/iv4408-1922-17-0001_0001.djvu

			Nr. 17. 


Katowice, sroda 


20. wrzcinia 1922 roku. 


. 


D 


Prennmerata 
30 mk, niem. miesi
cznie 
w cr:
sci gOrDosl2}Skiej 
Wojew6d:ztwa Slqskiego; 
w innych dzielnicach 
Panstwa Polski ego 
I 500 mk. polsk. bez przes. 
· 570 mk, polBk. z przes. 


IJ 
"'! '. , 
1 J ,I , 


Cena pojedynczego nnmeru 
8 mk. l.Jiem, tOO mk. polsk. 



 


Rok I. 


[] 


" 
.:: 
 


Ceny oglonen' 
6-cio lamowy wiere!: 
WYSOkoBCi milimetroyej 
3.- marki. 
Tabelaryczne i cyfrowe 
ogloszenia 0 f50'/e drOZsze. 
Kaida nowa pod;'yika 
obowiqzuje wSl;ystkie jui 
przyj
te ogloszenia od dnia. 
zmianyO(!n bezuprzedDiego 
za wiadomienia. 
Za terminowe zamif'- 
szczenie Wi:!.zelkich oglo
n 
Administr. nie odpuyiada. 
D D 


R
 kopisow Bi
 ni('! z.r.
II. I 
D -
--- -----,-, D 


DJEODZT A SLASKIEGD 


Redakeja i Administra
}I: 
Katowice, Urz,\d W ojew6dzki, Holteia 45 
., Telefon 1269 i 2288. .. 


"Gazrt
 Urz
dow	
			

/iv4408-1922-17-0002_0001.djvu

			15\ 


Gazeta Urz
dowa W oiew6dztwa 
biskiego. 


NI. 17 


14. paidziernika. Pelnomocnicy okr
gowei listy 
kandydat6w skladajq na n
ce przewodniczqcego okr
- 
gowej komisji wyborczej oswiadczenie 0 przylqczeniu 
Iisty okn;gowej do listy panstwowej (art. 57 ust. 1 i 2). 
19. paidziernika. Okr
gowe komisje wyborcze 
przesylajq obwodowym komisiom wyborczym 2 egzem- 
plarze ostateczne zatwierdzonego spisu wyborcow, ie- 
dnoczesnie 3-cie egzemplarze przesylajq wlasciwym 


naczelnikom gmin (art. 40). 
23. paidziernika. Przewodniczqcy obwodowej ko- 
misji wyborczej wyklada ustalony ostatecznie spis wy- 
borc6w do publicznego przeglqdu (art. 43 ust. 1). 
27. paidziernika. Ostatni dzieil powt6rnego wyloze- 
nia spisu wyborcow (art. 43 ust. 1). 
5. listopada. Glosowanie do Sejmu. 
12. listopada. Glosowanie do Senatu. 


8. listopada. . Posiedzenie okr
gowej komisji wy- 
borczej w celu ustalenia wyniku wybor6w do Sejmu 
(art. 87). 
15. listopada. Posiedzenie okr
gowei komisji wy- 
borczej w celu ustalenia wynikow wyboru do Senatu 
(art. 87). 
(8z. Ust. R. P. Nr. 74 z dn. 7. wrzesnia 1922 r.). 


-"'- 


- 


-- '< 


Dzial lIieUIS\ZQdowy. 
l Iyrn[l 
fn w n l . R 
d'J , J , \ Vr , .' I . r. i \ - , "
 u id zk in l . . zatatwiaiy przekazy pieni(,'zne w markach pol skich na I dziby, wtadze administracyjne i policyjne nie mialy na- 
UJU 
 uUS. U I ti I obszarze W'ojew6dztwa SIqskiego i do Polski, I w,et dose energji, aby nie dOPuscie do. dalszych rabun- 
2) b d "', kow w opuszczonych domach. - PrzecIwnle nawet cze- 
16. posiedzenie z dnia 29. sierpnia 1922 r. . a 
 0 czasu wprowadzema cen btletow kole]o- stokroe oddawali je jako kwatery dla osob, ktore ko- 
16 . d . T . R d W ] ' ewo ' dzkI ' e] '! wych takze w markach polskich otwarte zostaty na rzystajac z nieobecnosci gospodarzy dopuszczaly si
 
. pOSle zeme ymczasowe] a yo. d k . . ;. '., 
. 1 W . d t . k ' t I worcach ole]Owych urzedowe kantory wymiany, u- naduzyc. - Takze gnmta, nalezqce do mIeszkaiIcow, 
zagar p. Ojewo a, poczem na samym ws 
pIe w ro - , . 1 '" . kt. < . 1 ' .. d . b I 1 . . 
. .... I moz lWla]qCe ludnosci zaopatrywania sie bez trudnosci orzy OPUSCI I swoJe sle Zl y, U ega y zmszczemu ze 
kiCh slowach wspommal 0 pobyctC p. Naczelmka Pan- w mark' n' . k' t b d b . b ' l t ' strony miejscowei niemieckiej ludnosci. - W lancuchu 
stwa na Gornym 51 q sku. I 1 lemlec Ie, po rze ne 0 na yCIa 1 e ow, krzywd, jakich dozna!a ludnose polska na niel11ieckiei 
Bardzo ozywiona i dtuga dyskusja wywarla sie 3) 
bY podatki i wszelkie naleznosci skarbowe mo- st
onie Gor
ego. 51
ska,. nie mozna p.ominqe ?arbarzyn- 
d . kt dk d' d gly byc placone takze w markach pol skich. SkICh gwaltow, ]aktch Sle dopuszczah na kobletach poI- 
na prerwszym pun em porzq u zlennego na spra- . .. ,.. . . skich niemieccy orgeschowcy. Gwalty te dowodzqce 
wa. aprowizacyjn q Woiew6dztwa Slqskiego. Przyst q - Nadmlema SIr;: w koncu, IZ delega
 M.m.Isterstwa Sk
r- bestjalstwa tych band i majqce cechy zupetnego zwy- 
piono w cia.gu dyskusji tej do llchwalenia projektu roz- bu dla spraw dotyczqcych obrotu plemeznego w Wo]e- rodnienia. dziaty sie pod okiem wladz, ktare nie widzia- 
porzqdzenia w przedmiocie obrotu ziemioplodami w ro- w6dztwie 5l q skiem Dr. Leon Baranski urz<;duje w lokalu ly potrzeby interwencji. - W szczegolnosci po zmianie 
ku gospodarczym 1922/23. Wojewodztwa i przyjmuje interesentow prywatnych od suwere.nnos
i yv wi:lu mieisc
wosciach,. jak w .Opolu, 
. "'. godz. 11. do 1. w potudnie. Bytomm, Ghwlcach 1 t. d., koblety polskIe, oskarzone 0 
Nastepme Tymczasowa Rada WO]ewod
ka zatwIeI- .. , . przyjaine rzekomo stosunki do francuz6w, anglikow i 
dzila prowizoryczne zestawienie doptat aprowizacyj- KatowIce, dma 14. wrzesma 1922 r. wtochow, byty napadane przez Hum. odzierane z sukien, 
nych Woiewodztwa Slqskiego na drugi miesia.c pan- Wojewoda Sla.ski: chtostane publicznie, a wtosy ich obcinane. Z wielu ze- 
stwowej aprowizacii na sierpien. J. Rymer. znan wynika r6wniez, ze kobiety polskie byty gwatcone 
. . . . .' przez bandyt6w orgeschu, czesto w oczach rodzicow, 
Dale] przy]
to wmosek p. WIcewo]ewody w spra- m
:i6w lub nawet dzieci. - Osobny wreszcie rozdziar 
wie udzielenia kredytow dla poszczeg6Inych robotni- N t d 1 k martyrologii polskiej na G6rnym 51a.sku stanowi prze- 
czvch i urzedniczych stowarzyszen konsumcyjnych i in- 0 a rZq U po s iego sladowanie ksiezy katolickich polakow. - Wiekszo
c 
nych z powrotem po uprywie pewnego czasu. W sprawie gwalt6w niemieckich. tych ksiezy musiata opuscie swoje parafje, bqdi to na 
. .. .' . skutek groib w postaci list6w anonimowych, bqdi, to 
Nastepme przy]eto wmosek w spraWIe udZlelema Wydziat prasowy M. S. Z. komunikuie: gwaltow i napad6w band niemieckich. - Paru ksiezy 
koncesji na utworzenie targowiska dla bydta, trzody Delegat Polski do Rady Ligi Narod6w, prof. Aske- ulegto przytem dotkliwem upobiciu a jeden ksiqdz Netter 
chlewnej i drobiu w Mystowicach. nazy, wreczyl z polecenia p. Ministra Spraw Zagranicz- z Birawy (powiat kozielski) ledwo z zyclem uciekl od 
P . t projekt rozporzqdzenia w sprawie nych w dniu 1. b. m. w Genewie nastepujqca. no- masakru i pare tygodni lezat zlozony cle zk a. choroba. 

czem P
Z
K 0 . , . d t te P. Prezydentowi Rady Ligi Narod6w. wskutek ran na catym ciele i na glowie. - Podobnie 
dalsze] podwyzkI dodatku drozyzmanego 0 p ac urze- ks. Tworz z Wojtowej Wsi (powiat Gliwice) i ks. Wto- 
dnikow wojewodzkich. Wnioski maiqce na celu przyzna- Panie Prezydencie! Pozwalam sobie zwr6cie uwa- darczyk z W. Katahi (pow. strzelecki). - Rzqd polski 
nie jednorazowej zapomogi WZgl. podwyzszenia dodat- ge Waszei Ekscelencji na niezmiernie ciezkie potozenie stwierdza, ze mas owe uchodztwo przesladowanej ludno- 
ku ekonomicznego urzednikom wojewodzkim przekazana 



;:s
:a.


kiei w Niemczech, a w szczeg6lno
ci na sci polskiej z niemieckiej do polskiej czesci G. 5l q ska nie 
d k 's" skarbowo-budzetowei . . ustaje. Usitowania Komisii mieszanej i organizacii pol- 
o OmI]I . Rzqd PolskI stwIerdza, ze usitowanla Prezydenta sko -niemieckich zmierzajqce do przeprowadzenia re- 
Sprawq wyboru 2 cztonk6w i 2 zastepcow do ko- Calondera, przewodnicza.cego g6rnoslqskiei Komisii Mie- emigracii do dawnych siedzib spelzly na niczem, wobec 
misii miejscowei dla podatku przemystowego powierzo- szanej, i profes?ra Kaeckenbecka, przewodniczqcego I ' niemoznosci i niecheci zapewnienia przez wladze nie- 
_ ., woipwodzie. TrYb.
na!u Roz]emczego, mogtyby niewqtpliwie przy- mieckie bezpieczeflstwa powrajqcym do swoich siedzib 
--- -. .- . d" CZYllIC Sle do pacyfikacji G. Slqs:m i de zaprowauzenia wygnallcom. - Reemigranci ci, spotykaj
 si
 po pO".Tr.
. 
W ciqgu dalszym przy]eto rozporZq zeme 0 zm
a- w tym krajt] stanu rzeczy, odpowiadajqcego wymaga- cie z takim traktowaniem przez mieiscowa. ludno
c, a 
nie rozporzqdzenia z dnia 10. lipca 1922 r. w przedmtO- niom kultury oraz idealom prawa i sprawiedliwosci, re,- CZf;'sto takze i przez wladze miejscowe, ze pozostawa- 
cie organizacii Urzedu Rent Wojskowych (Oz. Ust. 51. pr.ezentowanym przez -owa powyzej wspomniane organy nie ich na miejscu stalego zamieszkania jest niemozliwe 
Nr. 6, poz. 27). mIedz
narodowe. i mus.za. znow. opuszc
ac swoje siedziby. - Stan ten ,w. y - 
W koncu zastanowita sie Tymczasowa Rada Woje- N
e
tety, sz.lachetne usitowania tych dwu m
zow wotu]e powazne zmI
ny 
 st
sunka
h na:
d?WOSCI
- 
. k k I K 1cz ka nad srod natrafIa]q na meprzezwyciezone trudno
cl wobec ztej wych na G. 5l q sku, ktore me onneszka]q odbIC SIr;: w na]- 
wodzka na wmo
e . p. 
ns
 a ow
. Y '- woli Niemc6w w stosunku do mniejszo
ci polskiej na wyzszym stopniu na stosunkach gospodarczych. - To 
kami i zarzqdzemamI usumecI
 trudnosci go
po?ar
z
ch G6rnym 5l q sku. tez gtos
wanie, wyznaczonc na dzien 3-go wrzesnia nad 
zwiqzanych z obecnym spadkiem waluty memieckIe]. Rz "' d P I k . tw O d . b d " autonom]q dla G. Slqska, autonomjq, kt6rq rzqd nie- 
... 0 S.I S ler za, ze w rew uzasa mone] na- . k' . . .. b' t . 
Po uchwaleniu jeszcze wnioskow mniejszej wagi dziei ludnosci, zamieszkujqcej czese G6rnego 5!qsk.l nlte
.1 
 sw
m
 cz
s
e .ur
cf:sc k le 0 I d e.ca pr b zyzn f a k ne] 
u 
Ks Brzuski i p Macheja przewodniczqcy zamknql po- przyznanq decyzjq Wielkich Mocarstw Republice nie
 I cz d Csc:, e p go l k ra]u s ' t e ZIC YO. orne ]et wo ec . a b tu d ' 
e 
.' . k" .. k . . ., u nosc 0 s a, eroryzowana 1 rozproszona, me e Zle 
siedzenie 0 godz. 3. popotudniu. 
Iec. Ie], po. Ob]r;:clU .tego ra]u przez wl
dze 1 pollC}.
 w moznosci wypowiedziec szczerze swojej woli. 
memlecka. me nastqpIta tak gorqCO Ocz
kIwana pacytl- 
kacja, - Ludnose polska nie doznaje zadnei opieki od Wobec powyzszego Rza.d Polski prosi Lige Naro- 
Obwieszczenie. wtadz niemieckich, opieki, do kt6rej jcdnak rzqd nic- dow, by zechciata w mysl przyslugujqcego jej prawa 
miecki uroczyscie sie zobowiqzat na podstawie czesci opieki nad mniejszosciami narodowemi na G. Slqsku 
Doszto do wiadomosci Wojew6dztwa. ze mimo zo- trzeciej art. 64-158 konwencji polsko-niemieckiej, do- wejrzec w stan rzeczy powyzej opisany i zechciata in- 
bowiqzania przyjetego przez reprezentacje ogotu ku- tycza.cei G6rnego Slqska, podpisanei w Genewie dnia terwenjowac wobec Rzqdu Niemieckiego celem: 
piectwa Wojewodztwa 5letskiego znaczna czesc kupc6'.y 15. maja 1922 r. Niejednokrotnie nawet policja, Reichs- 1) powstrzymania dalszych gwaHow nad ludnosci	
			

/iv4408-1922-17-0003_0001.djvu

			Nr.17 


Gazeta Urzl:dowa W oJew6dztwa Shlsklego. 


