakresie wojskowym, 
włauze wojskowe wyznaczają do prowadzenia s7kolcnia oficera instrukcyjnego oraz sier- 
Lanta. 
Dochouy roku 192.1 wyniosły zł. 70.5tI3.05, rozchouy zł. 68.591,15, pozostałość na rok 
nastt:IJf1Y zł. 1.971,90, StraL w ciągu roku wzywana byla do 29 pożarów. 
\V roku 1925 powołani zostali do Zarządu Dr. L. 13at.1wia, E. Brtil1l, J. Kon, L. Niepr.le- 
cki, A. Pleb	
			

/img0020_0001.djvu

			gwóźdź, ofiarowany przez Ojca św. Dnia 10 maja wraz z uroczystością św. florjana bardzo 
uroczyście obchodzone było 25-lecie służby druha Edwarda Brilhla, opuszczającego Często- 

howę dla objęcia wyższego stanowiska w innej miejscowości. Druh Brlihl udekorowany zo- 
stał Złotym Znakiem Gł. Związku Straży Pożarnych R. P., od Korpusu Straży otrzymuje fi- 
gurę bronzową i zostaje podejmowany bankietem przy licznym udziale przedstawicieli sp 0- 
łeczeIistwa miejscowego. W czerwcu Straż wysyła licznych strażaków do obozu przyspo- 
sobienia wojskowego, obóz potrwa 42 dni. 28 i 29 czerwca delegacja Straży przyjmuje udział 
w 50-leciu Straży w Królewskiej liucie, dnia l, 2 i 3 sierpnia delegacja nasza jest na 50-leciu 
Straży Katowickiej. Druh LewalldO\vski odbywa 2 miesięczną lustrację Straży powiatu Czę- 
stochowskiego, druh Mąkosza 6-cio tygodniową lustrację orkiestr strażackich w wojew. 
Kieleckiem. Na kursy pożarnicze w Katowicach wysIany zostaje druh Wojciechowski. Straż 
przyjmuje u siebie wycieczkę Sokolstwa Polskiego z Ameryki. 15 sierpnia zwołane zostają 
do Częstochowy Straże z województwa Kieleckiego dla odbycia Zawodów Wojewódzkich, 
Straż nasza udziela czynnej pomocy przy urządzeniu tych zawodów. W dniu 6 września de- 
legacja nasza wyjeżdża na poświęcenie sztandaru Straży Lublinieckiej. 
W dniu 11 października drużyna strażacka w składzie 13 ludzi, jako przysposobienie 
wojskowe, bierze udział w marszu drużynowym, uzyskując od dowództwa 27 p. p. dyplom 
i nagrodę w postaci sztucera. 
W pięcioboju o mistrzowstwo obwodowe, do którego stanął Sokół, Strzelec, Harce- 
rze i Straż nasza, nagrodę pierwszą zdobywa Strażak \Voszczyna. 
6, 7 i 8 grudnia odbywają się 3 dniowe kursy oficerskie w naszej Straży, podczas 
których wykłada pułkownik Feliks Nowotny b. komendant Straży Krakowskiej. 
W roku sprawozdawczym dochody \vynoszą zł. 59.283,05, rozchody zł. 58.960,87, po- 
zostałość na rok następny zł. 322,]1'1, Straż wzywana jest do .?6 pożarów. 
W roku ]926 urzęduje Zarząd i Sztab, jak w roku poprzednim, dochody wynoszą zł. 
107.1'118,58, rozchody zł. 10:;.948,54, pozostałość na rok następny zł. 1.870,04, Straż jest czyn- 
ną przy 26 pożarach. 
Na zaproszenie Komitetu przyjt:cia Ks. biskupa nowo otworzonej djecezji Często- 
chowskiej, Straż podejmuje się utrzymania porządku tak podczas przyjazdu J. t. Ks. biskupa 
Teodora Kubiny dnia 31 stycznia, jak i pod-:zas konsekracji i ingresu <.In. 2 lutego. W skła- 
dzie Komitetu przyjecia wyjeżdża do Katowic druh Kon, który towarzyszyć będzie Jego 
Ekscelencji w drodze do Częstochowy. 
Dnia ]4 lutego odbędzie się w sali naszej akademja papieska, na którą przybędzk 
nowy biskup Częstochowski Dr. Kubina, którego postanowiono witać wystawieniem warty 
honorowej z orkiestrą. Straż otrzymuje zawiadomienie o śmierci ś. p. Wincentego Bojailczy- 
ka, zasłużonego członka Straży Włocławskiej, Straż nasza wysyła depeszę kondolacyjną 
oraz wieniec, na pogrzeb dyrektora Straży Katowickiej, ś. p. Kunzego, wyjeżdża delegacja. 
Na kursy strażackie, urządzone w Kielcach dnia 14 marca wyjeżdżają druhowie: Kizlich i Se- 
rednicki. 
Zapada uchwała zbierania funduszów na rozpoczęcie automobilizacji Straży, sporzą- 
dzeniem projektów ma się zająć druh A. Straub. 
Dnia 31 maja postanowiono przeprowadzić lustra
ję urządze!'J przeciwpożarowych na 
Jasnej Górze oraz delegować druhów Lewandowskiego i Wojciechowskiego dla zapoznania 
się z takimi urządzeniami na \Vawelu. 
Dnia 21 
zerwca druh Serednicki zd,lje sprawe z lustracji, dokonanej na Jasnej Gó- 
rze, przyczem opracowany zostaje plan obrony w razie pożaru. 
Ustanawia się delegacja do Komitetu ubchodu ISO-lecia niepodległości Stanów Zje- 
dnoczonych. Wyznaczone zostają delegacje na Zlot Sokoła, na okręgowy Zjazd Straży w 
Piotrkowie, na 25-lecie Straży w Jędrzejowie. Na zalecenie Głównego Związku wyznacza 
się liczniejszą delegację na obchód 50-lecia Straży w Tarnowskich Górach. 
Dnia 10 lipca Straż wita u siebie prez{'sa Gł. Związku Straży Pożarnych. Straż prze- 
prowadza lustrację baraków miejskich i Występuje z projektem zabezpieczenia ogniowego. 
\Vyznacza się delegacje na Zawody w Radomsku oraz jubileusz SO-lecia Straży w Łodzi. 
Straż nasza przyjmuje udział w urządzeniu Zawodów Okręgowych w dn. 29 czerw- 
ca, urządza u siebie skromną wieczerzę w przeddzieli zawodów dla przybyłych gości. 
Orkiestra Straży naszej zdobywa na konkursie wojewódzkim orkiestr strażackich 1 
nagrodę, otrzymując 56 punktów na 60 możli wych. 


18
		

/img0021_0001.djvu

			Dnia 24 października odbywa się poświęcenie pierwszego samochodu strażackiego. 
Na zawodach międzyoddziałowych zdobywa nagrodę przechodnią Oddział I pod komend'l 
druha Plebanka. 
W celu dalszej automobiliza.:ji Straż zakupuje w D. O. K. Kraków 2 podwozia cię- 
żarowe Vomag, na których zmontowane zostaną zbiorniki do wody, zapada również uchwa- 
ła nabycia sikawki motorowej Rozenbauera. 
W roku 1927 żadnych zmian w składzie Zarządu i Sztabu Straży niema, dochody 
wyniosły zł. ] 39.483,11, rozchody zł. ]38.095,05, pozostałość na rok następny zł. 1.381:;,08, Straż 
wzywana była do 55 pożarów. Straż obchodzi 25-lecie służby druha Zieliliskiego. Straż na- 
bywa podwozie Pordowskie, na którym buduje nadwozie, jako pogotowie strażackie do 
umieszczenia na niem sikawki motorowej, Straż otrzymuje od firmy W. Brass i Synowie sa- 
mochód ciężarowy Manesman Mulag, na którym zostanie umieszczony zbiornik do wody. 
Dnia C) maja Straż wita przybyłą z Ameryki wycieczkę Polaków. Dnia 12 czerwca 
po Mszy św. na Jasnej Górze odbyła się dekoracja Złotym Znakiem Związku druha Kona 
przez przybyłego z Warszawy prezesa Gł. Związku Z. Choromańskiego oraz bankiet skład- 
kowy w sali Straży przy bardzo licznym udziale. Jednocześnie tegoż dnia odbyło się poświę- 
cenie zbudowanych samochodów strażackich. 
Na posiedzeniu dn. 13 czerwca postano\\> iono złożyć redaktorowi Pągowskiemu wy- 
razy u7l1ania i podziękowama za artykuł w Nr. 20 "Przeglądu" "Ilość i treść", na skutek sła- 
wetnego wystąpienia jednego z zawodowych naczelników Straży, który nas ochotników 
uważa za bezwartościową ilość a nieliczną garstkę zawodowych za pełnowartościową treść. 
Na III Ogólno Polski Zjazd Straży Pbżarnych w dn. 26---29 czerwca wyjeżdża liczna dele- 
gacja, która zabiera różne eksponaty dla za"i1enia wystawy pożarniczej. 
W dniu 7 sierpnia delegacja Straży przyjmuje udział w obchodzie 25-lecia Straży Ra- 
kowskiej, następnie nasze delegacje wyjeżdżają na 50-lecie Straży w Radomiu dn. ]4 i 1S sier- 
pnia, na SU-lecie Straży w Tomaszowie Maz. dn. 2] sierpnia. 
Dnia 17 sierpnia umiera prezes rady Związku Straży woj. Kieleckiego wojewoda ś. p. 
Ignacy Manteufel, na pogrzeb wyjeżdża do Kielc liczna delegacja, do Warszawy odprowa- 
dza zwłoki prezes Kon i uczestniczy tam w pogrzebie. 
Na zawody Związku woj. Warszawskiego wyjeżdża na dzień 28 sierpnia liczna dele- 
gacja Straży naszej. W dniu 18 września Straż przyjmuje udział w Dniu Śląskim, w dn. 25 
września w SO-cio leciu Straży Wicluńskiej. Straż uzyskuje poważną ofiarę P. Z. u. W. na 
budowę pogotowia samodowego. 
Dnia 29 września przejeżdżał przez Częstochowę do Krakowa Prezydent Rzeczypos- 
politej, Straż wystawiła kompanję honorową ze sztandarem i orkiestrą. 
Dnia] i 2 odbyły się wielkie manewry P. W. pod Olsztynem, urządzone przez Zwią- 
zek Okręgowy, w szeregach znalazło się około 2000 strażaków, Straż nasza wystawiła spe- 
cjalny pluton. 
Na zawodach międzyoddziałowych nagrodę przechodnią zdobywa oddział V pod wo- 
dzą druha Heiningera. W dniu 15 listopada wybucha groźny pożar fabryki zapałek, dzięki 
energicznemu ratunkowi Straży ocalały wszystkie maszyny. Straż zamawia drugą sikawkę 
motorową Rozenbauera. 
Dnia 18 grudnia Komisja w składzie druha Obidowicza, Komendanta Straży Kra- 
kowskiej, Milewskiego, Komendanta Straży Bydgoskiej, inż. arch. Fijałkowskiego oraz ca- 
łego Sztabu Straży Częstochowskiej i prezesa Kona w ciągu kilku godzin badała stan bez- 
pieczeństwa pożarowego na Jasnej Górze i prz
dstawiła odpowiednie wnioski doraźnych środ- 
ków zabezpieczenia na piśmie Ojcu Generałowi ks. Markiewiczowi zaraz dnia następnego. 
W roku 1928 urzęduje ten sam Zarząd oraz Sztab Straży, pożarów w roku sprawoz- 
dawczym było 81, dochody wyniosły zł. L60.311.07, rozchody zł. 155.949,8S, pozostałość na 
rok następny zł. 4.36],22, inwentarz Straży przedstawiał wartość zł. 325,338,70. Straż posta- 
nawia sprzedać zbudowane pogotowie na podwoziu Forda i nabyć 2 podwozia Chevrolet dla 
zbudowania 2-ch jednakowych pogotowi, robotę postanowiono powierzyć firmie Potempy w 
Katowicach. 
Postanowiono sprzedać konie oraz narzędzia do pociągu konnego. W dniu 13 maja od- 
było się poświęcenie nowych samochodów strażackich, połączone z dorocznym obchodem 
św. Florjana, uroczystość uświetnili swą obecnością p. wojewoda Korsak oraz prezes P. Z. 
u. W. prof. Łazowski, jak i liczni przedstawkiele miejscowych władz państwowych, woj- 
skowych i miejskich, jako też Zarząd Związku Wojewódzkiego. 