151 


sleJszego, okolo 40.000 morg6w ziemi polskiej przeszlo i na dwo-;Cach kolejowych. P. K. K. P. lub upowaznione I Z t t k 
w rece niemicckie, a ludnosc ogolocona z mienia, bo przez ni q banki (co osobno bedzie ogloszone), przyjmo- minis ers wa olei zelaznych. 
oplaty i podatki zabieraly jej lwi q czesc sum otrzyma- wac bed q codziennie do godz. 8-mej wieczorem (opr6cz Ministerstwo Kolei Zelaznych komuniku J 'e: 
nych, musiala cmigrowac do Polski. Ponadto uch6dicy niedziel i swiqt) marke polsk q po tym satnym kursie . . . . 
ci byli ograbieni ze znacznej czesci sum, uzyskanych ze od kupc6w do wymiany. . P. 
mIster Koiel 
elaznych inz. Zag6rny-Marynow- 
sprzedazy ich mienia, pod P%t:!\.:i<1 rozmaitych Lplat i Podp.:Polski Zwiqzek Tow. Kupieckich na G. Sl. 
:
 ciJe
ha
t wczora J d w I tow
rZystwie Wice-Ministra 
podatk6w. w Katowicach. . 
'. er ar a. oraz. yre ctorow departament6w inzy- 
Ten stan rzeczy wywolany jest przez same wladze l11erow . Czapslnego I Mrozowskiego do Zagkbia Dq- 
i rz<\d nierniecki, kt6rego przedstawiciele, jak np. gene- Kat 0 wi c e, 12. wrzesnia, (Pat). Centralny Zwi q - 
r?7sktego, celen
 zbadania na miejscu stosunk6w w 
ral v. Seckt. w 1921 r. wyrazili sie publicznie, chwalqc zek Zawodowy Polski, oddzial metalowc6w poclaie: I 
la e <

c
.u w .ZWI:lZ
U 
 eksploatacjq stacH kolejowych 
organizacje wojskowe niemieckie w Prusiech Vvschodn., "Ci<;zkie polozenie robotnika g6rnoslqskiego, po- I gor
osh"s I
h I .'WyllJkaJ
cq z tego potrzeb q budowy 
ze kraj ten weimie czynny bardzo udzial w przyszlYI11 wstale z powodu niedostatecznych i10sci niemieckich nowyc po qcze n oraz rozbudowy stacH przetokowych. 
ataku na Polske. pieniedzy obiegm.\JTch spowodowala, jak wiadomo POI- I - 

"'
= ,., ' 

 
...._ . 
. 
0I?inja europejsk
 zadawalnia sic o
ecnosciq kon- " skie ministerjum skarbll w Warszawie do przY
lania Z . t t 
s
tuC]! Rzes
y art. 11
, a w kons
y
ucJt Prus art. 73' j kilku miUard6w marek polskich dla zaspokojenia obec-I minIs ers wa spraw wewn
trznych. 
ktore Jednakze w sposob bardzo l11eJasny, wykreiny i nych potrzeb. W 
n
gatywny postanawiajq, ze wladze niemiecIde nie PO-I ' R6wnoczesnie bawi tu dele gat ministerjum skarbu M" kilku pismach pojawily sie wiadomosci, iakoby 

mny kn;po.wa.e swobodnego uzyw
nia jezyka w szkole I rZqdu polskiego p. Dr. Baraf1ski w celu om6wienia z tu.. z . :.l1tstrem Spr.aw W. ewnctrznych toczyly sie' roko- 
I w wypell11al11u praw obywatelskIch. te J 'sz y mi cz y nnikami kwestH zwiqzane J ' z mozliwem w
n.a .w spraw.e. zaplsywania spis6w wyborc6w do 
Al I SeJl1 . 1t1 I . Senatn osob" kt6re nie mo g <> ud owodnI ' C ' faktu 
e na
et to prawo ta { ograniczone pozostaje jedynie przyspieszeniem odroczonych wyplat zarobkowych. db" 
martwq hterq. W calych Niemczech niema ani jedncj P. Dr. Baranski konferowal juz wczoraj (w niedzie- P
SIa anm 0 ywatelstwa polskiego. Ministerstwo Spraw 
szkoly polskiei. Ie) z zastf;pcami zwiqzku pracodawc6w (Berg- u. Hiit- 




netrznYCh kOl1lunikuje w tym wzgledzie. co naste- 
Rodzice dziecka. kt6re chce pobierae lel{cje jezyka tenmannischer Verein) i przedstawicielami kupiectwa. 
polskiego w szkole niemieckiej, Sq obowiqzani wyrazie Dzisiaj w poniedzialek dnia 11. bm. odbyla sk kon- W sp
a:vie wy
ej wymienionej zadne rokowania z 
C? do tego sW q wolc na pismie. Ale iezeli ktos, co pod- . ferencja w tej samej sprawie z przedstawicielami zwi q - P.anern Mmlstrem. 
praw Wewnetrznych prowadzone 
PIsal tego rodzaju podanie, jest urzednikiem panstwo-I zk6w zawodowych w Wojew6dztwie Slqskiem. :ue byly:. Pan. M
mster na audjencjach udzielil jedynie 

m, a nawet prywatnym, zostaje zwolniony ze sluzby, Zastqpione byly Z. Z. P. przez pan6w: Kota, Du- mformacH W .te,J 
11l.crze osobom, kt6re 0 to prosily. Po- 
Je
eli jest dluznikiem hipotccznym, jego wierzyciel Nie- biela. Pietrzaka, i Sikore, a C. Z. Z. P. przez pan6w: dob?
ch w
!Jasl
lcn ud
ielali r6wniei refuenci fachowi, 
n: Iec , zqda od niego zwrotu sum1' w najkr6tszym prze- Rybickiego i Wiechule. 
o k
.o
ych w teJ spraw:e .z
r
cali sif; kilkakrotnie przed- 
CIqgU czasu. Jezeli jest kupcem zostaje zbojkotowany, Pan Dr. Baranski zapewnial kierownikow organi- -:tawlclele prasy. VVYJasmema te mialy tresc nast
pu- 
a 
zesto n
wet mieszkania tego rodzaju petent6w pol- zacji robotniczych, ze poniewaz nie istnieje wog6le moz- .1aca: 
skIch bywaJq demolowane. !iwose dostarczcnia waluty niemieckiej, moze rzqd pol- p' 
westje obyw
telstwa, jakie powstae mog4 w 
. 
a skute
 PO
y
sz
ch repre
ji c?
aj
1l1iej 50% ro- ski udzie!ie jedynie pomocy w walucie polskiej. Szkody Z"'Iq
k
 z ,,?bor
ml do Sejmu i Senatu, mogq byc roz- 
d
lcow 
olskIch me 
I11Ie 
1
owIedzlee, 
IC 
a na
cz.a
 nie ponios q robotnicy przez to iadnej. bo kupiectwo strz
.gnH;;te Jedyme na podstawie wlasciwych przepis6w 
mem w J
zyku polsklm. Jezeh nawet udaJe Sle w JakIeJ g6rnoslqskie zobowiqzalo si
 wyrainie do sprzedawania prawnych, zawartych w ustawie z 70 stycznia 1920 
gminie doprowadzie. do 


ad6w, jGzyka. polskieg?, za walut
 polsk q tych wszystkich towar6w, kt6re b!;da. 
z. U. R. r Nr. 7, p. 44 w traktatach

i
dzynarodowyc
 
wyklada go .nauc
yclel memIe
, ktory. prawle wca.le me z Polski sprowadzane, jak zywnosc, lokciowka itd. 
 w odn.osnych rozporz[!dzeniach ministerjalnych. Spis 
wlada tym Jezyklem. \yre
zcle godzmy WYklad?w Sq Unikae nalezy za kazd q cenG bezposredniej WY- WY
orco
 stosowni.e do 
rt. 32. ordynacji wyborczej 
wyzn
czo
e w 
en s

sob. ze w praktyce nauka J
zyka miany waluty Dolskiej na niel11iecka, w tutejszych ban- SPOlzqdz
J
 nacz
lmcy 
mll1Y, nie zas panstwowe wh- 
polsklegO Je
t n:el1l0zhwCl,'. . . kach, poniewaz te ostatnle sCiqgajq na tern paskarskie d
e admmlstracYJne, zas rekiamacje przeciwko spiso- 
. G
rmamzacla za posredmctw
m kos

ota odbywa zyski, kt6rych robotnikowi nikt nie zwroci. 

 
ozstrzygane Sq przez komisje wyborcze, kt6re od 
Sle t
z w .sposob 
y
tel1la
cz
y I 
udnosc pols!ca po- Za towary niepolskie mozna ,)facic rownisz walut q mlsterstwa S.praw Wewnetrznych Sq niezawisle. 
zbawmna Jest kazan I spowledzI w J
zyku polskIm. polsk q po kursie urz
dowym, ktory bedzie codziennie 
(
ecz prosta: ze naczelnicy gmin mogq wciqgac do 
Wr
s
cie. Po
acy, kt6rz
 przy wybor
ch komu
al- w miejscach pubIicznych i przez gazety oglaszany. SPISU wyborc?w ty!ko te osoby, kt6re posiadajq obywa- 
nych oS!llIelaJq 
I
 glo
owac na ka

ydatow. Polakow, Najwazniejszem pozostanie dla robotnil<6w zapew- tels.t
o pols
Ie; 0 tie co do :jakiej osoby zajdzie wqtpIi- 
Sq przesladowam tak, Ja
bY po
el.n
h zbro
mG. nienie przedstawiciela rzqdu polskiego, ze robotnik w 
osc, c.z
 Je.s
 ob
watelern polskim, naczelnik gminy 
Wobec. wyluszczoneJ po
zeJ \sytuacJ
, mam ,z
: iadnym wypadkll nie bedzie poszkodowanym, chociaz- me 
owmlen JeJ wpIsac do spisu wyborc6w, dopoki oso- 
szczyt proSIC "Y
SZq Eks
elenCJe, aby zec

tala zwroc
;; by nawet marka polska stracila na wartosci, gdyz w ta- ba. mter
sowana nie udowodni, ze obywatelshvi 
uwage .R.adY.I:Igl Na!odow, ,
a komecznosc st
orzema kim razie skarb Panstwa przejmuje na siebie wyrowna- SkI
 posl
da. Fakt .posiadania obywatelstwa polskiego 
dla mmeJszoscl polsk.lch w. NIemczech gwara
c]t. dos
a- nie eweniualnie powstaiych strat dla robotnika. W ra,. n;oze bYc, udowodmony bezPosrednio lub posrednb 
t
czny
h dla. zabezPlecze
ta 
byv:at
loJ? .m
l11
eckn!I' zie, gdy sie marka polska podniesie ponad kurs 5,20 mk. 0_0 dowodo:v ka!egorji pierwszej nalezq nastepujqc
 

zywaJ.qc

 J
zyka pc1sklCgO, IC? zYCIa I mlema I dama Dolskich, za 1 mk. niemieck q . to ten zysk przypadnie plzez polskle PaI:st
owe '7'tadze adl1linistracyjne wy- 
1m moznosci s

bodn
go roZWOJu 
arodowego. . wylqcznie w udziale robotnikom. d
wane .
kty: poswtadczeme obywatelstwa na podsta- 
Racz. pr
YJqc, Pame PrezydenCle, wyrazy gtebokle- Przez wyplate wiec w walucie polskiej robotnik wle. opCJt _ oraz .dowod
 .o
obiste, zawierajqce klauzule, 
go powazama. nic nie traci, a moze ewentualnie zyskac. stwIC
dzaJa.cq, 
e wiasciclel dowodu jest obywatelem 
Minister Spraw Zagral1icznycit: Kazdej:;o kupca, kt6ryby "i
 wzbranial przyjmowac P?lskIm. W razle braku wyzcj wymienionycil dckumen- 
(_) Narutowicz. walnt" polska. uwazac nalezy jako szkodnika, uprawia- 
o
 .obywatelst.wo moze bye uwazane za udowodnione, 
jqcego sabotaz. Je
eh udowodmone bed q fakta, uznane wedtug obowia.- 
Omawiano dalej palqcq rowniei kwestj
 aprowizacji zUJqcych przepisow za tytuly prawne, stwarzajqce oby- 
Problem walutow y " G. Slqska. Przedstawiciele organizacji zawodowych wa!elstwo polskie z mocy samego prawa. Do fakt6w 
otrzymali uroczyste zapewnienie przedstawiciela rzqdu, takI
h naleza. pomiedzy innymi i podwarunkami okreslo- 
Kat 0 w ice, 12. wrzesnia (Pat.) W ojewoda SIqski ze kartofle obrodzily sit; nadzwyczaj w Polsce i zadnej nem
 wart. VI. traktatu ryskiego i wart. 11. ustawy 
Rymer ogtasza nast
puja.Cq odezw
: I troski 0 brak kartofli miee nie potrzeba. z ?ma 20. stycznia 1920 r. i obywatelstwa Panstwa Pol- 
"Celem zaradzenia obecnemu brakowi pieni
dzy I Srodki komunikacyjne zostan[! r6wniei umozliwio- skIeg
 
Dz. U: R. P. Nr. 7, poz. 44) takZe zapis do ksiqg 
niemieckich zostaje wprowadzona w Wojewodztwie, ne przez usuniecie wszystkich przeszk6d. Micsa rowniez h
dnosci stal
J n
. obszarze b. Kr6lestwa Polskie
o i za- 
Slqskiem od dnia dzisiejszego obok l11arki niemieckiej I nie zabraknie, poniewaz obfitosc kartofli umozliwia cho- PIS d? 
rgamzacJt stanowych na ziemiach b. Cesarstwa 
W obieg marka polska. dowk nierogacizny. 0 dow6z tluszczu Sq r6wniez st:l- RosYJ,sklegO, jakie wchodz q w sklad Polski. Fakta tych 
U rz
dowy kurs marki polskiej bcdzie oglaszany co- I rania poczynione. W szclkie trudnosci zakupna bydkl zaPI
ow. mog q bye wykazar!e przez przedloieme od- 
dziennie ranD przez Polsk q Krajowq Kase Poiyczkowq i i swin w Polsce zostanq usuniete, tak sal110 trudnosci POWted
Ich dokument6w, 0 He, rzecz prosta, dokumen- 
w gazetach oraz plakatami starostwa, na pocztach i na przewozowe. ta te me budza. iadnych wqtpliwosci co do ich auten- 
dworcach kolejowych. . Jednem slowem rz[!d polski czyni wszelkie stara- tycz
osci ora
 
rawd
iwosci ich tresci, a to: wyci q g6w 
Przedstawiciele organizacji zawodowych zgodzili nia, azeby aprowizacja G. Sletska nie napotykala na z kSletg ludnoscI staleJ, wydanych przez urz
dy gminne 
si
 na to, ie robotnicy wyplaceni zostana. walut q pol- iadne trudnosci. na obsz
rze b. 
r6lestwa POlskiego, rosyjskich ksiqie- 
slat, co czesciowo juz nastqpHo, zas zwiqzki kupieckie Komunikat IpowyzsZY podpisali: Kartel Zwiqzku 
ze
 legIt
maCYJn:vch, poswiadcz
n z urzedu gminneg'J, 
zobowiqzaly sir;:, iz kupiectwo sprzedawac b
dzie pu- Z. Z. P. i C. Z. Z. P. stwIC
d
ajqcy
h, ze. 
ana oso
a Jest zapisana do ksiqg 
blicznosci towary za marki poIskie po urz
dowym kur- ' " Iudnos.cI staleJ, 
PISOW z aktow organizaCJi stanowych 
sie w dniu sprzedania towar6w. loraz mnych wlarogodnych dokument6w pubIicznych 
R6wniez artykuly zywnosciowe, dostarczane przez Nominacja p. konsula generalnego I stwie.rdzajqcych 
rai
.ie fakt zapisu do kSiqg Iudnosci 
Wydzial Aprowizacji W ojew6dztwa Slqskiego bed q K . staleJ lub do orgamzaCJI stanowych na obszarze Polski. 

przedawane za marki polskie po urz
dowym kursie. 
szycklego. , w
ho<.1zqcym poprzednio w sktad B. Imperjum Rosyj- 
I skiego. 
Tak zwiqzki zawodowe, jak i kupieckie wydaly w Z powcdu mianowania p. K
szyckiego zastGPcq je- . '" , " 
tej mysli odezwy do swych czlonk6w. ne
[I.lnego komis
rza Hzplitej w Gdansku, w prasie gdafl- c W. dmu 8. wrzesma SpIS wyborc?'Y ,ma byc ukon- 
Niechaj lucInosc a szczeg6lnie robotnicza przyjmu- SkleJ ukazaly Sl
 pogloski, jakoby jeneralny komisarz lzon y . I doreczo
y o?wodowym KOmIsJOm wyborczym, 
je z calym zaufaniem mark
 polsk q i traktuje jq, jako P. Plucitisld mial nie powr6cic na swoje stanowisl,0. , (? ktory.c
 n.alezy kI . ,e
o:vac wszelki
 reklamacj
 prze- 
zupelnie pewny srodek platniczy, zagwarantowany przez W zwiqzku z tern. mJzedstawiciel Ajencji wschodniej CIW ?
mll11e
lU w splsle kogokolwlek 
p.rawmo
egv. 
Pans two polskie. otrzymal od p. K
szyckiego nast
pujqce informacje: Kom.ISJe t
, Ja
 
aznaczo
o, od 

adz a?mmlstracYJl1ych 
W Interesle ltidnosci lezy aby otrzymywanych pIe 0 k .. . . . ,Sq mezawIsle I zadnych mstrukC J I od mc h n I ' e otrzymu - 
. . .,. , . - "bszerny za res dztalalnosCl Jeneralnego konnsa- I j<> Prz y okr egowy ' c ' h ko .' h b h d . 
niedzy polskich nie pozbywala sie przez natychl1li:1st)- . t Gd . k lb' d Pl' . ". mISJac wy orczyc urze UJa. 
Wet wymianG na pieniqdze niemieckie, przyczem mogla- rk
 tl w t ans t u 
m1la .