ty
		

/img0022_0001.djvu

			Vv dniach 7, 8 i 9 września odbywał się w Częstochowie Kongres eucharystyczny, 
utrzymanie porządku w świątyniach Jasnog-órskiej i Katedralnej i wielki pochód wieczorem 
na wałach Jasnogórskich, następne
w dnia z Ja
nej Góry do Katedry, całkowicie włożone 
były na barki Straży. 
W dniu 9 października w powrocie z Warszawy do swej ojczyzny, przybył do Często- 
chowy wszechświatowej sławy chór Glasbene Matice z Jugosławji, z Lublany, z profesorem 
llesiczem. przyjacielem naszej Straży na czele, Straż zajęła się przyjęciem chóru obiadem, 
zawiezieniem na Jasną Górę, urządzeniem popoluclniowega koncertu i odwiezieniem na ko- 
lej. 
W roku 1929 walne zgromadzenie pawołuje Zarząd w składzie druh6w: Kona, Wła- 
sińskiego, Widery, Grzywińskiego, Heiningera, Plebanka, Liona i Garzelaka, wybrani dzieją 
się mandatami, na prezesa wybrany zostaje druh Kon, wice-prezesa druh Plebanek, skarbni- 
ka druh Własiński, sekretarza druh Widera. do Komisji rewizyjnej wybrani zostają F. ebert, 
S. Godlewski i Z. Lubczyński, na naczelnika Straży wybrany zostaje druh Briihl, na zastępcę 
druh Kizlich. 
Na posiedzeniu dn. 25 kwietnia zapada uchwała, że naczelnikiem Straży może być 
osoba zamieszkała w Częstochowie, a nie w Ładzi, dla tego pawnłać należy na naczelnika 
osobę. która po druhu Briihlu otrzymała największą ilość g-łosów, a więc druha Jana Serednl- 
ckieg-o, który te czynności w zastępstwie druha Kizlicha przez ostatnie J lata faktycznie 
spełniał, wobec takiej uchwały druh Briihl zrzeka się mandatu i na jego miejsce wchodzi 
druh Serednicki. 
Wobec nieobjęcia przez druha Kizlicha mandatu zastępcy naczelnika, miejsce jego Z,t- 
jął druh Lewandowski, który po nim otrzymał największą i1aść głasów. 
Dnia 13 czerwca wyjeżdża do Poznama drużyna, która ma stanąć do zawodów w gru- 
pie 1-szej t. j. miast wielkich, Straży naszej wypadają ćwiczenia podczas nagłej burzy z ule- 
wą i piorunami, pomimo wykonania ćwiczeil bez jednego punktu ujemneg-o różnica czasu kil- 
ku sekund decyduje, że Straż nasza nie zajmuje l-go należneg-o jej miejsca. 
Z okazji lO-cio lecia powstania 27 pułku piechaty Straż urządza w przeddzieil uroczy- 
stości t. j. 15 lipca capstrzyk z pochodniami ku czci 27 p. p., następnego dnia bierze udział w 
nabożeilstwie na Jasnej Górze, w defiladzie i składa adres pułkowi. 
W dniu 17 lipca Straż przyjmuje u siebie wycieczkę maturzystek jugosławiańskich 
z Zagrzebia, w dniu 17 lipca, wydany przez Straż obiad zaszczyca swą obecnością J. E. ks. 
biskup Dr. T. Kubina. 
Straż wobec zupełnego zniszczenia chorągwi kaścielnej, fundowanej przez ś. p. fla- 
riana Kieslicha, decyduje ze składek pomiędzy sobą sprawienie nowej chorąg-wi. która bę- 
dzie towarzyszyć ślubom i pogrzebom strażackim, poświęcenie nowej chorąg-wi odbyło się 
dnia 10 listnpada, w tym że dniu ku uczczeniu zasług dla naszej Straży zawieszone zostają 
w sali posiedzeń portrety druha Edwarda Wagnera oraz ś. p. Florjana Kieslicha, Władysła- 
wa Małkowskiego i Franciszka Ksawerego Spana. 
Dochody w roku 1929 wynoszą zł. 96.771,78, rozchody zł. 93.932,99, poza stałość na 
rok następny zł. 2.1')31),79, Straż wyjeżdżała do 92 pożarów. 
W roku 1930 Zarząd stanowią: J. Kon, jako prezes, A. Plebanek, K. Włosiński, Z. Wi- 
dera, K. Grzywijński, A. Heining-er, P. Lion i M. Gorzelak, jako członkowie, F. Ebert, S. Go- 
dlewski i Z. Lubczyilski, jako członkowie Komisji rewizyjnej, J. Serednicki, jako naczelnik 
Straży, J. Lewandowski, jeg-o zastępca, A. Łęg-iewski, jako adjutant, A. Plebanek, S. Godlew- 
ski, T. Bog-usławski, W. Zieliński, A. Heiningcr, S. Wojciechowski, E. Mąkosza i A. Straub. 
jako dawódcy oddziałowi, R. Balie i R. Stępiński, jako aspiranci. 
Dachody Straży wynoszą zł. 115.112,S2, rozchody zł. 107.159,97, pozostałość na rok 
następny zł. 7.952,55, Straż była wzywana d0 do g-aszenia 59 pożarów. Od 17 da 25 lutego 
odbywają się w Straży naszej kursy pożarnicze dla aficerów Straży pow.iatu CzęstochO\v- 
skiego. 25 lutego Straż przyjmuje udział w uroczystości przyłączenia morza do Polski. Po- 
stanawia się zakupić sprzęt do prowadzenia ćwiczeń gimnastycznych oraz gier sportowych. 
W dniu 27 kwietnia przyjężdża na Jasną Górę Prezydent Rzeczypospalitej Ignacy Mości- 
cki, Straż nasza powołana zostaje do utrzymania porządku i kierowania całą uroczystością, 
u wylotu z II alei na plac ratusza Straż wystawia bramę tryumfalną z napisem i transparen- 
tem: "Czołem Najdostojniejszemu Protektarowi Pażarnictwa". Za wzorowy porządek pod- 
czas pobytu Najdostojniejszego Gościa w Częstachowie p. wojewoda Paciorkowski składa 
prezesowi Konawi podziękowanie dla Straży. W dniu 18 maja Straż uczestniczy w obcho.- 
cIzie lO-lecia pracy p. Kaz. Kiihna na stanowisku Starosty Częstochowskiego. 