. ec V:'YJ
ZI'Ud p. G ucm- komisarze wyborczy, mianowani przez Ministra Spraw 
by poniese duze straty, lecz uzywala ich na zakupy tak, s ICgO. z
s d.PsL

' N . d' ucm
 
 WYJec a 0 1 enewy Wewnetrznych
' ktorzy decyzje Komisji, niezgodne 'Z 
] 'ak marek niemieckich. na sesJC a Y I
I .a ro ow, g Zle 
rzy p
acac 1 w spra- prawem, skarzyc bed q do Sqdu Najwyzszego. 
wach polsko-gdansklch wystepowac bedzIe w chatakte- " .. . 
Ostrzegam.ludnose przed agitacjct przeciwko mar
e rze rzeczoznawcy, po ukonczeniu zas scsji Rady Ligi. Wsz
lkle mezgodne z po.WYZSZq tresCtq notatki 0 
polskiej ze :.strony elementow Wyw:rotowych i przed Narod6w pelnic bedzie funkcje delegata Rzeczypospoli- mformaCJach, otrzymanych. 
a
oby w Ministerstwie 
wyzyskiem spekulant6w, kt6rzy niewqtpliwie b
det si
 tej Polskiej na dorocznem, pelnem zcbraniu Ligt. Po- Spraw WewnGtrznych, Sq mescIsle. 
starali wyzyskae na SWq korzysc obecne polozenie. 0 gtoski, jakie si
 zjawHy w prasie gdaflskiej w zwiqzku 
.!C'''- .1.
L 
, 
 L:,r,.i£k.>':'",'L____.i..

;';O'= 
wszelkich takich naduzyciach nalezy natychmiast do- z wyjazdem p. Pluciliskicgo Sq zupe1nie bezpodstawne. 
niese wladzom policyjnym. 
Katowice, dnia 12. wrzesnia 1922 r. 
Wojewoda Slqski: 
J. Rymer. 


Kat 0 wi c e, 12. wrzesnia. (Pat.) Polski Zwiqzek 
towarzystw kupieckich .na G6rnym SIC\sku pod;-tje: 
Celem zaradzenia obecnemu brakowi pieni
Jzy nie- 
mieckich zaprowadzona zostala przejSciowo obok mar- 
ki niemieckiej marka polska, jako srodek platniczy w 
Wojew6dztwie Sl	
			

/iv4408-1922-17-0004_0001.djvu

			152 c.MI U....... "..I4IIIIlIt.. .... L _u _I Nr. IT 
d) 350, e) 370. f) 390; 9. Krupa a) 220, b) 255, c) 270. d) , dawniej jak i teraz zywiej bily serca Polski, gdzie roz- "lub wyw6z nie wyma
al pozwolefl.. System ten w zc- 
280, e) 285, f) 300, g) 315; 10. grupa a) 210, b) 220, c) 230. ; kwit patdotyzmu byl najwyzszy. a ktary obecnie daje stawieniu z charakterem-biurokratycznym komisji przy- 
d) 240, c) 250. f) 260; 11. grupa a) 180, b) 190. c) 200, nam takze wielki przyklad twarczej pracy ekonomicz- wozu i wywozu oraz brakiem dostatecznie rozwinietei 
d) 210, e) 220, f) 230; 12. grupa a) 160, b) 165, c) 17'0, nej. Niech zyje Lwow! ochrony granic mlodego panstwa, nie magI dac pomy
l- 
d) 175, e) 180, f) 185, g) 190; 13. grupa a) 140, b) 145, L w a w, 6. 9. (Pat.) Po prezydencie Neumanie za- nych rezultataw nawet z punktu widzenia interesaw 
c) ISO, d) 155, e) 160, f) 165, 
) 170; 14. 
rupa a) 120. bral glos prezydent komitetu wykonawczego Targow scisle panstwowych. Przedewszystkiem vrzystqpiono 
b) 125, c) 130
 d) 135, e) 140, f) 145, g) 150; 15. grupa Wschodnich dyr. Turski. Mowca zwrocil si
 do repre- do wprowadzenia elementu spolecznego do organu, wy- 
a) 100, b) 105, c) 110, d) 115, e) 120, f) 125, g) 130; 16. zentantow pafistw zagranicznych i francuskiej misii eko- dajqcego pozwolenia na przywoz i WYwoz, uzgadniajqc 

rupa a) 90, b) 95, c) 100, d) 105, e) 110, f) 115, g) 120; nomicznej wyrazajqc zadowolenie, iz przybyli do Lwo- polityke reglamentacji handlu zagranicznego z interesa- 
17. 1!:rupa a) 80 ,b) 85, c) 90, d) 95, e) 100, f) 105, g) 110; wa. Potem skreslil znaczenie i cele Targow Wschod- mi przemyslu i handlu krajowego. W drugiej polowie 
18. 
rupa a) 70, b) 75, c) 80, d) 85, e) 90, f) 95, g) 100. nich. 1920 r. na zasadzie swiezo uchwalonej ustawy z dnia 
Kwote uposazenia miesiecznego otrzymuje sie przez po- Imieniem kupiectwa polskiego przemawial p. Boguslaw 15. lipca 1920 r. 0 obrocie towarowym z zagranicq utwo- 
mnozenie jednakowej dla wszystkich grup uposazenia Herse z Warszawy. [zono na miejsce Komisji Przywozu i W,ywozu (oraz 
mnoznej przez powyzsze mnozniki. Dodaje sie: a) dla Nastepnie przemawial imieniem ekonomicznej misii urz
dy okn;gowe), jako organ panstwowy, zlozony PO 
kazdego funkcjonar;usza bez wzgledu na stan rodziny fra!1euskiei szef Ti'nan, podkresh,i(\c wezly przyjair.i polowie z czynnika spolecznego (przedstawiciele orga- 
we wszystkich grupach 50 punktow; b) dla posiadajet- mieJzy cbu kraj:lmi, mowca uznaje potrzebe z2.ciesnic- nizacji gospouarczych) i urzedniczego. Na krotko przed.. 
cych rodzine na kazdego czlonka rodziny (nie wiecej nia w('z!6w gospodarczych i ekoIWmieznyeh, ktore dr- tern jeszcze, za inicjatywq ministerstwa przemyslu j 
jednak, jak piee czlonkow w grupie od I do VI 60 punk- tychezas hyly slabe \V tym celu przybyla misia fr:ln- ltal1dlu, sam systel11 reglamentacji zmieniono w ten spo- 
tow. Ponad to Rada Ministrow wladna jest w celu wy- cu-;ka. ahy zbadac teren i zastanowie si
 md sposobami sob, ze zasade pozwoleil na przywoz i wywoz zast q - 
rownania rOinic drozyznianych w poszczegolnych miej- J:acic.;nknia tych wezl6w. Targi \Vschodnie Sq najod- piono przez zasade wolnego handlu, oglaszajqc, jako 
scowosciach przyznawae dodatki do uposazenia w pro- Dowiedtlieiszym do teg,) terencm. \V koncu przcmawia; wyjqtki od zasady. listy towarow, ktorych przywoz, 
centach obliczone. Wartosc mnoznika w markach pol- rr.in. Strassburger. Na tem zakoficzono uroczystos6 wzgkdnie wywoz \vymagal pozwolefi wzmlankowanego 
skich, ewentualnie w przyszlej walucie poIskiej, okrcsla otwarcia Targow Wschodnich. wyzej gl. urzedu lub urzedow okregowych. Od po!owy 
Rada Ministrow kazdego 20. dnia miesiqca kalendarzo- Nastepnie udano sie do pawilonu francuskiego, gdzie 1920 do polowy ]921 r. starano si
 prowadzie "gospo- 
wego na najblizszy z gory, biorqc pod uwage zmiane pierwszy przemawbl min. Strassburger, 	
			

/iv4408-1922-17-0005_0001.djvu

			Nr. 17 


Gazeta Urzedowa W oiewodztwa 
IQskiego. 


153 


Obecnie mnoznik celny, stosowany do wiekszosci znizek od naszych kazdorazowych cel autonomicznych' l Poni;isza tablica przedstawia 
 . c'e' k t 
towarow, jako zasadniczy, wynosi od dos6 dawna, bo dzieki czemu nie jestdmy skn,;powani w zmianie naszej szczegolnych produktow naftowyc
z
 \ 1 e I spor po- 
od 24. grudnia 1921 r. _ 500. taryfy celnej, bylebysmy zawsze stosowali do Francji! onac I. 
Zgodnie z wytycznemi uchwaly sejmowej, wyda- stawke 0 odpowiedni procent znizon q . Natomiast od .; 
wano i wydaje sie zmieniajqce sie co pewien czas roz- Francji nie uzyskalismy klauzuli najwkkszego uprzy- 
porzqdzenia 0 ulgach celnych, ktore poczqtkowo zupet- wileiowania w zakresie cel, skutkiem czego nasz wywoz 
nie zawieraly eto, a obecnie wyznaczajq zmniejszone do Francji moze bye narazony na rynku francuskim na 
(ulgowe mnozniki celne) na szereg wymienianych ex- niespodzianke znalezienia sie wobec konkurenta, korzy- 
plicite towarow. Do towarow tych nalezq z jednej stro- stajqcego na pewne tOWalY z wiekszych ulg celnych, niz 
ny artykuly spo;iywcze, z drugiej strony niektore ma- my. Francja przyznala na111 dwojakiego rodzaju ulgi 
terjaly surowe. artykuly pomocnicze w przemysle i rol- celne: swojq taryfe minimalnq dla niekt6rych naszych 
nictwie, maszyny typow niewyrabianych w kraju. towarow (w zakresie tych towarow zatem przypusz- 
Ostatnie rozporzqdzenie 0 ulgach celnych z dnia czalnie nie spotkamy na rynku francuskim wiecej uprzy- 
7. kwietnia 1922 r. (Dziennik Ustaw Nr. 28. z 1922 r., wile!owanego pod wzglcdem wysokosci cel konkurenta), 
poz. 231), ktorego moc obowiqzujqca jest przedluzona oraz znizki procentowe od roznicy miedzy taryf q mak- 
a;i do nowego rozporzqdzenia, przewiduje mnozniki ul- symalnq a minimalnq dla szeregu innych towarow; zniz- 
gowe 10, 50 i 150. ki te nalezy odj q 6 od taryfy maksymalne!. otrzymujq
 
Dalej, szereg towarow, ktore zaliczono do pojecia obciqzenie celne posrednie miedzy jednq a drugq taryf q . 
"zbytkownych", oblozono poczqtkowo cI
T? .w. dolar
ch Jak zaznaczylismy, inne umowy zawierajq pod 
lub efektyw
ych 
onetach zlotych, a pozmeJ, zamtast I wzgledem celnyrn tylko klauzule najwi
kszego uprzywi- 


h monet 1 
olarow, zasto
c:wano po.dwyzsz
ny mno: lejOWani . a, na ktorej podstawie jednak do kOii
rahentow 
z?lk .c
ln
, ktoreg
 wysokosc 
nosl obecme 800 1 naszych, z chwil q wejscia w ;iycie odnosnych urn ow, be- 
rowmez me odpowtada rzeczywlstym n'Jrmom wZ!"ostu dziemy zobowiqzani za.,tosowae znizki celne, przyznane 
cen, a zwlaszcza spadku waluty. Francji 
Lista towarow, do ktorych mnoznik podwyzszony, Z i
nych wazniejszych, typowych zreszt q dla u- 
stosowal sie przez czas dluzszy. byla ogloszona jeszcze 
w czerwcu 192] r. (Dziennik Ustaw Nr. 46, z 1921 r., mow handlow:rch zobowiqzan. wszystkie wyzej wy- 
poz. 284). Obecnie mnoznik ten, na podstawie ostatnio szczegolnione umowy, zawierajq dopuszczenie kupcow 
podpisanego rozporzqdzenia minis trow skarbu !)raz i fabrykantow jednej strony do nawiqzywania stosunkow 
przemyslu i handlu, otrzymuje nQzwe wJasciwego mno- handlowo-przemyslowych na terytorjum drugiej strony 
znika normalnego (bowiem najwiecej zblizony jest do na prawach, z kt6rych korzystajq obywatele najwiecej 
wysokosci disagia waluty), a lista to war ow, ktorych uprzywilejowanego pod tym wzgledem panstwa zagra- 
on dotyczy. przestaje nosie nazwe i charakter zbytko- nicznego i bez opJacenia z tytulu swego zajecia nowych 
wnej, poniewaz zawiera i bedzie zawierala rowniez to- podatkow, jezeli wykazq sie posiadaniem odpowiedniej 

ary, ktore wymagajq zwiekszonej ochrony celne karty legitymacyjnej swego kraju. SpoJki handlowe i 
(Podczas pisania niniejszego artykulu w polowie sie;
 prywatne, utworzone na terytorjum jednej strony, bed q 
pnia 1922 r spodziewano sie ogloszenia odnosnego roz- mog-Iy osiada6 w kt:aju drugiej strony, podporzqdko- 
porzqdzenia, wraz z nOWq list q towarow, w najbliiszych wujqC sie jej prawodawstwu z wyjqtkiem jednakze 
numerach Dz. Ustaw.) przedsiebiorstw, ktore, z tytulu swego charakteru u;iy- 
Na tego rodzaju zmiane wplynely niewqtpliwie mie- tccznosci publicznej, bed
 podlegaly specjalnym ogra- 
dzy innemi traktaty handlowe. niczeniom na podstawie przepisow prawnych. Spolkom 
Zwrocimy jeszcze uwage, ie w zakresie polityki zapewnia sie latwy i wolny dostep do sqdow obu kra- 
scisle celnej stosowany jest rowniez t. zw. obrot d;) jow. 
uszlachetnienia i do naprawy. W celu poparcia prze 0 ile moglismy stwierdzie, rzqd polsKi poswieca 
myslow eksportowych i wogole produkcji na ekspor - duzo uwagi traktatom handlowym. uwazajqc je nietylko 
rzqd zwalnia od cia surowce i polfabrykaty, ktore p
 za czynnik rozwoju stosunkow gospodarczych, ale i 
przerobieniu (uszlachetnieniu) bed q wywiezione zagra wzrostu wzajemnego zainteresowania politycznego. Dla 
nice. To sarno dotyczy maszyn i t. p., przychodzqcych kol przemyslowo-handlowych i spoleczenstwa traktaty 
do Polski celem naprawy: Sq one rowniez zwalnian Sq w duzym stopniu pomostem od izolowanej gospodar- 
od cIa. e ki wojennej do gospodarstwa swiatowego. 
Tego rodzaju obrot uszlachetniajqcy (czynny) sto- ("Tygodnik Handlowy" Nr. 33 i 34). 
sowany jest z dostatecznym liberalizmem, natomiast za- 
",__
.",,,,,,,,,,,,'-"'!W,,,,,",,,,,"
.".1L...