20
		

/img0023_0001.djvu

			W dniu 29 maja Straż nasza uczestniLzy w 50-cio leciu Straży w Gostyninic, uświe- 
tnionem obecnością na uroczystości p. Prezydenta Rzeczypospolitej, podczas uro
zystości od- 
bywają się zawody Straży z całego powiatu. Urządzone zostają kursy szoferskie dla ofice- 
rów naszej Straży. 19 października Straż przyjmuje udział i utrzymuje porządek podczas po- 
grzebu Ś, p. Komisarza Rejowskieg-o, Furmańczyka i Mołdy, urzędników Kasy Chorych, 
ofiar fanatyczneg-o partyjnego mordu. Straż otrzymuje od druha Grzywińskiego dar w po- 
staci 4 fanfar. Zapada uchwała wymarszu w dniu Zaduszek całeg-o Korpusu na cmentarz, od- 
wiedzanie grobów poleg-łych i zmarłych członków Straży, składanie na grobach ich wieńców 
i zapalanie światła. 
W roku 1931 mianowany zostaje Ignacy Dyga zastępcą dowódcy I oddziału, Straż 
postanawia dla uczczenia 60-ej rocznicy powstania naszej Straży, jako też dla powiększel1l;I 
bojowej g-otowości Straży, sprawić samochód pogotowie z sikawką przenośną, Straż naby- 
wa podwozie Citroen oraz sikawkę motorow<ł Magirusa Goliath II, budo WG nadwozia po- 
wierza Składnicy Straży Pożarnych. W dniu 26 maja umiera długoletni członek czynny 
Straży, ostatnio strażak pogotowia ś. p. Michał Nowakowski, ze względu na zasługi zmar- 
łego w pogrzebie jego bierze udział cały Korpus Straży. Straż wysyła delegację na obchód 
50-lecia Straży w Skierniewica
h. Straż przyjmuj\,' lld;>;iał w 25-leciu Kapłaństwa J. c. Ks. Bis- 
kupa Dr. Kubiny i zajmuje się zbiórką na ufundowanie witrażu w Katedrze, jako daru jubi- 
leuszowego od Straży Djecezji Częstochowskiej. W dniu 7 grudnia umiera w Łodzi zasłużo- 
ny dla pożarnictwa ś. p. Edward Wagner, ongi szeregowiec naszej Stra2y, na pogrzeb wy- 
jeżdża od Straży naszej delegacja. Straż urządza bibIjotekG dla swych członków, bibjoteka 
powstaje z darów Hanku Ludowego oraz druhów J. Kona i J. Strauba. 
W powyższej monografij nie umieściliśmy, że Straż corocznie urządza obchód wiel- 
kanocny, podczas którego odbywa się dzieleaie jajkiem święconem i składanie życzeJl, nic 
umieściliśmy dorocznego obchodu św. :Florjana, udziału Straży \v procesjach Bożego Ciała 
w parafjach św. Zygmunta i św. Rodziny, w l1Iedzielę zaś po Bożem Ciele w takiejże proce- 
sji na Jasnej Górze, a w oktawę w parafji św. Harbary, pod
zas tych procesji utrzymanie po- 
rządku spoczywa całkowicie na barkach Straży, nie umieściliśmy obchodów, w których 
Straż przyjmuje czynny udział, jako to w dniu imienin Marszałka Piłsudskiego, w dniu świę- 
ta narodowego 3 maja, w dniu Cudu nad Wisł<\ t."i sierpnia, w dniu święta niepodległości 11 li- 
stopada, w dniu święta Chrystusa Króla. 
Tradycyjnym zwyczajem Straż urządza corm.:znic obchód wigilijny dzielenie siG 
opłatkiem. . 
Sprawozdanie cyfrowe i osobowe składamy poniżej. 
Nim zamykamy monografję za okres 60-ciu lat istnienia Straży naszej, poczuwamy 
się do obowiązku złożenia serdecznego podziękowania Powszechnemu Zakładowi Ubezpie- 
cze6 Wzajemnych, z prezesem poprzednim prof. Łazowskim, a obecnie prof. Strzeleckim nd 
czele. Szczęśliwie znaleźliśmy uznanie p. p. Prezesów tych instytucji dla naszej działalności, 
znaleźliśmy wielkie poparcie Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń, dzięki czemu nasze proś- 
by o fundusze na sprzęt pożarniczy zawsze uwzg-Iędniane były, najlepsze nasze maszyny no- 
szą napis "Dar P. Z. U. W.... 
Składamy podziękowanie Zarządowi m. Częstochowy, który otaczał nas opieką fina n.. 
sową, składamy podziękowanie miejscowemu społeczeństwu, do ofiarności którego corocz- 
nie zwracamy się w czasie Dorocznej Wielkiej Kwesty. 