<,,
 
-.. 
gwaranh'wc.nie przez. rzqd zwolnicnia 00 da tOW
lrow. 
kt6re wyjd q zagranice do l1szlllchet.nienia i bed q potem 
wracaly (obrot bierny) odbywa sie zasadniczo z wh:k- 
szemi restrykcjami i glownie tylko w wypadkach nic- 
mCJznosci d( konania uszlachetn!enia w kraju. Natombst 
na przylqczonym do Polski Cornym Slqskl1 rownie Produkcja ropy w Polsce za pierwsze trzy miesiqce 
obrot bierny polecono stosowac przez okres przejscio,i; biezqcego roku wynosila 161 210 tonn, po potrqceniu jc- 
wy liberalnie. - dnak ropy spalonej na kopalniach i manka czysta pro- 
dukcja wynosila zaledwie 124 385 tonn, w porownaniu I 
c) Traldaty handlowe. Polska podpisaJa nastepu- z tym samym okresem roku ubiegJego zmniejszyla sie 
jqce traktaty handlowe: z Rumunjq - d. 1. lipca 1921 r., produkcja 0 1597 tonn. 
z Czechoslowacjq - d. 20. paidziernika 1921 r., z Fran- Ponizsza tabelka przedstawia produkcj
 wedlug' 
cjq - d. 6. lutego 1922 r., z Wlochami - d. ]2. maia okregow w pierwszych trzech miesiqcach w roku ubie- 
1922 r., ze Szwajcarjq i Klajped q w tymie czasie, z glym i obecnym 
Austrja tymczasowo (z zastrzezeniem) - d. 26. czerwca 
1922 roku. Stan produkcii ropy (bruUo) 
Z POWyzszych traktat6w zostal ratyfikowany dnia w I kwartale 1921 i 1922 roku. w touach 
12. maja 1922 r. i wszedl w zycie d. 20. czerwca 1922 r 
traktat handlowy z Francia, ogloszony w Oz. Ustaw 
Nr. 50. z ]922 r. 
Nadto zostaly ratyfikowanc przez sejm polski w 
dniu 28. lipca r. b. traktaty handlowe z Rumunjq, Wto- 
chami i Szwajcarjq, a wchodz q w zycie 15. dnia po wy- 
mianie dokumentow ratyfikacyjnych. 
Traktat z Czechoslowacjq zostat przeslany sejmowi f 
do ratyfikacji przez ministra spraw zagranicznych dnia 
7. czerwca r. b., ale dotychczlls nie ratyfikowany. Ro- I 
wniez nie ratyfikowano jeszcze traktatu z Klajped q . 
Traktat z Austrjq zostal wlasciwie tylko przygoto- 
wany i nie posiada ostatecznych podpisow, ani takZe 
ostatecznej redakcji wskutek poczynionych zastrzezefl 
Zgodnie z przejsciowym stanem obecnych stosun- 
k6
 gosPo.darczych, wszystkie traktaty powyzsze Sq 
krotkotermmowe: termin roczny, z milczqcem autom3- 
tycznem przedluzanie.m co 3 miesiqce po uplywie pierw- 
szego roku. Traktaty powyzsze. z wyjqtkiem francusko- 
polski ego, Sq beztaryfowe, to znaczy, ze nie przyznai::t 
kontrahentom owbnych znizek celnych (nie ustanawia- 
ia taryf celnych konwencyjnych), ograniczajqc sie do 
wzajemnego przyznania zasady najwiekszego uprzywi- 
lowania. Odpowiada to rowniez charakterowi tymcza- 
sowemu obecnych cel polskich; gdyby w umowach 
przyznano znizone cia w liczbach absolutnych (bez- 
wzgh;:dnych), to temsamem na olues trwania urn ow S1,1- 
bilizowanoby naSZq tymczasowq tarvfl;) celnm 
vcz . 

 wow 
. 1921 1 3969 1 547041 1984 1 60707 1 
StYCZCD 1H22 3987 491MI 2366 55507 
192\ I :3780 I 47253 1 1809 \ 52842 \ 
Luty 1922 3738 I 42778 21f)8 48673 
H)21 I 4065 I 575fil l 2011 1 6;
6371 
Marzec 1922 4960 49726 2J44 57030: 
- 
1921 1 11814 1 159068 1 5804 \ 177186 \ 
wlkwarl1922 12685141057 6868 161210 


Wypro. 
dnk. 
IDniej. 


5200 


4159 


6607 


15976 


I KOnSUmCja l 
Nazwa produktu we- 
wnf}tr7'D:t I 
.1 


EkspOlt 


BeDzyna. . 
Nafta. . 
O!ej gazowy 
Smary 
ParafiDa . 
Swit'ce 
Wazelina 
Asfalt. . 


17131 
22305 
26092 
174C12 
4287 
20 


1314 
1193 
3171 
292 


Kn
s , 


P6lprodllkty 
Smary 8talt' 


oznaczonej gleho- 
od daty zawarci:l 
czy pragnie dalei
		

/iv4408-1922-17-0006_0001.djvu

			154 


Gaz eta Urz

w6 
 ztwa SICjsk iego. 


Nr. 17 


twego p
mktu i p
scie w ru
h n
sz,e zakla.dy?rzemyslo- Fabryki lin stalowych i drucianych: W Zwierzcho- 

e, komeczn
m Jest prZycIq
m
CIe kamtatow zagra- I wski w Poznaniu; A Zwierzchowski w Sremie; A . Men- 
mczny
h.. Nle dotyczy to Jednak wszystkich galczi nel w Nowym Tomyslu. 
przed
I
bto.rst
, gdyz juz clziS posiadamy niekto
e dzia- Fabrykacja automobili, wozow i powozow: Poznan- 
ly, 
tore ClerpIq z powodu braku. zbytu, a nadmIaru za- ska Fabryka automobili W. Hempowicz; Wielkopols' pas?w towa
ow goto
ch. Tu, WH;C, a zreszt q 
szcdzie Fauryka Samochodow, Tow. Akc. (dawniej St. Brzeskj); 
gdzle chodzI 0 zdobyclC ryn
?w zbytu, o
zek
Je prcl
a P. Czarnec
i w Poznaniu (samochody i awiatyka); Fa- 
W S n raWI ' ° 0 kSDortn PolskI ' - nwag kI ' lka. na,s,ze,g
 kupca-eksporter
, ktorego zadamem Jest zna- bryka wozow, powozow i karosexji automobilowych 
p U U leze z,rodla zbytu zagramCq. "Sowa" w Poznaniu; C. Zwar w Poznaniu' Adolf J ahn 
"NIestet? w. tym kierunku praca dotychczas nie jest w Sremie; Pleszewska fabryka powoz6w 'i wozow K. 
dosc energIczme prowadzona i nie wszystkie sposoby Nowicki i Ska w Pleszewie. 
Sq wykorzystane. Fabrykacja maszyn i artykulow technicznych i elek- 
Jednym z tych sposobow jest osobiste zetknif:cie si
 trotechnicznych: 1. Kopczynski i Ska, fabryka pomp i 
s
rzedawcy z nabywcq, co najwygodniej uskutecz;lia studni; Tow. Akc. "Fogtan" Fabryka galwanicznych ele- 
SI
 na targach wszechSwiatowych. Targi te po wojnie mentow w Poznaniu. 
znow nabr
l
 s
e
o poprzedn
ego, znaczenia, 
 to 
o- Fabrykacja maszyn i narz
dzi przecyzyjnych; Fa- 
bec 
rudnoscl. J
kIe nastr

zaJ
 SI
 przy ChCCI odwle- bryka maszyn papierosniczych, Tow. Akc. L. Nowinski 
dz
m
 poszczegol
ych od?tOrc
w oraz ze wzgl
dn na w Poznanill; "Zegar" Tow. Akc. w Sremie, fabryka ze- 
z
mem
ne w
ru
k
 kOI?,umkacy
ne, p.ocztowe it
.,. ktore gar6w; A. Drygas, fabryka fortepian6w w Poznaniu; 
me daJq. 
OZn?SCI dose szybklego I za
.awalmaJqceg) "Precyzja" Tow. Akc. w Poznaniu; Fabryki wag: Stru- 
porozum.Iema SI
 w ?rodze korespondenC]I. _ we i Timm w Poznaniu: P. Kahn w Lesznie; Ad. Herzina 
KUPlectwo poiskle zbyt malo zwracalo dotychczas w Rawiczu; S. Goldschmidt w Koscianie. 
uwagi !1 a targi mi
dzynarodowe, zarowno krajowe, jak i Poniewaz Wielkopolska nie posiada wlasnego su- 
zagramczne. Szkody z tego powodu sq nieobliczalne, rowca. przeto sprowadzae go musi z innych dzie1nic 
gdy
 dajen
y 


 wskut
k tego ubiega
 ko.nkurentom. Polski, mi.
dzy innemi z Gornego Slqska; zelazo, blach
, 
t
aclmy moznosc zdobycIa nowych rynkow zoytu do ta- drut, w
gtcl, kos i t. p., z b. Kongresowki, a takze i za- 
kIegO stopnia, ze bardziej ruchliwi kupcy zagraniczni, granicy. 
nie mogqc sprostae otrzymanym zamo\.vieniom. sami po- Wi wielu dzialach przemystu metalowego, zwlaszcza 
tem .z
racajq si
 do nas po towary, by nast
pnie od- do fabrykacji autol11obili, maszyn i artykulow elektro- 
da6 }e Jako wtasne bezposrednim nabywcom. Jakie su- technicznych, precyzyjnych i innych, konieczne jest 
my na tern traci Polska, zbcdzie dowodzie. sprowadzanie z zagranicy niektorych cz
sci. dla braku 
Niedoceniane przez kupiectwo polskie znaczenia tar- takowych w kraju. 
gow mi
dzynarodowych jest tern 
roiniejsze, ze prze- I 
puszczany czas i niewykorzystana pora do zawarcia I ' Przemysl mineralny i budowlany. 
kontraktu z danym krajem, z trudnosci q da sie tylko od- , Przemysl mine rainy nie zdotal si
 jeszcze dosta- 
robie, a nieraz staje si
 prawie za niemozliwa. Trudniej 
 tecznie rozwinqe, brak jest bowiem ku temu w pierw- 
wszak odebrae placowk
 zdobyt q przez Inn ego dostaw- : szym rzcdzie sit fachowych, a nastcpnie _ surowcow, w 
c
, niz przyjSe pierwszym tam. gdzie istnieje niepokryte : ktore Poznailskie nie obfituje. Jednakze pozwala na za- 
zapotrzebowanie ; sQokojenie wlasnych potrzeb, tern wi
cej, ze budownic- 
To tez jeili poszczegolne finny nie Sq dose silne,! two stoi na punkcie f!1ar_tW?'
l. W obecnych warunkach 
by wyslae swe eksponaty, powinny to zrobie zwiqzki, 
uch ?
do
lany znaJ?uJe Sl
 w let.arg.u, ?wa. b?wiem 
wzglcdnie winny powstawae wspolne grupy. ktore tqcz- 
y.nmkl me pozwalaJq na ,zbudzem
 I ozywle!1 le 
o: 
nemi sitami moglyby podolae temu zadaniu. Bcdzie to p
eIwszy' to ustawa 0 o
h
ome l,
katorow, 
tora me daJqc 
tern korzystniejsze, ze w ten sposob unilmie sic szko- m
omo. zadnych korzyscI, zabtJa bUu.own,IctW? i powo- 
dliwej konkurencji kllpiectwa polskiego pomicdzy sobf! dUJe. rum
 

brobytu na!
doweg?, a!bowlem I re
onty 
na rynkach zagranicznych, co nieraz ma miejsce, osla- nalezq dZISlaJ dJ, rzadkoscI, dru?I zas, to olbrzymie k. 0 : 
biajqc sity zywotne danej galczi eksportu. szty ?ud,owy, ,kto
e przy us!awICZnym spadku wartosCl 
Wk'd b d' . I' . t' t z markl, mepomlerme wzrastaJq, przekreslajqc temsamem 
. az YI? q z razI
 na 
Zy p
mIC ac 0 em, e wszelk q moznose kalkulacjj i sporzqdzenia kosztorysu 
w
magaJqca SI
 konkur
ncJa panstw It:nych na r

kach Daje si
 to az nadto zauwazye przy budowaniu wzgl: 


cd
y
arodowych moze nam na dlugle lata zab
c m?- rozbudowaniu roznych budowli przemyslowych. rz, do- 
ZhW?SCI eksport?
e, 
obec .czego wyrzecz
m
 SI
 wych i t. p. q 
c
wI1owe kOr
YScl. OSObIStych I lqcz

 wystqpIeme ku- Z przemyslu mineralnego zacytujemy nastcpujqce 
pIectwa polsklegO Jest nakazem ChWIh. przedsicbiorstwa: "Granit" Tow. Akc. Wielkopolska Fa- 
("Tygodnik Handlowy" Nr. 33 i 34"). bryka Artystycznych Wyrobow Kamieniarskich w Po- 
znaniu: Fr. Bohn w Poznaniu, iabryka wyrobo\',T k1;n
o- 
niarskich i cementowych; Th. Klose w Poznaniu, fabry- 
ka wyrobow kamieniarskich i cementowych. "Keramos". 
Fabryka Porcelany i Wyrobow Ceramicznych w Pozna
 
niu; Tow. Akc. Fabryki Wyrobow Ceramicznych Czubel\. 
i Mieczkowski w Krotoszynie; Zaklady Ceramiczne Fr. 
Kazyaka w Buku; Zakowski i Rakowski w Lesznie, ia- 
bryka wyrobow kamieniarskich i cementowych: M. Per- 
kiewicz w Ludwikowie, fabryka wyrob. ceramicznych; 
Ztqczone Cegielnie Augustowo-Gradowice, Tow. Akc. 
w Rakoniewicach. 
Istniele caly szere
 cegielni, zakladow kamieniar- 
kich i t. p.. wszystkich jednak dla braku miejsca, nie 
jestesmy w stanie przytaczae. 
W przemysle budowlanym istnieje mnostwo przc:d- 
si
biorstw, ktore ze wzglcdu na ogolny za,>toj w tej g;t- 
kzi przemyslu, wegetujq raczej niz prosperujq. Mimo 
to powstato kiika nowych przedsi<:biorstw. ktore prze- 
bojem chciaty uczynie wylom w tej stagnacji, do rzcdu 
ich nah
zq micdzy innemi: Kupiecka Spolka Budowlana, 
Tow. Akcyjne w Poznaniu; Tow. Robot Inzynierskich 
"T. R. I.", Tow. Akc. w Poznaniu; "Osada", Tow. Akc. 
Bud0WY domow w Gnieinie. 


Zasady te Sq ty!ko ogolnemi wytycznemi, ktore IH- 
turalnie w kazdym poszczegolnym wypadku mogq byc 
traktowane indywidualnie z zachowaniem jednakze 
przewodniej mysli tych zasad. 
("Tygodnik Handlowy Nr. 33. i 34.") 




- 


..2:¥
 . 
 


_ . 
 


Jednym z srodkow podniesienia naszej waluty jest 
zrownowazenie naszego bilansu handlowego, czyli pod- 
niesienie sumy wywozowych towarow conajmniej do 
wysokosci sumy przywozu. Jak wiadomo, Polska dale- 
ko jest jeszcze od tego idealu. a cyfry ZH rok 1921 wy- 
kazujq nam, ze ilosciowo wywuz z Po:s' i towarow sta- 
nowi zaledwie 43% przywozu.. zas wartosciowo tylko 
20,55% przywozu. Cyfry te nie Sq coprawda scisle, 
gdyz przy obliczaniu wartosci towaru wywozonego za 
granic
 za podstaw
 brano ceny krajowe, jak wiadomo, 
nizsze od cen na rynkach zagranicznych, a pozatem da- 
ne statystyczne nie obejmuia. catkowitej sumy towarow 
wywozonych do RosH i Ukrainy, czcsto idqcych w dro- 
dze przemytnictwa. J ednakze nawet po wprowadzeniu 
odpowiedniej korektywy byloby raczej optymizmem 0- 
ceniae wartose naszego wywozu jako 50% sumy przy- 
wozonych towarow. 
Stanu tego nie mozna oczywiScie uzna
 za zadawal- 
niajqcy i zadaniem sfer gospodarczych jest dqzye do 
wyrownania obu p0ZyCjj stanu rachunkowego. Ze osi q - 
gniccie tego nie jest za gorami, mozemy miee nadziej
 
chociazby z tego faktu, ze stan bilansu handlowego w r. 
1921 poprawit sif: juz znacznie w porownaniu z rokiem 
1920, kiedy to ilosciowy stosunek wywozu do przywozu 
wyrazat si
 w cyfrze 17,6%. 
Zastano""ie si
 nalezatoby jedynie, jakie srodki mogly- 
by sferom gospodarczym dopomodz w tel mierze, majqc 
zreszt::j, na oku rowniez osobiste korzysci eksporterow. 
Rozpatrujqc dane statystyczne dotyczqce naszego 
obrotu towarowego z zagranicq, uderzye nas musi prze- 
dewszystkiem duza stosunkowo suma wywozonych su- 
rowcow stanowiqcych ilosciowo z gorq 72% calego wy- 
WOZtl, wartosciowo zas niecale 28% ogolnego wywozu. 
Jest to oczywiScie objaw nienormalny, tembardziei, ze 
sa. to surowce, ktore z latwosci q datyby si
 przerobic 
w kraju. Dose powiedziee, ze na sume 1,470,640,99 ton 
wywiezionych surowcow, drzewo surowe stanowi 767,042 
ton. Konieczna. wi
c rzeCZq jest niewywozenie tego ro- 
dzaju towarow w stanie surowym, co jednak lqczy sie z 
kwestja uruchomienia dostatecznej ilosci zakladow prze- 
mystowych. Powstawanie tycll zakladow, wzgl
dnie u- 
trzymywanie w ruchu juz istniejqcych, napotyka na naj- 
wiCksz q przeszkode w postaci braku odpowiednich kapi- 
tatow. Tu wicc mog::j, tylko dopomodz kapitaly zagranicz- 
ne, 0 ktorych sciqgni
cie powinnismy siC starae wszel- 
kiemi siiami nie zas zadawalac 811< tatwym zyskiem ze 
sprzedazy materjalow surowych, co przynosi w rezulta- 
cie tylko strate dla zycia gospodarczego kraju. 
Obvwi,\zkiem eksporterow jest tutaj spojrzee nieco 
szerzej na istotc sprawy, a nie trudnem jest przekonae Przemysl metalowy. 
sie, ze przy odpowiedniej przerobce SUrowca w kraju, 
nieraz wcale nie skomplikowanei. nawet osobiste ich zy- Przemysl metalowy przed wojnq znajdowal si
 prze- 
ski podniostyby si
 kilkakrotnie. waznie w rckach niemieckich. Obecnie przeszedt w rc- 
ce polskie drogq wykupu. nadto rozwinql sic, w ciqgu 
Druga pozycja, ktora powinna nas tu zastanowie, ostatnich lat paru, starajqc si
 zastqpic wyroby przemy- 
Sq to wywozone artykuly Spozywcze. Nie mat q role od- slu niemieckiego, ktare dzieki bojkotowi, nie mog!y ko:t- 
grywajq tu artykuly szybko psujqce sic, a w szczegol- kurowae z krajowymi wy rob ami na tutejszym rynku. 
nosci jaja. Catkowita suma ilosciowa wywiezionych ar- 
tykul6w SpOZywczych stanowi 8% wywozu, wartoscio- Poznailskie, posiada .szereg f
bryk I?aSZyn rolni- 
wo zas z gorq 23%. Suma ta jest bezwarunkowo za ni- c
ych. urz
dzen cukrowm, gor
elm, mlynow, krochmal- 
skaw stosunku do mozliwo
ci eksportowych Polski, co m, br?warow., bu
owY wagonow, fabryk: kas pancer- 
tlumaczy si
 zakazami WywOZU i mylnq poniekqd POli- / nych I skarbc?w, 1m. sta.lo
ch, samochodow. pomp, ma- 
t k d " ',. t k d . sz yn P rec Y Z YJ n y ch I wIele mn y ch 
y q rZq u w szczegomoscI w s osun u 0 wspomma- . 
nych artyk
tow szybko psuj::j,cych si
, Jest rzeczq pe- i. Do najwickszy
h z
!adow w tym przem
sle. na
e- 
Wl1q, ze mozliwose sprzedazy zagranicq w nieograniczo-I 
a zaktady H. CegIelskI To",:. .t?-kc. .w P?znamu, Istme- 
nej ilosci jaj, gcsi, itp. przyczynilaby si
 przedewszyst- Jqce od 1846 roku. Po ustq
lentt1 Nlemco,,: zak.ladY H. 
kiem do wzmozenia ich produkcji. Cegielski rozszerzyly znaCzme swe pole dzmlama przez 
Z drugiej jednak strony nalezy zaznaczye, ze i tu wykupienie fabryki wagon6w kolejowych C. Paulusa w 
nalezy odbiec ad dotychczasowego systemu wywozu jai Poznaniu, fabryki maszyn, Tow. I. Moegelin w Pozna- 
i wogole artykutow szybko psujqcych sic, prowadzone- niu, fabryki Tow. "Thermelektromotor" w Pozna
iu, 
go iscie rachunkowo. wreszcie fabryki maszyn Br Lesser w Poznaniu, tudzIe j- 
Mianowicie, dotychczas wywoz ten nie pozostaie I tartaki: ce
ielnie, i mlyny w. Ch
dziezy. 
o dokona"ll
 
bye sezonowym, t. j. odbywa si
 w chwili, kiedy produk- I centrah
aCJI z
kI,adY H. C
gI
lskl f
brykU]q maszyny I 
cja ich jest najwieksza, a wicc ceny na rynku swiato-I n
rzcdzta r?lmcze, r
n;t0ntuJq I bu.d
Jq wagon
, urzqdze- 
wym Sq niskie. Tl6maczy si
 to tern, ze Polska, nie po- I ma gorzelm, suszarm I t. p., tudzlez konstruuJq motory, 
siadajqc instalacji chtodniczych, a wi
c skladow, wag(\- I Zaktady zatrudniajq okoto 4000 robotnikow i majq mil- 
now i berlinek chlodni, nie moze przechowae tych ar- iardowe obroty. 
tykulow na czas poiniejszy, kiedy podai nietylko z jaja- . Dalej istnieje szereg 
nnych fabry
 w r6Znych dzi
- 
mi, mastem, bitym drobiem, gcsiami i t. d., lecz row- dzmach tego przemystu I tak: W dztale masz?n rolm- 
niez z owocami i t. p. Co gorsza, w chwili, kiedy sezC'n czycll i maszyn dla przemy
!u roln
go: ..Agrana" Tow: 
na dallY artykul przeszedl, a Polska odczuwa brak 0d- Akc. (daw,
iej Max Kuhl); NItsche 1 
ka; L. 
asz
wskI 
nosnego artykulu. kupuje ona te same towary za
ranic<\ (speqalnosc n 1 .asz y ny do torfu); .,,
Iep')hna WIe
k,'-- 
nawet swoje wtasne, tylko, ze przechowane w obcych polska Odkwma, Fabryka narzcdZl I maszyn Tow. A,(c., 
chtodniach. placqc ceny kilkakrotnie wyzsze. ws.,.;ystkie w Poznapiu: S. Sanmlski i Ska w Pleszewie; 
Z tego tez powodu sanacja stosunkow w'tej dziedzi- Fr: Malinowski w Sremi
;. \Vytworni:: maszyn mtyn- 
nie moze nastqpie tylko wowczas, gdy sfery gospodar- SkICh .T,0
' 
kc: w Ro
ozme; Krotos
ynska fa?ryka ma- 
cze zwrocq baczniejszq uwagc na sprawc pobudowania sz1'n I .eJa;ma. zelaza r
w. Akc _ w h,rotosz1
me: Fabry- 
w Polsce dostatecznej ilosci instalacii chlodniczych. ka waganow} przyboro,:v kole]OWY
h obeJmuJe: T
w. 
Wowczas krai b
dzie caly rok zaopatrzony w potrzebne J\kc. ..\Vag
n . w. OstrowIe, p'rodukllJe wagony, specJ1I- 
mu produkty, zas eksport nie b
dzie miat miej5ca w me na zamowwme rzqdowe. 
chwili naiwi
kszej podazy, gdyz groiba zepsucia sic dp- Dzial innych Wyrob6w metalowych: Wielkopolska fa- 
nych artykul6w, 0 He nie zostan::j, natychmiast sprze- brvka szaf ogniotrwatych Polski i Bielawski; Fabryl\a 
dane, odpadnie. wyrobow z miedzi i mosiqdzu KubS i Gogotkiewicz; Z.l- 
Przechodz
c do grllpy towarow gotowych, moze- klady wyrobow metalowych, Tow. Akc., wyrob artyku- 
my stwierdzie, ze eksport ich wzrosl w r. 1921 Hoscio- 10'" 
 
M;qdzu, miedzi bronzu i t. p.; Fabryka dzwo- 
wo 0 135% w por6wnaniu z r. 1920, wynOSZqC 377.971 now Bialkowski; Tow. Akc. "Arkona", Wytwornia vVy- 
ton 0 wartosci 37.419.129 tys. mk. polskich, czyli ilos- rob6w MetalowYch, fabrykacja wyrobow z blachy, cyn- 
ciowo niecate 19, a wartosciowo okoto 41 % catego wy- kowanych, cynowanych, lakiercwanych, beczek ze1a- 
wozu. znych i t. p. (zaklady fabryczne w Tczewie), wszyst- 
W tej grupie nalezy na przyszlose szukae gtownego kie w Poznaniu, Fabryka odlewow spizowych (i maszyn 
zrodla towarow eksportowych. Suma ich powinna rolniczych) L. Czarlinski w Krcpie pod Ostrowem. Pier- 
zwickszy6 si
 przez odpowiednie zmniejszenie sumy wy- wsza Wielkopolska fabryka gwoidzi i drutu B. Jurkow- 
wozonych surowcow oraz przez wzmoji;enie produkcji ski Tow. Akc. w Skalmierzycach: Pierwsza Wielkopol- 
towarow wyrabianych z surowcow zagrankznych. Jak ska fabryka Trumien metalowych i wyrobow blasza- 
(Joprzednio juz zaznaczylismy, po to, aby ruszye z mar- nych 1. z. o. p. Poznan. 


..:.!.. _ '" 
 .t'1o' 


Przegl q d przemystu poznafIskiego. 


,PrzcUlyst drzcwny. 
W dzisieiszych warunkach rozwoj przemyslu drze- 
wnego zalezny jest gtownie od wywozu i od stanu bu- 
downictwa. Na eksport idzie obecnie najwiccej drzewa 
surowego 1l1b budowlanego, poniewaz na ten cel nadaje 
sic materjal swiezy wzgkdnie mato suchy, tymczasem 
do fabrykacji mebli, zwlaszcza lepszych gatunkow, po- 

lzelr:te :'q materialy suche, ktorych daje sic odczue du- 
zy brak. Mil110 to jednak szereg pierwszorzcdnych firm 
poznaflskich wyrabia llieble na eksport, przyczem id q 
one zazwyczaj do Gdanska, a stamtqd do mieisca prze- 
znaczenia. 
Sposoby. jakie wicksze firmy stosojq, pozwalaja na 
uzycie mniej zesuszonego materjalu do budowy dobrych 
gatunkow mebli. a polegaj::j, one micdzy innemi, na tern, 
ze kazda czcse mebla sklejona jest z kilku cieftkich 
warstw drzewa, na ktore nakleja si
 forniery, 
w ten sposob mebel zabezpieczony jest od usychania 
i pckania. inne sposoby Sq tajenmicq zawodowq przed- 
sicbiorc6w. 
W kaji;dym razie surowca dla przemys!u drZewneg0 
mamy pod dostatkiem. z wyjqtkiem zagranicznych 
a- 
tunkow drzewa. ktore llzywa siC do bardzo luksusowych 
\Vy,",)hfm, 
W aZIale obrobki drzewa mamy szereg przedsic- 
biorstw zaopatrzonych w maszyny najnowszych syste- 
mow, mi<;:dzy innemi: Tow. Akc. Tartak we WrzeSni, 
przetarcie drzewa. fabrykacja skrzyn, wialni i drewnia- 
kow; "Dcbienko" Mlyny i Tartaki, Tow. Akc. w Dc- 
bienku przy Stcszewie; obrobka drzewa etc; Poznanska 
Spotka Drzewna, Tow. Akc. w Poznaniu. Nadto istnieje 
calv szereg wiekszych i mniejszych tartakow. 
Fabrykacja mebli. jak juz wyzej wspomniano, po- 
stawiona jest na wysokim poziomie, to tez meble wy- 
wozi si
 nietylko do innych dzielnic ale i zagranice.
		

/iv4408-1922-17-0007_0001.djvu

			Nr :7 


Gazeta UrZQdowa WoJew6dztwa Sl
skiego. 


155 


Do rzedu wiekszych przedsiebiorstw nalezq: Wielkopol- ale wyroby kraiowe powinny byc stanowezo zwolnione ,produkcja w 1921 r. wyniosla okolo 35000 ton, kwas 
ska Fabryka Mebli Artystycznych Jozef Sroczynski w od tego podatku, tembardziej, ze wynosi on 10% od ee- ' I 'siarkowy i azotowy. .1 
Poznaniu, fabrykacja mebli i wyrob6w tapicerskich;: ny sprzedaznei detalicznei, co podraza tylko w wysokim , Musimy dodac, ze polski przemysl chemiczny uzale- 
Dqb" Svolka Stolarzy t. z o. p. w Poznaniu, fabryka- i stopniu i tak juz niezmiernie drogie kilimy. Nasi suwe- ! zniol1Y jest w wielkim stopniu od surowcow zagranicz- 

ja mebli; Nowakowski i Synowie, fabryka n!ebli w Po- rel1!1i poslowie przyczyniliby sie d,o 
wieksz
n
a roz-I n
ch,. ktore .