 


21
		

/img0024_0001.djvu

			Prezesi Straży Częstochowskiej w Okresie 60 lat. 
II 


ś. p. J uljan Fuchs 
Franciszek Paciorkowski 
Józef PoIczYliski 
Juljan Fuchs 
Hieronim Racięcki 
Józef Panceram 
" Władysław Piątkowski 


lt-)71-1
77 
187H-18S0 
1881 
18H2 
11'\H3-18S4 
1885 
1 t't:\6-189.:; 


s. p. Hubert Dębski 
Władysław Małkowski 
" Władysław Kozłowski 
Mieczysłm\ Kokowski 
Ś. p. Władysław Bog-ustawski 
" Stanisław Jełowicki 
Jakub Kon 


11"96 -11'\9
 
1:-;99 -1902 
1 I)03-19().t 
1905 
1906- 1909 
1 t) 10- 191 7 
1918- 1932 


Naczelnicy Straży Częstochowskiej w okresie 60 lat. 


Ś. p. Franciszek Rychlicki 1871-1876 S. p. Macicj W olański 11)93- -189
 
Tcodor Łag-oclziliski 1877 Juljan Ciemniewski 1899 
Florjan KiesIich lt\7
-1879 Mieczysław Kokowski It)OO-1902 
" Franciszek l(ychIicki 1880 Ś. p. Maciej W oIa(lski 1903-1905 
Maciej Wolaliski 1881-1K8G " Jan Ozg-owski 1906- -1909 
Edmund W odziński lRH7-1H90 Edward BruhI 1910- 1925 
Ig-nacy Tomczyk 18l)1 Ryszard Kizlich 1926- -192H 
.. Roman Prokopowicz 1892 Jan Serednicki 1929-1932 


Sprawozdanie Kasowe za 1931 rok. 


Pozostałość z roku 
1930 w kasie 
Pozostałość z roku 
1930 w Banku Lud. 
Dodatek do polis u- 
bezpieczeniowych 

ubsydja, ofiary i za- 
pomogi 
Korpus Straży 
Wynajem sali 
Inwentarz 
Składki czonkowskie 
Pensje pogotowia 
Do przeniesienia 


22 


Przychód 
2.827,62 
5.124,93 


38.033,35 


50.3t-)2,07 
359,75 
2.724,72 
69,20 
906,- 


100.427,64 


Rozchód I 


6.647,43 
19.809.;:0\,) 
43.051.91 
69.511, 14 


Przychód 
Z przeniesienia 100.427,64 
Bank Ludowy 
Naprawa inwentarza 
Opał i światło 
Umundurowanie 
Remont budynków 
Materjały pędne 
Koszta og-ólne 
W y cl a t ki nadzwy- 
czajne (wypadek 
samochodowy) 
Pozostałość na r. 1932 
100.427.64 


Skarbnik (--) K. \\ ł () s i (I S h i. 


Rozchód 
69.511,14 
46,33 
5.707.32 
6.359,69 
1.113.35 
2.11R. 
() 
3.266,26 
2.7 17,::,7 


7.000.- 
2.587.50 
100.427.64
		

/img0025_0001.djvu

			Sprawozdanie Komisji Rewizyjnej. 


Komisja re\vizyjna Straży O
niowej Ochotniczej w Częstochowie w składzie pp.: fe- 
liksa ł-:berta, Stefana Uodlewskiego i Zygmunta LubczYllskiego" dokonała w dn. 10 kwietnia 
1932 roku rewizji sprawozdania kasowego za rok 1931. 
Komisja skonstatowała, że sprawozd:l11ie z
odne jest z księ
ą kasową oraz ksie
c\ 
kontową, że na wszystkie dochody znajduj
 się dowody. kwity oraz asygnacje przych0- 
dowe, na wszystkie zaś rozchody, rachunki, należycie sprawdzone i poświadczone oraz asy- 
gnade rozchodowe. 
Pozostałość z roku 1930 w kasie i Banku Ludowym wynosiła 
Dochody w roku 1931 wyniosły 


I
ozchody w roku ] 93] wyniosły 
Pozostałość na rok ]932 wynosi 
Z czego w Banku Ludowym 
W Kasie Straży 


. Zł. 7.9.'52,5.'5 
" 92.47.'5,WJ 
Zł. 100.427 J)4 
Zł. 97.793,81 
Zł. 2.633,K3 
Zł. 46,.3,
 
Zł. 2.5R7.SiI 


-' 


Dla sprawdzenia gotowizny w kasie w dniu rewizji Komisja sprawdziła wszystkie po- 
zycje dochodowe i rozchodowe od dnia 1 stycznia 1932 roku do dnia 10 kwietnia 1932 roku 
włącznie i stwierdziła zgodne saldo w sumie zł. 2.795,04, z czego w kasie gotowizną przeli- 
czoną zł. 1.014,51 oraz kwitami, rachunkami i zaliczkami zł. 1.780,53. 
Komisja rewizyjna stwierdza następnie, że wydatki czynione były w granicach bud- 
żetu, wobec cze
o stawia wniosek na walne zgromadzenie: 
1) Zatwierdzenia sprawozdania kasowego, 
2) Udzielenia Zarządowi absolutorjum. 
Częstochowa, dn. LO kwietnia 1932 roku. 
Podpisali: (-) f. c b e r t, Z. L u b c z Y i1 S k i, S. G o d l e \V s k i. 


Preliminarz dochodów i rozchodów w roku 1932. 


PI
ZYCH(>D: 


:1 


I
OZCH()[): 
Pogotowie stałe . . 
Asekuracja samochodów 
Materjały pędne 
Korpus Straży . 
Orkiestra 
Bibljoteka 
Umundurowanie 
Naprawa inwentarza 
Opał i światło . 
Koszta ogólne . 
I
emont budynków 
Inwentarz . . 
Wydatki nieprzewidziane 


4
.700, - 
2.000. 
4.000, 
2.000, 
1.550, - 
800, - 
4.000, - 
1.500. - 
6.000" - 
2.000, - 
3.000, - 
21.000, - 
4.4.'50, - 
Zł. 101.0Q Q.- 


Subsydja, ofiary i imprezy . 
Dodatek do polis ubezpiecz. 
Wynajem sali. . 
Składki członkowskie . 