z
ba sprowadzac .z. 
meryki, Anglji, Fran- 
znaniu; Skwierczynski Stefan, fabryka mebh w Pozna- I WO]U tego przemyslu, gdyby pomysleh 0 zmamle usta i C]I, HIszpann I mnych. Przy dZISle]Szym wiec stanie ko- 
niu; Manczak i Ska, fabryka mebli w Poznaniu; Wielko- i l wy w tym duchu. munikacji, a zwlaszcza przy tak wiclkich i ciqglych wa- 
polska Fabryka Wyrobow z drzewa Onufry Gertner, W Poznal1iu wprowadzila rowniez praeownia kili- haniach walutowyeh, sprowadzenie surowcow zagranicz- 
Tow. Akc. w Poznaniu, fabrykacja tanich i praldycz..1 mow p. Mani Krausowei !lOWOSC w postaci grubych tka- nych napotyka na szereg przeszkod, czesto nie do prze- 
nych mebli; Fabryka mebli i Obrobki Drzewa, da,,:niej i l1ych kilimowo. dywan
w, kt?re zastc
uj
 w 
upell1osd z
yciezenia, do tego nalezy. dodac przer6Zne zarzqdze- 
1- Fietz w Swarz<:dzu, przer6bka surowca stoiarsklego: dywany perskle strzyzone I. smyrne
sl()e? medostepnc ma celne, uklady handlowe I t. P. Mimo tych trudnosci 
oraz fabrykacja mebli; Wielkopolska fabrY.ka skrzyn ?zis z powodu 
woich wysok
ch cen, sIe,ga!qcych w mil- I przemysl chemiczny ?olski toruie sobie smialo d!oge 
i wyrobow z drzewa M. Janiak w Pleszewle. ]ony. Prac0wma ta wykonu]e na zamOWIema dywany do dalszego rozWO]U I zdobywa coraz nowe placowki 
Dzial koszYkarski zasluguje w zupelnosci na 
awet w rozmiarach 300X
?0 cm. i 350X500 
m; Sq t{J w roznych uzialach tego przemyslu. 
wzmianke, iakkolwiek produkcia wikliny, nie jest roz- Jedyn
.w Polsce 
r?sn:
 kII
n
owe 
ych r
zmIarow.. Zbyteczne jest nadmieniac. ze w dzisieiszych ez:t- 
powszechniol1a. Do specialnych przedsiebiorstw wyro- Ktlnny wyrabla]<\ rowmez.. "GIewol1t., .fabrYk
 kI- sach przemysl chemiczny stanowi jednq z waznieiszych 
bow koszykarsldch zaliczajq sie: ,.Wiklina" Tow. Akc. limow ar
ystycznych 
 Le

m
; ,
Tk
lma": H. Pdeek podstaw n
ezaleznosci gospod
rczej i politycznej narodu, 
w Zbqszeniu, fabrykacja wyrobow wiklinowych; ,.Syn- w Gr?dZIsku. fabrykaC]a klhmow I wIele mnych wy- dIat

w. tez sfery rZq
zqc
 wmny ze ..wsz
ch miar ot.a- 
dykat Koszykarski" t. z o. p. w Poznaniu; "Merkur" fa- tworm. .' .. c
ac PlzelOy
1 ten oPtek
 I dopomagac do Jego roZWO]U. 
bryka wyrobow koszykarskich w Grodzisku i caly sze- W'yroby z ]uty tabryku]e medawno powstale (w I'
 handlowych, zeszytow i artykulow biurowych w toszynska fabryka wyrob6w woskowych w Krotoszynie 
Malopolska. Zasluzonq slawq cieszyly sie dawno przed Poznaniu; ..Pol" Polska Mechaniczna Fabryka Wyro- i fabryka swiec woskowych M. Sobecki w Poznaniu. 
wojnq kilimy z Zakopancgo, Glinian. Kosowa, Buczacza bow Papierowych Kazimierz Swierkowski w Pleszewie; Artykuly zywiczne jak: terpcntync. kalafonie etc. 
a p6Hite makaty buczackie byty nawet bardzo wysoko Fabryka Tektury Falistej i Kartoll6w. Jail PoraHa w wyrabia Donat i Meller wGlownej pod Poznaniem. 
cenione ze wzglC;du na sw6j typowy charakter, iak i z Rawiczu i inne. W dziale chemiczno-bakterjologicznym znana jest 
powodu bardzo solidnego wykonania. Kilimiarstwo bylo W dziale graficznym mamy szereg pierwszorz
d- Wytwornia Chemiczno - Bakterjologiczna "Nitragina" 
traktowane zawsze jako przemysl domowy ,t. zw. cha- nych zakladow, urzqdzonych podlug najnowszych wy- Tow. Akc. w Poznaniu. 
lupniczy. Po dworach wiejskich i po domach prywat- magaii techniki. Mimo to musz
 one borykac sie z licz- W innych dzialach zasluguja, na szczegJlnq uwagc: 
nych pracowano w m8!ym zakresie nad wyrobem ki- nemi trudnosciami jak: nieustanne zmiany cen papieru Fabryka zarowek ..2:ar", Tow. Akc. w Nowym Tomyslu, 
link ow z domowej weIny najcz
sciej na u1ytek wtasny. i plac pracownikow, trudnosc zaopatrzenia sic w papier kt6ra ma zdolnosc produkcyjnq wynoSZqCq okolo 50000 
Dopiero niedlugo przed wojnq zorganizowaly niekt6re i farby; brak wytworczosci kraiowej maszyn i czesci do sztuk zar6wek dziennie. czyli okolo 15 miljonow sztuk 
wieksze kilimiarnie produkcje na skak fabryczna, maso- nidi. co uzalezria przemysl graficzny od zagranicy. rocznie. Przy takiej produkcji, "Zar" moze nietylko po- 
wa,. Kilimiarnia w Zakopanem zaangazowala znanegl) Sprawnosc jednak i dobra organiz:l.cja naszych zakta- kryc zapotrzebowanie catego kraju, ale 80% takiej pro- 
artyste p. Skoezylasa i innych, ktorzy nadali tamtej- dow geograficznych pokrywa te braki niezaleznie od dukcji wyeksportowac. to tez w 1921 r. Fabryka " 2:ar 
szym kilinom pewien odn;bny swojski charakter kiIimu nich. Wywioz!a kilka wagon6w zarowek do Anglji. " 
poIskiego dla odroznienia od motywow wschodnich, Z wiekszych zaklad6w zaslugujq na wyliczenie: W dziale produkcji zapalek mamy: Fabry-ke zapalek 
kaubskich, bosniackich, ukraiflskich itp. We Lwowie I Drukarnia .,Dzicnnika Poznm;skiego" Tow. Akc. w Po- "Iskra", Tow. Akc. i Pierwsz
 \Vielkopolsk q Fabryke 
powstala na przedrr:iesciu Janowskiem wielka fabrY
a znaniu' Drukarnia Katolicka, Tow. Akc. w Poznaniu; Zapalek Bcia Strabrowscy, obydwie w Poznaniu. Kazei- 
kilimow Langera 0 przeszlc stu krosnach. I?o rOZWOJU Druka;nia i litografja J. B. Lange, Tow. Akc. w Gnie- ne i wyroby z niej produkuje "Kazeil1a", Tow. Akc. w 
na tak wielk q skale przyczynit sic; wzrastajqcy popyt znie' Drukarnia Mieszezaf1ska w Poznaniu; Drukarnia Poznaniu. Eter. chloroform oraz plyty i papier fotogra- 
zagranica,. Wojna przytlumila znacznic tetno pracy w polska, Tow. Akc. w Poznaniu; Drukarnia Robotnik6w ficzny wyrabia "Iri", Tow. Akc. w Poznaniu. Pasze che- 
tym kierunku, iak zreszt q w kazdei innej dziedzinie prze-I Chrzesciiaflskich. Tow. Akc. w Pozn2.niu; Drukarnia miczne wytwarzajq: Wielkopolska Fabryka Paszy, Tow. 
myslu. ., " . r sw. Woiciecha w l'oznaniu; Gazeta Powszechna. Tow. Akc.: Wildecka Fabryka Paszy Tow. Akc. i "Juno" 
Wielkopolska nie znala teJ .wytworczos
1 zupelme, Akc. w Poznaniu: ..Grafor" w Poznaniu: "Moda", Pier- Tow. Akc. fabryka paszy melasowej. prowadzenie su- 
dopiero po woinie wprowadzac Jq pocz.ely meletore pa- wszy Polski Zurnal mod i kroiu Tow. Akc. w Poznaniu; szarni i wytworni artykulow pastewnych, wszystkie w 
nie, przybyle z Kresow Iub Matopolskl. Powstalo za- Posener Buchdruckerei und Verlagsanstalt, Tow. Akc. Poznaniu. Zaliczymy rowniez "Sanator", Z!
czone Fa- 
tern kilka drobnych kilimiarni prywatnych, ktore w mar - w Poznaniu: Przegla,d Poranny Tow. Akc. w Poznaniu: bryki Termoehemiczne na Rzeczpospolite Polska, Tow. 
eu b. r. zrzeszyly sie w Syndykat "Kilhn" z siedzib q w Tow. Akc. Drukarnia Poznaf1ska w Pozna.niu. Akc. w Poznaniu, cel: prowadzenie garbarni. fabr;ki gu- 
Poznaniu w ceIu zorganizowania wspolnego zakupu wel- W dziale stereotypji czynne Sq: Polska Fabryka zikow, grzebieni, szczotek, pendzli etc. 
ny i osnowy. oraz wspolnego eksportu wyrobow. Syn- Stempli E. KromczyfIski i firma L. Kapela, obydwie w 
dykat liczy w obecnej chwili 20 wil;kszych i mniejszych Poznaniu. 
pracowni w Poznaniu, Pleszewie, Lesznie, \VieIichowie. Nadto istnieie kilka zaktadow kIisz drukarskich. 
Bydgoszczy, Grudziqdzu. Koscianie i t. p. i produkcja 
wzrasta z miesiqca na miesia,c. Zainteresowanie zagra- 
nicy jest rowniez wielkie, nawiqzano juz stosunki ze 
Szwajcarja" Szwecjq, Rumunja" a flawet Ameryk
, dokwl 
w tych dni3ch odchodzi pierwsza wielka partja kilim6w 
i dywanow. Kierownictwo artystyczne spoczywa w re- 
ku artysty malarza prof. Beera. Celem zwil;kszenia ka.. 
pitalu obrotowego isnieje zamiar przehsztalcenia Syn- 
dykatu w Towarzystwo Akcyjne. 
J edyna, trudnoscia, w ubraniu stalego kienmku jest 
kwestja wzorow. Custa kupuj
cei pubIicznosci S4 tak 
r6zl1orodne, ze jedni wymagajq wzorowania sic na mo- 
tywach perskich, inni uwazaja, wszelka, ..perezczyzl1e" 
za zbrodnie, istnieje wicc tendencja wyrobienia special- 
nego typu kilima polskiego i d(\ tego zamierzai q zwolna 
d<\zenia Syndykatu. Rowniez co do doborn barw jaskra- 
wych, Francja spokojnych, stonowanych. Azeby odpo- 
wiedziec wymaganiom. trzcba z punktu widzenia han- 
dlowego wyrabiac towar r6Znego tYPli. dhajqc jedynie 0 
harmonje barw. 
Przemysl kilimiarski ma przed sob q wielhLt przy- 
szlosc. Pozwala on bowiem na wytwarzanie artykulu. 
ktory mozna eksportowac z kraju bez uszczerbku, gdyz 
nie jest on artykulem pierwszej potrzehy. a kazdy eks- 
port podtrzymuje nasz
 slabo stoj
c
 walutc. Normalny 
zbyt w samym Kraju napotyka jednak 'na bardzo po- 
wazne utrudnienie w postaci nieslusznie nakladanegQ 
podatku luksusowego. Za luksus mozna bowiem stu- 
ilznie uwazac sprowadzane zagraniczne perskie dywany, 


Przemyst chemiczny. 
Duzy rozwoj przemyslu chemicznego w Poznan- 
skim datuje od chwili ustqpienia Niemcow, przedtem 
bowiem przemysl chemiczny w Niemczech stanowil na- 
del' siIna, konkurenCJf;, wobec ktorej przemysl rodzimy 
musial ulec. Obecnie sprawa przedstawia siC; inaczej, 
inicjatywa prywatna zrozul11iala donioslosc zagadnienia 
i zahrala sie z cala, energiLt do dziela. ale zwazajqc na 
napotykane liczne trudnosci. Rezultat tego zrozumienia 
i wysilkow jest ten, ze dziS juz posiadamy szereg po- 
waznych plac6wek, w ro;i;nych dzialach przemyslu che- 
micznego, uniezalezniai<1c sie tym sposobem ad "wszech- 
wladnego" kiedys przemyslu niemieckiego. 
Mamy dzis w PoznafIskiem wielkie wytwornie su- 
perfosfatow, ktorych zdoInosc wytw6rcza stanowi 30 do 
40 % calej produkcji polsldej z uwzglednieniem fabryk 
w poiskiej czeSci Gornego Slqska i w Gdallsku; dalej PQ- 
siadamy wytwornie mydla, farb. kleju, lakierow, poko.. 
st6w, wyrob6w farmacelltyczl1ych, kosmetycznych, fa.. 
bryki zapalek, zarowek, przetw6rnie pasz itp. 
Do najwiekszych przedsiGbiorstw, zwlaszcza w dzia- 
Ie nawozow sztucznych zalicza sic Chemiczna Fabryka 
Dr. Roman May, Tow. Akcyjl1e w Luboniu pod PoznafI- 
skiem. Przejela ona nowo wybudowane zaklady "Che- 
mische Fabrik Milch" wykoflCZone w roku 1913 i zaopa- 
trzone w nowoczesne urza,dzenia techniczne i olbrzymie 
zabudowania. Fabryka wYrabia superfosfat, kt6rego 


Przemysl sk6rzany. 
Przemysl skorzany w Poznanskiem jest w zaczqt- 
kach swego rozwoju, zwlaszcza pod wzgledem przepa- 
rowania skor i futer. Tlomaczy sie to tem, ze brak nam 
w kraju garbnik6w, barwnikow. chemikalii roznego ro- 
dzaju, tudziez sit fachowych, surowca, bowiem tak dla 
garbarstwa, jak i bialosk6rnictwa mamy, jako kraj wy- 
bitnie rolniczy, pod dostatkiem. tak, ze obecnie zmusze- 
ni jestesmy duze ilosci surowca, zwlaszcza bialoskorni- 
czego, wywozic zagranic
. Za czas6w niemieckieh prze- 
mvsI ten nie mia! widok6w rozwoju, gdyz niemieckie 
fabryki zalewaly rynek tutejszy swymi taniemi i niezte- 
mi wyrobami. Obecnie jeszcze produkcja fabryk po- 
znaf1skich nie jest w stanie pokryc zapotrzebowania 
miejscowego, sprowadza sie tez duzq iIos
 towaru, zwla- 
szcza lepszei jakosci, z. b. Kr6lestwa Kongresowego. 
Wazniejsze placowki w tym przemysle Sq: Centrala 
Skor, Tow. Akc. w Poznaniu, prowadzi garbarnie (w 
GlowneD, fabryke eholewek, obcas6w. i wyrob6w sio- 
ularskich (w Poznaniu), fabryk
 obuwia (w Gnieznie) 
oraz fabryke wyrob6w z wlosia i szczeciny (w Rawiczu): 
Garbarnia parowa W. Sawicki i Ska. w Opalenicy, pow. 
Grodzisld; Tow. Akc. Miloslawskiej Fabryki Sk6r i wy- 
rob6w skorzanych w Miloslawiu; Zablocki i Nowicki 
w Poznaniu: R. Sieburth. fabryka cholewek w Poznaniu; 
J an Neugebauer, fabryka cho1cwek w Ostrowie. 


Przemysl gUl11owy. 
Przemysl gumowy w Poznaf1skiem stawia swe pier- 
wsze kroki i jak kazdy inny przemyst, zalezny od su- 
rowcow zagranicznych, napotyka na te same trudnosci,
		

/iv4408-1922-17-0008_0001.djvu

			156 


Gazeta \J
wa WoJewlKlztwa SlQskielo. 


Surowiec musi sprowadzae z Anglji, Francii i Ameryki. 
Pionierem tego przemyslu jest fabryka wyrobow gumo- 
wych "Pneumatyk", Tow. Akc. w Poznaniu, wyrabiaj<:\- 
ca - opony i w
ze samochodowe, rowerowe, i peine gu- 
my do samochodow ci
zarowych, tudziez podeszwy gu- 
mowe, obcasy i inne artykuly gumowe. Przedsi
bior- 
stwo tJowstalo w 1920 r., a w 1921 r. przej
lo od Min. S. 
Wojsk. fabryk
 wyrob6w gumowych, prowadzonych do- 
tychczas przez G. U. Z. A. Fabryka zatrudnia narazie 
okolo 100 pracownikow. Wyroby jej s
 bardzodobrej 
jakosci, a niektore z nich nie ustepuj
 zagranicznym. W 
celu obnizenia kosztow produkcji i nieuzaleznienia sk, 
choe czesciowego. od fabrykatow zagranicznych, fabry- 
ka czyni proby zast
pienia niektorych materjalow za- 
granicznych, potrzebnych do fabrykacji, przez krajowe. 
W kazdym razie nalezy si
 nowej placowce pelne popar- 
cie sfer zainteresowanych. 


ronow, a przynajmniej w postaci mqki lub kaszy, niz w 
postaci ziarna, wartose bowiem produktu uszlachetnio- 
nego przez pracQ ludzk
 wzrasta w stosunku do stopnia 
jego uszlachetnienia. 
Nowe warunki dodaly przemyslowi Spozywczemu 
jeszcze wi
kszego b6dica, to tez wiele jego galezi za- 
wdzi
cza swoj dalszy i szerszy rozwoj tym nowym wa,. 
runkom. 
Wazniejsze dZialy przemyslu spozywczego, kt6rym 
'postaramy si
 poswi
cie nieco wiecej uwagi s
 nastepu- 
j
ce: cukrownictwo, mlynarstwo, przetwory rolnicze, 
gorzelnictwo i rektyfikacja, piwowarstwo, wyroby cze- 
koladowe i cukry tudziez wyroby tytuniowe. 