57.500,- 
40.000, -- 
2.500. - 
1.000,- 


_ Zł. _lOl .OO g.-- 


23
		

/img0026_0001.djvu

			Inwentarz Straży Ogniowej Ochotniczej w Częstochowie 
spisany i wyceniony na dzień 31 grudnia 1931 roku. 


t. Samol:hód Chl:vrolet Pogotowie Nr. 1 z motorówką i wyposażenil:1II 
2. Samochód Chevrolet Pogotowie Nr. 2 z motorówką i wyposażcniellI 
3.. Samochód Adler jako ciągówka Nr. 3 z motorówką i wypas	
			

/img0027_0001.djvu

			WYKAZ POŻARÓW W ROKU 1931. 


- I I 
; PRACOWAŁO STRAZA KOW PRZYCZYNY POWSTANIA 
i BUDOWLE KA TEGORJE POZARÓW 
::: z ODDZIAŁÓW POZARU 
.c I 
..... 
C\3 OJ I 
oN I .::?... I I I 
RODZAJ c OJ u 
o.. -'" 
I '" I 
.u O- 
 
 I E 
POŻA ROW "O 
 I 
.UJ o v 'u 
o I - .'" ;;., c.J '" 
'" I - .
 '" - O- <3 o N O ::: C;; 
'" "N '" 
.
 'N 'N N I 'N OJ -'" U :: .E 
"O "O I "O '" -N ;;., O OJ ;;., 
C\3 ::: "O "O "O I t: '" 
..9 "O "O "O O "O :u; N '" 2 "O ';0 I N ;;., ::: 
O c O O O >-. O ::: O- .
 N 2 U oN .- ;;., 
I '0 o 
 I o. 
 '" ::: U ói I :J ;;., 
 N 
;.., 
. N O OJ ;.-. :c; a.> "G -N "O 
 
bJ) ClI N 
 1 >- '" OJ t: OJ ::: I t: I I ;: '" 
o O .! >- O -'" a; Q '" 
O- - D:: 
 Z I Z N P- o.. lJ:5 'C/) :E u... 
- 
7 45 15 12 5 5 I- I 2 1 4 5 2 I- I 1 I 2 
I-=- 
Dachuwe 10 - - - - 
- 
 I
- -
 ,-- - 1- - - 
I - 1- 1 12 I 
Pokojowe i piwniczne 12 83 17 10 31 3 - - 4 4 - 4 9 2 1 - - - 
1 
I - -I - -1_'- -- -,-1-1- 
- -- --- - I -, 
I I- I I- 
I Sufitowe l 7 - - 1 - I- I - - - - 1 - - - - 
I I 

I-=- l-=- I 
1- - -1- - --'-- - - _-I - 
i Kominowe 6 32 1 2 4 6 1 - - 2 - 6 1- - - - 1- 6 - 
I I I 
, ---- -- - -- - -' ,-- - ,- - -- -- - - - 
I I 25 1 
I Inne 32 193 39 71 I 76 30 - 1- 10 4 II; 20 5 1 6 2 ł 7 19 - 
I 
- - - -i- I- - - -l-'- -- '- --- - - 
- - i- I- , 
Fałszywe alarmy 2 11 1 - 2 l - - - - - - - - - - I 2 
I 
'- --- 
 
 -...................... -- -------I - --- .......iiiii ---- - iiiiOiiiioiOOii ------1--..........'......... 
Razem 60 371 I 73 I 93 126 I 63 1 39 - - 9 115 8! 26 40 10 I 2 6 2 5 I 9 I 42 2 


I 


Q) 
:.;	
			

/img0028_0001.djvu

			Zarząd Straży: 
Kon Jakub, prezes, 
Ks. prałat Mirecki Fr.-Kapelan Straży, 
Plcbanck Adam, wice-prezes, 
WłosiJ'Iski Kazimierz, skarbnik, 
Widera Zdzisław, sekretarz, 
Oorzelak Michał, 
OrzywiJlski Klemens, 
Hcininger Aleksander, 
Lion Piotr. 
Komisja Rewizyjna: 
Ebert Feliks, 
Godlewski Stefan, 
Luhczyriski Zyg-munt. 
Sztab Straży: 
Serednicki Jan - naczelnik Straży, 
Lewandowski Juljan - I zastępca naczelnika, 
Straub Jan- II zastl:pca naczelnika i gospodarz, 
Łęgiewski Aleksander - adjutant, 
Plcbanek Adam - D-ca 1 oddziału, 
Dyga Józef - zastępca d-cy] oddziału, 
Oodlewski Stefan - D-ca 2 oddziału, 
Straub Arnold - D-ca .3 oddziału, 
Zieliński Wacław - D-ca 4 oddziału, 
Heiningcr Aleksander - D-ca S oddziału, 
Wojciechowski Stanisław - D-ca pogotowia. 
Stępiński Rudolf - zastępca d-cy pogotowia, 
Mąkosza edward - D-ca orkiestry, 
Wydział sanitarny: 
Dr. Broniatowski Paweł - lekarz Straży, 
Gawlik Stefan - felczer, 
Moszkowicz Maurycy - felczer. 
Li5'ta imienna Oddziału l-go. 
Rok wSłc\p. 
l. Plcbanek Adam, D-ca Oddziału, 1910 
2. Dyga Józef Ignacy, Aspirant, 1931 
3. Su da Józef, Sierżant, 1914 
4. Suda Roman, Plutonowy, 1914 
5. Stamor Andrzej, Plutonowy, 1911 
Szeregowcy: 
6. Bąk Władysław, 
7. I3zdok Michał, 
H. Mermer Jan, 
9. Kolewiilski Stefan, 
JO. Kaczyk Ignacy, 
11. Kotołowski Stefan, 
12. Smolarczyk Edward, 
13. Badora Stanisław, 
14. Czechowski Alfons, 
lS. Kupis Władysław, 
16. Góral JuUan, 
17. Felis Ludwik, 
1K Frymorgen Juljan, 
19. Kupis Mieczysław, 
20. Machnik Franciszek, 
21. Ryś Stefan, 
22. Kasiliski Stanisław, 


26 


z przerwą 


z przerwą 


z przerwą 


z przerwą 


192.1 
1925 
1924 
]925 
1893 
1928 
1923 
1921 
1929 
1929 
1918 
1929 
1922 
1930 
1925 
1930 
IlJ3!1 