Cukrownictwo. 
Cukrownictwo poznanskie odgrywa w gospodarcc 
krajowej powaznq role, przyczynia si
 ono bowiem w 
znacznej mierze do pokrycia wiekszej czesci ogolnego 
G6rnictwo i hutnictwo. zapotrzebowania cukru. a nadmiar produkcji ek.sportuje 
Ten dziat, jak i poprzedni, doznal matego rozwoju, zagranice. Produkcja cukru w Poznaiiskiem przewyzsza 
jednakze z innych zgola przyczyn. Dla gornictwa bo- znacznie jego produkcje w innych dzielnicach kraju, jak- 
wiem w Poznanskiem niema wogole plzyszlosci, ze' kolwiek produkcja cnkru w b. Krolestwie Kongresowem 
wzgledu na brak pokladow mineralow, nadaj
,cych sic I stala rowniez budzo wysoko, azeby jq jednak uczynie 
do eksploatacji. bezsilna. do przyszlej konkureflcji, doprowadzili nasi 
Cala eksploatacja opiera sie n.1: Sierakowskich ko- "mili" okupanci przemys! ten do ruiny, pozostawiaja.c po 
palni2.ch wt;gla brunatnego, Tow. Akc. w Sierakowie nad sobie zgliszcza i mniej wartosciowe urzqdzenia, lepsze 
Wart
; Pierwszym Wielkopolskiem Tow. Akc. Eksplo- bowiem wywieili do Niemiec cclem podniesienia prze- 
atacji Torfu w Swarzedzu; Kopalniach kredy ,.Slowia- mysiu rodzimego. 
nin", T. z o. p. w Lesznie i wieszcie na panstwowych POzl1:l(lskie posiada 19 cukrowni, ktorych produkcja 
salinach w Inowroclawiu. w kampanii 1921-22 r. wynosHa 63498 ton cukru suro- 
\V dziale hutniczym pierwszym tego rodzaju przed- wego I rzutu i 3655 ton cukru surowego II rzutu, cukru 
si
biorstwem jest vVielkopolska Huta Miedzi, Tow. Akc. bialego \\'Yprodukowano w czasie tej kampanji 22426 
w Poznaniu, zalozona w 1919 r. w Rudniku pod Zabiko- ton. tem sie wiGc glownie tlomaczy obnizona wydajno
e 
wem, wyrabia miedz rafinowanq i galwaniczn
, blachc nie wieksza, gdyz niektore cukrownie bielq cukier do- 
miedzian
 i mosi
znq, siarczan miedzi tudziez cynk, cy- piero po kampanji, lub oddaj
 do bielenia rafinerjom. 
n
 i olow. Surowiec huta sprowadza z zagranicy, szcze- Ogolem cukru (w wartosci cukru sUfmyego) 92660 ton. 
golnie ze Szwecji i z Niemiec, w kraju zaopatruje sie w Przy tej produkcji osiqgnicto ubocznych produktow: 
tom miedziany i mosiczny, przyczem daje si
 bardzo od. 18 62
 ton melasu, 7106 ton zwyczajnych wytJok6w su- 
czue brak sit wykwalifikowanych. Produkcja huty mn szonych, 10 302 ton wytlok6w Steffena, 1 626 ton wytlo- 
zbyt zapewniony, a wyroby jej ciesz
 si
 powodzeniem kow melasowych, 1177 ton bur2.kow suszonych i 24:0 
i slusznem uznaniem. W'yroby WielkoP01skiej Huty Mie- ton syropu buraczanego. Obszar plantacji buraczanych 
dzi znalazly chetnych nabywcow nietylko w kraju. ale i wynosit 42 426 'ha, a przerobione buraki stanowily 
zagranic
, zwlaszcza w Niemczech, gdzie ch,tnie naby- 556790 ton. 
wajq ze wzgkdu na ich j
.kose. Dla porownania pod8jemy produkck eukru surowe- 
go z kampanji 1913-14 r., a ktora wynosiia 350505 cu- 
Konfekcja i ga!anterja. kru, otrzyn:anego z 2333395 ton burakow z plantacji 0 
W dziale konfekcyjnym wyzwolilo sk Poznaflskie, I obszarze 68622 ha. 
rzec mozna, z pod dominacji niemieckiej. 0 ile poprze- Z cyfr tych widzimy, ze zbior burak6w z hcktara 
dnio wszelkie towary modne tvdziez w lepszych gatun- wynosiJ w 1913-14 r. 34 tony, a w 192]-22 r. tylko 13 
kach. sprowadzano z Berlina, lub vVrodawia. 0 tyle 0- 1 ton. tern sk wkc glownie tl6maczy obnizona wydajnos": 
becnie, rozwiniety przemysl tutejszy zdolny jest juz za- cukru z kampanji 1921-22 r. 
spokoie potrzeby i wymagania miejscowe, a to dzi
ki Dodac nalezy, ze interesy cu!uownlctwa poznafl- 
temu. ze wszelkie materjaly i przybory, potrzebne do skiego i pomorskiego reprezentuje Zwiqzek Zachodnio- 
konfekcji, mamy u siebie w kraju. Daje si
 odczue brak Polskiego Przemyslu Cukrowfliczego T. z. w Poznaniu. 
jedwabi, woali, koronek i haftow, tudziez rMnych przy- N	
			

/iv4408-1922-17-0009_0001.djvu

			Nr. 17 


Gazeta Urz
dowa W oJew6dztwa SIQSkiego. 


157 


Prawo 


. 
I 


administracja. 
r:=::::-- 


.. 


o przepisach prawnych 
reguluj(lcych przemyst okr
zny. 


1. Definicja. 
Przemysl okrezny wykonuje osoba, ktora poza 
gmin
 zamieszkania, nie zakladaj
c siedziby przemyslo- 
wej, bez poprzedniego zamowienia, we wlasnej osobie 
1) svrzedaje towary, 
2) zbiera zamowienia na towary, zakupuje towary u 
niekupcow lub w lokalach nie b
d
cych sklepami, 
3) oferuje swiadczenia przemyslowe, 
-4) urzadza przedstawienia muzyczne, widowiska i 
vrzedstawienia teatralne i inne zabawy, przyczem 
akcje t
 nie cechuje wyzszy interes sztuki lub 
wiedzy. 


2. Dotychczasowe przepisy prawne. 
Przemysl okr
zny reguluje Ordynacja Przemyslo- 
wa (Procederowa) z dnia 26. lipca 1900 r. (R. G. B1. 
871) (Gewerbeordnung) a mianowicie 

 55-63. oraz 
iei Instrukcja Wykonawcza z dnia ]. maja 1904 r. (Punkt 
63-84). 


3. Kompetencia wedtug ustawy autonomicznei. 
Wedlug art. 2. ustawy z dnia 15. lipca 1920 r. za- 
wieraj&cej 
statut organiczny Wlojewodztwa Sl
skiego 
nalezy ustawodawstwo w zakresie przemyslu i handlu 
do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 8 a zawiera 
iednakze zastrzezenie, ze wszelkie zmiany ustaw, do- 
tycz
cych przemyslu i handlu, obowi&zuj
cyth w Wo- 
jewodztwie Sl
skiem w dniu przejecia Gornego Sl
ska 
przez Polske, mog
 nast
pie tylko za zgodC\ Sejmu Sl
- 
skiego. 


4. Uprawnienie i wykonywanie. 
Osoba, ktora chce wykonywae przemysl okr
zny, 
musi uzyskac patent przemystowo-okr
zny (Wander- 
gewerbeschein). 
Towary, ktorymi nie wolno uprawiac handlu domo.- 
kra.znego s;'t wyliczone 
 56. i 56 a ustawy przemysloweJ. 

 56b przekazuje pewne kompetencje Radzie Zwiaz- 
kowej (Bundesrat), Kanclerzowi Rzeszy (Reichskanz
ei) 
i rz
dom panstw (Landesregierung). We .w
zystk
ch 
tych wypadkach zachodzi potrzeba ustanowle

a w Ich 
miejsce nowych instytucji. Powinno to nast
plc ustaw
 
Sejmu Warszawskiego. 
. W ktorych wypadkach nie uzyskuje si
 patentu 
przemyslowo-okr
znego? Rozrozniamy trzy grupy: 
1) przyczyny, dla ktorych wladza musi bezwarunko- 
wo odmowie udziclenie patentu (
 57 n. P. pewne 
choroby potenta i t. d.), 
2) przyczyny, dla ktorych wladza powinna z. reguly 
odmowic udzielenie patentu (
 57a n. p. WIek), 
3) przyczyny, dla ktorych wladza moze odmowie u- 
dzie1enia patentu (
 57b). 
Procz tego ustanawia ustawa powody, dla ktorych 
patent przemyslowo-okrezny moze bye. cofni
ty oraz 
przewiduje wypadki, w ktorych patentu me trzeba (
 58 
i 59). 0 formularzach patentu przemystowo-okr
znego 
decyduje 
 60. 


5. Wtadze udzielaj
ce zezwolenie. 
Do wystawienia patentow jest pow.olany po. mysli 

 61 i punktu 2. Instrukcji WykonawczeJ z 1. maJ311904 
roku Wydzial ObwodowY, obecnie zatem w mysl roz- 
porz
dzenia z dnia 1. sierpnia 1922 r. (Dz. l!. S1. Nr. 12, 
poz. 42) i rozporz
dzenia z dnia 6. 
rze
ma 1922 r
k.u 
(Dz. U. S1. Nr. 21, poz. 69) Woiewodzkl S
d Admllll- 
stracyjny. 
VI razie odmownej uchwaty W ojewodzldego S
du 
Administracyjnego wolno stawie wniosek o. u
tne po- 
stepowanie w drodze sporno-administracYJneJ. prz
ll 
tymze SC\dem. Przeciw ostate
znemu wyrokO
1 WO]e- 
wodzkiego S
du AdministracYJnego. n;ozna 
mesc re- 
wizje do Sl
skiego Trybunatu AdmlllIstracYJnego. 
W wypadkach, w ktorych odrzucenie .wniosku 
e- 
tenta przez Wojewodzki S
d Adm
nistracYJny nasta?I1o 
z powodu braku zapotrzebowa.nia 
"m
ngelndes Bedu
f- 
nis") dopuszczalne jest zazalen!e przeclw u
hwale WOJe- 
wodzkiego Sadu AdministracYJnego do WOJewody. De- 
cyzja Wojewody jest ostateczna. " 
Aby uzyskae patent, stawia petent odnosn
 w.mosek 
u wladzy policyjnej, ktora zarz&dza wYpelm
me 1
0- 
trzebnych drukow i przeprowadza dochodzema. Na: 
st
pnie przedldada ona sprawe W ojew6dzk.ie
u Sa dflW1 
Administracyjnemu do decyzji i do wystawtema pat
ntu. 
W ojewodzki S;'td Administracyjr,y prze
yla wystaw10ny 
patent przemyslowo-okrezny do WydZlalu Skarbowego 
celem uzupelnienia go swiadectwem przemyslowem (Ge- 
werbeschein). 
Po wystawieniu swiadcctwa przemyslowego prze- 
syta \¥ydzial SkarboWY ?b
 dokumenta 
o 
ompete
t- 
nej Kasy Skarbowej, gdzle mteresel
t moze Je .o
ebr<.c 
po zaplaceniu podatkow. 
Punkt 69. 1 70. InstrukcJl \Vy- 
konawczcj z dnia 1. ma]a 1904 r.). . 
Do wystawienia patentow prz.en
yslowo-okreznych 
cudzoziemcom jest '(OH'r)C'tf'f 1 tr"'" 'J.oJew
da (Punkt 76. 
Instrukcji Wewn
trznej). DecyzJa Jego Jes! ostate
zna 
na podstawie art. 3. usf<;P 2. rozporzC\dzema z dma (). 
wrzesnia 1922 r. (Dz. U. S1. Nr. 21, poz. 69). 
Katowice, dnia 10. wrzesnia 1922 r. 
Dr. Wlodzimierz D
browsk!. 


na nich kary pieni
zne. Te ostatnie w kazdym oddziel- 
nym przypadku nie powinny przekraczac mk. 100.- 
III. Jezeli urz
dnik stanu cywilnego uchyla si
 od 
wykonania czynnosci urz
dowej, to na skutek skargi 
os6b zainteresowanych s
d moze go do tego zmusie. 
Kompetentnym jest s
d pierwszei instancji, w ktorego 
okregu urzednik stanu cywilnego ma swoj;'t siedzibe u- 
rz
dow;'t. Proces i pow6dztwo regulowane jest na za- 
Rozdzial pierwszy. 
sadzie przepisow dla jurysdykcii bezspornei. 
Postanowienia og6lne. I:. 
::I 12. 

 1. Kazdy urzednik stanu cywilnego obowi;'tzany iest 
Rejestracje urodzen, slub6w i smierci uskuteczniaja. prowadzie trzy rejestry nastepuj
ce: 
wyt;'tcznie wyznaczeni przez RZ;'td urzednicy stanu cy- rejestr urodzen, 
wilnego przez wniesienie do odpowiednich rejestrow. rejestr slubow, 

 2. rejestr zgonow. 
I. Tworzenie lurzedow stanu cywilnego nastepuje 
 13. 
z rozporz
dzenia wladzy wyzszej. I. Zapisy wnoszone s
 do rejestr6w stanu cywilne- 
II. Okregi stanu cywilnego, mog;'t skladac sie z je- go podlug numer6w biez
cych, bez skrocen. Pr6zne 
dnei lub wi
cej gmin, wieksze zas gminy mog
 bye po- miejsca nalezy wypelni6 linj
 poziom
, a istotne dane 
dzielone na kilka okregow stanu cywilnego. cyfrowe wypisywae wyraznie stowami. 

 3. II. Zapisy uskutecznione na zasadzie ustnego poda- 
I. Dla kazdego urzedu stanu cywilnego winien by6 nia lub oswiadczenia winny zawiera6: 
mianowany jeden urz
dnik stanu cywilnego oraz przy- 1. Mieisce i date rejestracji. 
najmniej jeden zastepca. Na wypadek chwilowej prze- I 2. Oznaczenie osob przybylych. 
szkody lub rownoczesnego wykonywania obowi
zk6w 3. Wzmianke urzednika stanu cywilnego stwierdza- 
urzednika stanu cywilnego i zastepcy, najblizsza wladza ! jC\ca, na jakiei podstawie nabral on przekonania 0 toz- 
nadzorcza ma prawo powierzye s
siedniemu urz
dni- I samosci osoby przybylei. 
kowi stanu cywilnego lub jego zastepcy tymczasowe! 4. Wzmianke. ze rejestraci
 odczytano osobom 
prowadzenie spraw urzedu stanu cywilnego. I przybytym i ze takowa przez nich zaakceptowan;'t zo- 
II. Mianowania dokonywa wyzsza wladza admini- stala. 
stracyjna, 0 ile 
 4. nie okresla inaczej. 5. Podpisy osob zainteresowanych i, - iezeli S;'t 
111. Funkcje urz
dnika stanu cywilnego lub jego za- one niepismienne lub nie mog
 sie podpisac - ich wta- 
stepcy nie moga bye powierzone osobom duchownym. snoreczne znaki lub podanie przyczyny, dla ktorej nie 
fi 4. mogly tego. wykona
. . 
I W k h d' t . 6. POdPIS urzedmka stanu cywtlnego. 
. o. regac urze. ow .s anu. cywIlnego, ktore nie III. Zapisy uskuteczniane na zasadzie pisemnego 
prz.ekraczaJq . obwodu,. JedneJ gmmy
. przewodniczqcy podania nalezy sporz
dzie. podaj
c miejsce i date zare- 
gmmy (burmlst.rz, WOJ.t, zarz
d.c
 mIeJS
O
 lub j
gO jestrowania oraz uzupelnic je podpisem urzednika sta- 
zastf;pca) ObowI
zany Jest spell11ac ObOWI
zkI urzedmka n C . In g 
t . 1 . 1 . d . I U YWI e o. 
s anu Cy\Vl nego, 0 Ie przez wta ze wyzsz
 nie zostat IV D d tk ' k ' I . I b . I . "J: 
miano d t h . l' . 0 a 1. za res ema u zmtany na ezy omoWI", 
.wany .0 yc spraw specJa ny urzcdl11k; prze- na marginesie i Dodobnie jak sarno zareiestrowanie S110- 
wodmczacy Jednak ma prawo za zezwoleniem wtadzy d ., dd ' I -. 
. . . , t . d . k . . rz;'t ZIC 0 Zle me. 
wyzszeJ powIerzyC e sprawy mnemu urze 111 OWl gml- 
nv az do odwolania. 
 14. 
II. Zarz
d gminy moze uchwali6 przyjecie specjal- 1. Z kazdego zapisu w reiestrze urzednik stanU"'CY- 
nych urzednikow stanu cywilnego. Mianowania urze- wilnego winien w tym samym dniu sporzqdzie odpis w 
dnika stanu cywilnego dokonywa w tym wypadku za- duplikacie przez niego poswiadczony. 
rzad gminy za zezwoleniem wyzszej wladzy pan- II. Po uplywie rolm kalendarzowego urzcdnik stanu 
stwowej. . l cywilnego winien zamkn
e unikaty i duplikaty reje- 
III: W podobny sposob nash;puje mianowanie za- strow, odnotowuj
c 0 zawartych w tychze zapisach i 
st
pcow. duplikaty przeslae wladzy nadzorczej, ta ZRS, po spraw- 
Mianowani przez zarza.d gminy specjalni urze- dzeniu. przesyla ie s
dowi pierwszej instancji na przc- 
dnicy oraz ich zastepcy s
 urzednikami komunalnymi. chowanie. 