23. Sobolewski Stefan, 
24. Bolkowski Zygmunt, 
25. Piotrowski Jan, 
2b. Wieczorek Antoni. 
27. Wilk Mieczysław, 
28. Adamus Stanisław, 
Lista imienna Oddziału II-go 
Rok wstąp. 
I. Godlewski Stefan, D-ca Oddziału, 1921 
2. Leszczyk Adam, Sierżant, 1916 
3. Bratek Aleksander, Plutonowy, 191
 
4. Drozdenko Jan, Sekcyjny, 1919 
Szeregowcy: 
5. Gęsiąrek Michał, 
6. Wilman Apolinary, 
7. Sekret Ig-nacy, 
K. Ryś Roman, 
Y. Krysiński Józef, 
JO. Romańczyk Józef, 
] 1. Krasnodębski Bronisław, 
12. Podstawek Zygmunt, 
13. Ciszewski Władysław, 
14. Muskała Stefan, 
15. Langier Franciszek, 
16. Domański Mieczysław, 
17. Sosna Edmund, 
IK. SzymaJlski Stefan, 
19. Hałaszczyk Józef, Sekcyjny, 
Lista imienna Oddziału III-go. 
Rok wstąp. 
1918 
1918 
1917 
191H 
1921 


z przerwą 


19.31 
1931 
1932 
1927 
1932 
1932 


191h 
1924 
1924 
1929 
192» 
192\) 
1929 
1929 
1930 
1930 
19.3U 
19.31 
1931 
1932 
192b 


I. Straub Arnold, D-ca Oddziału, 
J Wagner Franciszek, Sierżant, 
3. Gorzelak Bolesław, Plutonowy, 
4. Wolański Antoni, Plutonowy, 
S. Romałiski Piotr, Sekcyjny, 
Szeregowcy: 
6. Pod wysocki Stanisław, 
7. Krupski Antoni, 
8. Kott Józef, 
9. Kowalski Stefan. 
10. Bazan Bronisław, 
LI. Polano wsk i Władysław, 
12. Jaśkiewicz Stanisław, 
L3. Fajer Kazimierz, 
14. Woźniak Marjan, 
lis. Jędrzejczyk Józef, 
I 16. Wrona Stanisław, 
17. I3łaszczyk Józef, 
II IK. Jaśkiewicz Józef" 
19. Żak Bog-umił, 
20. Waniel Stefan, 
21. Tomala Tadeusz, 
22. Dobrzański Edward, 
23. Krysztof Jan, 
24. Kasprzak Stefan, 
25. Maciejewski Kazimierz, 
26. Prubant Władysław, 
27. Maryniak Władysław, 


1920 
192.3 
192:; 
1924 
1914 
1924 
1924 
1926 
19.n 
1928 
1929 
1929 
1929 
1929 
1929 
1930 
1930 
1926 
1929 
192;=; 
1921 
1931 


z przerwą 


z przcrwą 
z przerwą 
z przerwą 
z przerwą 


z przerwą 
z przerwą
		

/img0029_0001.djvu

			28. Wolański Józef. 1931 
29. Nowak Michał, z przerwą 1928 
Lista imienna Oddziału IV-go. 
Rok wstąp. 
1. Zieliński Wacław. D-ca Oddziału. 190.2 
2. Statkiewicz Eugenjusz, Sierżant. 191
 
3. Gawlik Stefan. Sierżant, 1929 
4. Moszkowicz Maurycy, Sierżant, 192H 
5. EngcJ Henryk, Plutonowv. 1925 
6. Klich Jan, Plutonowy. - 1924 
Szeregowcy: 
7. Łebek Leon. 1924 
8. Kasprzyk Józef, 1924 
9. Poznailski Mieczysław, 1924 
lO. Szymański Jan, 192'::; 
11. Mauer Salomon. z przerwą 1914 
12. KamiJ"lski Daniel. 1928 
13. Kohiela Władysław, 1924 
14. Szpic Herszlik, 1929 
IS. Swiech Aleksy, z przerw
\ 192
 
16. Jamrozik franciszek 1929 
17. CegliJ"lski Władysław, 1929 
18. Czerwiński Konstanty. 1929 
19. Nowak feliks, 1930 
2fJ. [yras Józef, 1930 
21. Krawczyk Antoni, z przerwą 1929 
22. Świech Tadeusz. 1931 
23. Grobelak Jan. 1931 
24. Łebek Jan. 19.11 
ZS. Kowalik Wacław. 1931 
26. JOliski Władysław, 1932 
27. Podwysocki Wacław, z przerwą 1911 
2H. Siemianć>w Henryk, 1932 


Lista imienna Oddziału V-go. 
Rok wstąp. 
1. lieining-er Aleksander, D-ca Oddziału, 1897 
2. Stachurski Bronisław, Sierżant. 191G 
3. Misiak Józef. Plutonowy, z przerwą 19W 
4. BaJt Józef, Plutonowy, 192.1 
5. Balt Jan, Sekcyjny, 192U 
Szereg-owcy: 
6. Rembielak Józef, 
7. Janda Józef. 
8. Janda Stanisław. 
9. Salamon Euzebjusz, 
1 n. Zwolski Zyg-munt, 
11. Bugara franciszek, 
12. Gawroński Władysław, 
13. Urbaniak Stanisław. 
14. Mazurkiewicz Bolesław. 
IS. Brandt Jan, 
16. Zacharjasz Władysław, 
17. Strzelecki Mieczysław, 
18. Siedlanowski Wacław, 
19. Machnik Stefan. 
2fJ. Holub Teofil. 
21. Hadora Edward. 


z przerwą 


1921 
1924 
1924 
192b 
1926 
1929 
1924 
1930 
1930 
1930 
1931 
1931 
1922 
1931 
1925 
1931 


z przerwą 


z przerwą 


22. Nowak Alfons. 
i
 23. Lisiecki Edward, 
24. Gajza Tadeusz, 
25. Kowacz Mieczysław, 
Lista imienna orkiestry. 
Rok wstąp. 
1. Mąkosza Edward, D-ca Oddziału. 1913 
2. Izart Stanisław. Sierżant. 1914 
3. Gorzelak Michał. Plutonowy, 1910 
4. Grunwald Józef. Plutonowy, 191H 
Szereg-owcy: 
II S. Pieszko Stefan. 
6. Kryk Stanisław, 
7. Cieplak Holesław. 
H. Izart Mieczysław, 
9. Matuszewski Józef, 
10. Szymański Lucjan, 
11. Michoń MaI'jan, 
12. Łukasik Zyg-munt. 
13. Łukasik Kazimierz, 
14. Olszewski Władysław, 
1.11. KiedrzYllski Józef, 
16. Li ZOil Konstanty, 
17. Kubik Kazimierz. 
18. Hudzik Stefan. 
19. Kula Antoni, 
20. Knap Kazimierz, 
21. Głowacki Ryszard, 
II 22. Krawczyk Władysław, 
23. Derda Walerjan, 
24. Deska Marjan. 
2S. Czerwiński Marjan; 
26. Berenc Marjan. 
27. Papalski Stanisław, 
28. SzymaIiski Stanisław, 
29. Bocian Wacław, 
30. Lewański Zyg-munt, 
31. Łobodziński Józef. 
32. Smoliński Michał. 
I 33. Mizera Bronisław. 
34. Kulawik Franciszek, 
35. Wieczorek Wiktor, 
36. Otremba Szczepan, 
37. Major Józef, 
38. Kotek Stanisław. 
39. Klajn Franciszek, 
Lista imienna Oddziału 


z przerwą 


1931 
1925 
1932 
1932 


z przerwą 


1928 
1915 
1919 
1930 
191:-; 
1919 
1931 
191
 
]925 
191H 
19fJ9 
19[7 
1924 
1932 
lH
K 
192,4 
19
9 
1930 
1931 
1931 
1931 
1923 
1931 
1931 
1931 
1932 
1920 
1H98 
1925 
1929 
1929 
1910 
1932 
1931 
1929 


Pogotowia. 
Rok wstąp. 
l. Wojciechowski Stanisław. D-ca Oddz.. 
z przerwą 1910 
1928 
1929 
1922 
1931 
z przerwą 1929 


2. Stępiński Rudolf, Aspirant, 
3. Duklewski Jan. Sierż. mech., 
4. Klimaszewski Władysław. Szofer, 
5.R:ybka Szczepan. Szofer, 
6. Tomczyk Marjan, Szofer, 
Szeregowcy: 
7. Zych Lconard, 


19fJ() 


27
		

/img0030_0001.djvu

			BG AJ D 
111111111111 lilII lilII 111111111111111111 
 
283336 


H. Major Kazimierz, 
9. Świech Stefan. 
10. Sobolewski Roman, 
11. Sokołowski Stanisław. 
12. Wawrzykowski Stanisław, 
13. Błaszczyk Stefan. 
14. Nowak Józef. 
15. Bzdok Ludwik. 
]6. Florczyk Adam, 
17. Burg-iel Michał, 
Iti. Hutny Ig-nacy, woźny, 
Członkowie honorowi: 
Głazek Jan. 
Kon Jakub. 
Członkowie popierający: 
Bystydzieński Bolesław. 
13atawia L. Dr.. 
Broniatowski A., 
Broniatowski P. Dr., 
Błaszczyński A., 
Binder Brunon. 
Hog-obowicz Aleksander 
Cholewicki J., 
Certoux Martial. 
Dobrzyilski Marceli, 
Dębski Piotr, 
Duhamel E., 
Drożdż Józef. 
Ficenes Józef. 
Glikson Jan. 
Gelbard Adolf. 
Grzywiński Klemens, 
Enzel Ignacy, 
de Hag-en Leon, 
Hclman Stanisław. 
Helman Bolesław. 
Hofman Bolesław. 
Janowskieg-o A. Sukc., 
Jastrzębski Stanisław, 
Imich Józef. 
Kohna Edwarda D-ra Suk c., 
Kohn Alfred. 
Kozerski Piotr, 
Konar W. Dr.. 
Krzemiński Władysław, 
Klawe Alfons, 
Kulesza Małż.. 


28 


1925 
1925 
1925 
]923 
1921 
1926 
1919 
1929 
1913 
1919 
1918 


II 
II 


II 


Koźmiński Lucjan, 
Janusz Jan, 
Lion Piotr. 
Lipiński Józef, 
Lubczyński Zygmunt, 
Markiewicz Ks. Piotr. 
Mirecki Ks. Prałat, 
Marczewski J. Dr., 
Martens, Dyrektor, 
Markusfeld Józef Dr., 
Majewski Wacław, 
Marchal Jan, 
Nowak Stanisław Dr.. 
Nowak Edmund. 
Nieprzecki Ludomir, 
Neufeld Maurycy, 
Nehring K., 
Piotrowski Leon, 
Piotrowski Wiktor, 
Pilc Erazm, 
Prażmowski Belina Wład., 
l
aicom Czesław. 
Rekhman S.. 
Reimschiissel Edmund, 
Silberstein J., 
Straub Jan. 
Szostakiewkz Zyg-munt, 
Szwarc Dawid. 
Senior Szymon, 
Stiller Zyg-munt, 
Starke Józef, 
Stallens fi.enryk, 
Stawnicki Wojciech Dr., 
Stallens A.. 
Szaniawski Paweł Dr., 
Sztem:el Maurycy, 
Sobiech Czesław, 
Skrzynecki W., 
Tetzlaff Emil. 
Tomaszewski Leon. 
Wekslcr Joachim. 
Weintraub Samuel Adw., 
Widera Ryszard, 
Widera Zdzisław. 
Wrześniowski Wład. Dr., 
Wien Osias, 
Włosiński Kazimierz. 
Włosiński Aleksander, 
Wichura Edward. 
Zawadzki Rajmund Adw.
		

/img0032_0001.djvu

			Biblioteka Główna 
Akademia im. J. Długosza 
w Częstochowie 
2R3

tj