 5. . 
I1. 
apisy 
ocz
nione 
 
mikacie j
z p
 
ddaniu 
Dokon n I' d" . I b auphkatow, nalezy rownoczesme w formle poswmdczo- 
wydane >P
z
J


: :a a z
:n
zsz
 . mIano.wa
e, u nej przeslac w odpisie wladzy nadzorczej, ta zas daje 
ka'd . . d ) azowame moze yc w \ polecenie, by wniesienia te dopisane zostaly do 
z ym czaSle 0 WOtane. . d l ' k t 
I up I a u. 
I. W obwodzie urzedt 6
tanu cywilnego, skladai
-I . 
 .15. . . 
cym sie z kilku gmin, urzednika stanu cywilnego i jego I., Prowadzone. nale
YCIe reJestry 
tanu cY
llneg? 
zastepcow mianuje zawsze wyzsza wladza panstwowa. \ (

 12 do 14) stwlerdzaJ
. fakty, d
 ktorych reJestraCJl 
II Kaz ' dy prz ) . I b " d '. . d . . sa one przeznaczone. ReJestry maJ
 pow age dokumen- 
. etozony, u mm urze mcy Je neJ z, . \ . k . . f ) . d k ) d 
". 
t h . b " ., b . k . d . k tow. ole me 0 aze Sle z czasem atSZ, me 0 ta no:>... 
yc gmm, 0 OWI
za111 sa przYJ
c 0 OWI
Z 1 urze 111 a I b . . d )" , 
t . 1 I b . u mepraWI tOwo:>c. 
S anu CYWI nego u Jego zastcpcy. II T k d d . W . . 
'. , . a 
 sam
 moc owo ow
 maJ
 YC1
gt, zaopa- 
. III. Kr
Jowe przeplsy prawn.e, wed
ug ktorych prze- trzone podpisem i pieczecia urz
dnika stanu cywilnego, 
lozony zWl
zku.' skla?aJ
cego Sl
 
 ktl.kU gmm, f!1a te lub wlasciwego urzednika s
dowego, ktorzy stwierdza- 
same ObOWl
zkI, co m111 przetozem. me s;'t tutaJ na- j;'t, iz wyci;'tgi zgodne s
 z oryginalem lub duplikatem. 
ruszone. III. S;'td wedlug swego przekonania ocenia do ja- 

 7. kiego stopnia zostala wskutek kolizji z niniejsz
 lIstaw;'t 
I. Obowi
zek wynagrodzenia mianowanych w mysl zniesiona lub oslabiona sila dowodowa zapisu. 

 4. urzednikow stanu cywilnego spada na gmine. 
 16. 
II. Wymienieni w 
 6, punkt 2 i 3-ci, urzednicy ma- I. Za rejestrowanie w ksiegach stanu cywilnego i 
i;'t prawo, za pelnienie obowi
zkow urzednika stanu cy- pertraktacje z zainteresowanymi nie pobiera sie zad- 
wilnego gminy, nie nalez
cej do ich obwodu, z
dae wy- nych oplat ani kosztow stemplowych. · 
nagrodzenia okreslanego ryczaltem. II. Za pobraniem odpowiednich oplat podlug wY- 
Ill. Wysokose wynagrodzenia ustanawia mZSZJ. wieszonej w urzedzie taryfy, osobie zainteresowanej 
wladza panstwowa: zazalenia ostatecznie rozstrzyga mozna pokaza6 reiestr stanu cywilnego, tub wydac jei 
wyzsza wl?.dza panstv.:owa. poswiadczony wycj
g. W sprawach urzedowych, lub 
IV. Gdy wyzsza wladza panstwowa mianuje inne w razie niezamoznosci petentow, nalezy zezwalae na 
osoby na stanowiska urzednik6w stanu cywilnego lub wgl&d do rejestru oraz wydawae wyciagi bezptatnie. 
na zastepcow, to wszelkie wydatki wynagrodzenie tych Ill. Kazdy wyci
g z rejestru winien zawierac. ro- 
urzednik6w ponosi Skarb Panstwa. wniez wszelkie odnosne uzupelnienia i sprostowama. 

 8. 
Rzeczowe koszta ponOSZq w kazdym wypadku gmi- 
ny; natomiast reiestry i formularze do wszelkich wy- 
ci
gow z rejestru dostarczane s
 gminom bezplatnie 
przez wI adze centralne Pailstwa. 

 9. 
W' obwodach urzcdu stanu cywilnego, skladaiqcych 
sie z wiekszei ilosci gmin, nalezne urzednikom stann 
cywilnego lub ich zastt;:pcom wynagrodzenie oraz koszta 
rzeczowe dzieli si
 na poszczegolt1e gminy pod tug ilosci 
dusz. 
. 
 10. 
W mysl tego prawa, znajdl1j
ce sie poza ?bff;
em 
gl11iny wsie uwazane s
 za r6wnorzedne z gmmaml, a 
zwierzchnicy tychze za rownych co do praw prze- 
lozonym gmin. 
S 11. 
I. Nadzor nad czynnosciami urzednikow sta
u cy- 
wilnego wykonywuj
 nizsze organy :wladzy panstwl!- 
wej, w wyzszej zas instancji - wyzs
e .wladze pan- 
stwowe, 0 ile prawa krajowe nie wskazuJ& mnych wladz 
nadzorczych. . I 'd . 
II. Wtadza nadzorcza ma prawo udZle ac urze 111- 
kom stanu cywilnego przestrogi, nagany, oraz naklada6 


U stawa 
z dnia 6. lutego 1875 r. 
o reiestracji stanu cywilnego i zawieraniu malzetistw 
obowi
zui
ca w b. Zaborze Pruskim. 
(Przeklad nieurz
dowy). 


- 


Rozdzial drugi. 
Zgloszenia urodze6. 

 17. 
Kazde narodzenie dziecka winno bye zam.eldowalle 
w przeciqgu tygodnia urzednikowi sta
u c
ll!1ego, w 
ktorego obwodzie urodzenie dziecka rmab mleBce. 

 18. 
I. Do meldowania urorlzenia dziecka obowiC\zan i 
C\ : 
1. Slubny oiciec. 
2. Obecna przy narodzinach akuszerka. 
3. Lekarz, kt6ry byl przy tem obecny. 
4. Kazda inn a osoba, ktora byla przy tern 0
el
na. 
5. Matka, skoro tylko jest w stanie to U
Z
111t;. 
n. Obowi
zek osob, wymienionych 
ze
 w P?- 
rz
dku kolejnym wystepuje wtedy. gdy Jedli.eJ z osob 
przedtem wymienionych niema, lub osoba ta ma prze- 
szkody do stawienia sie. 

 19. 
Meldowania winna dokonac ustnie osoba, ktora lest 
do tego obowi
zana, lub tez inna osoba wiarogodna i 
dobrze poinformowana.
		

/iv4408-1922-17-0010_0001.djvu

			158 


Gazeta Ur
owa W oJew6dztwa $btskiego. 


Nr. 17 



 20. 
Przy narodzinach, ktore wydarzyty si
 w publicz- 
nych zaktadach potozniczych, u .akuszerek, w wi
zie- 
niach i tym podobnych zakladach oraz koszarach, obo- 
wh\zek meldowania spada wytqcznie na przetozonego 
zaktadu, lub na urzednika odpowiedniei wladzy. Wy- 
starcza zawiadomienie pisemne w formie urz
dowej. 

 21. 
Urz
dnik stanu cywilnego obowiqzany jest, jez
li 
roa powod do wqtpliwosci. sprawdzie W odpow.iedni 
sposob wiarogodnosc zgtoszenia. 

 22. 
I. Zapis urodzenia winien zawierae: 
1. Imi
 i nazwisko, zawod luh ;ze.r:,)slo oraz miei- 
sce zamieszkania zawiadap-j.dqceb'o. 
2. Mieisce. dzien i godzine urodzenia. 
3. Pice dziecka. 
4. Imiona dziecka. 
5. Imie i nazwisko. wyznanie, zawod lub rzemiosto 
rodzicow dziecka. 
n. Przy reiestrowaniu bliiniqt lub wi
cei dzie
i na- 
lezy zapisac kaMe dziecko oddzielnie z tak q doktad- 
nosci q , aby widocznym byl odstep czasu pomiedzy po- 
szczegolnemi narodzinami. 
III. J ezeli imiona dziecka nie byty w6wczas ieszcze 
ustalone, to nalezy podae ie dodatkowo naipozniei w 
ci	
			

/iv4408-1922-17-0011_0001.djvu

			Nr. 17 


Gazeta Urzedowa W oJew6dztwa Sl
sklego. 


159 



 68. 
I. Kto nie dopetnia powinnosci l11eldowania, poda- zamieszkal. w 
nych w 

 17 do 20, 22 do 24, 56 do 58, karany jest wyznania i zeznal 
grzyWn
 do wysokosci stu pi
cdziesi
ciu marek lub 
aresztem. Wymiar kary nie moze miec miejsca, jeidi . . . . 
doniesienie nadeszlo w swoim czasie, chociazby doko. . . . . 
nata tego inna osoba. zamieszkala . . . . 
II. Wyzej oznaczonej karze podlega rowniez "szy.. . . . . d -t 
per" lub sternik, ktory post
puje wbrew przepisom 

 t w: d . .. :,. t .......... 
r d o ZI a 
61-64 YSHO\C ZteWl
cse . ., ...... POtU ... 
. U . . 1 ' I 0 godzinie. , . . . . . . . . . . . dziecko plci 
III. rz
dmcy stanu CYWI ne go ma]q prawo skazy- i ze dziecku temu nadane zostata 
wac na kar
 osoby, obowiqzane na zasadzie niniej.';zei : : . . . .. . . 
ustawy do sktadania zeznan, lub innych swiadczen. Ka.- ' I Iml
 . . . ' . . . . . . . . . . . . 
ry te, w zadnym wypadku nie mogq przekrac'
ac ma- I ' 
rek ph;tnastu. . Odc
ytan
, przyj
to i 

 69. I. 
Urz
dnik stanu cywilnego, ktory z pomini

bn I. 
przepisow, zawartych w tym prawie oraz w kod
k;;ie 
cywilnym udziela slubu, karany jest grzywn q do wy:;:)- 
kosci szesciuset marek. . . . . 


Zgodnosc powyzszego wyci
gu z gtown
 
urodzeii urz
du stanu cywilnego w . 
I 
Nalezytosc i kary piem
zne, ktore na mocy if go . . . . 
prawa zostajq pobrane, wptyWajq. 0 ile prawa kraj::nve potwierdza si
 niniejszem. 
nie postanowity inaczej, do tych gmin. ktore. ponOSZq 
(w mysl 

 8, 9) koszta utrzymania urz
dow stanu cy- 
wilnego. 


i' . . . 

 71. . I (Piecz
c) 
Rozkaz cesarski okresla, w jaki sposob zahtwuc I 
majq swe czynnosci urz
dnicy stanu cywilnego w 
to-I 
sunku do osob wojskowych, ktore nie maj
 miejsca za- I 
mieszkania w obr
bie Paiistwa niemieckiego, lub opus.;i-! 
ly je wskutek mobilizacji - oraz tych, ktorzy zna.id:1]q I 
si
 w stuzbie czynnej na okr
tach, lub innych statk lch 
marynarki. ' 

 72. 
Wladzom i urz
dnikom, ktorzy byli obznajmieni z 
vrowadzeniem rejestrow stanu cywilnego i ksiqg ko- 

cielnych przystuguje prawo wydawania swiadectw uro- 
dzeii, slubow i zgonow, ktore miaty miejsce przed wp:-o- 
wadzeniem tego prawa. 


I. Pozostajq w mocy prawa krajowe, ktore: w wieku 
1. przyznajq ksi
zom i slugom kosciola prawo do zamieszkal . 
zqdania odszkodowaIl., z powodu prowadzenia rej
')tru I urodzon . 
dla spraw stanu cywilnego i cywilnych form zawierania . . . . 

lubow; I. . . . 
2. na pewne osoby wktadajq obowiqzek meldowa- 
nia urodzen i zgonow. 
II. Tam, gdzie na mocy prawa krajowego uzyskanie 
vozwolenia na zawarcie slubu zaleznem jest od swiadec- 
twa zapowiedzi i zapowiedz t
 oglaszajq nie urz
dnicy umarl . w . . . . 
stanu cywilnego. a inni urzGdnicy cywilni, zast
puje ona dnia . . .. ..... 
zapowiedz, kt6rq wydalby urz
dnik stanu cywilnego. I roku tysiqc dziewi
cset . . . .. :.' 

 76. . . . . . . . . . poludn. 0 godZIl1Ie 
W! spornych sprawach slubnych i zan;czynowych I. 
miarodajnemi Sq wytqcznie sqdy cywilne. Duchowna I . 
lub przynaleznosci q do wyznania uwarunkowana jurys- 
dykcja nie ma miejsca. . I 

 79. I I : . . . . 
I. Ustawa niniejsza wchodzi w zycie z dniem I-go. Urz
dnik stanu cywilnego 
stycznia 1876 roku. I . . . . . 
II. Rzqdom kra
oWYI?- 
rzystu?=uje prawo wcz
sniej- . . igodnosc powyzszego wyciqgu z gl6wnq 
s
ego wpro
ad
ema w ZYClC cale] ust
WY. lub tez tr
e- urodzen urz
du stanu cywilnego w 
clego rozdzlalu 1 
 77 w drodze wydama rozporzqdzema. potwierdza si
 ninieiszem. 

 82. . . . . . . . " ., dnia . . 
Obowiqzki koscielne, dotyczqce chrztu i slubu, Urz
dnik stanu cywilnego 
vrzez ustaw
 niniejszq Sq nienaruszone. . . . . . . . . . 

 83. (Piecz
6) 
Konieczne do wykonania tego prawa rozporz q dze 1 1ia 
wydawane s
 przez poszczegolne rzqdy krajowe, 0 He 
nie zostalo \'vydane pr7ez Rzqd Rzeszy rozporzqdzcnie 
wykonawcze. 

 84. 
Rzqd centralny Rzeszy okresli jak
 wladz
 w P0- 
szczegolnych panstwach zwiqzkowych zrozumiec nale- 
zy pod okresleniem: wyzsza wladza panstwowa, nizsza 
wladza panstwowa, wladza municypalna. zarzqd gminy. 

 85. 
1. Artykul tcn nie narusza postanowien ustawy z d. 
4. maja 1870 r., dotycz::tcego zawierania malzenstw i 
zaswiadczania stanu cywilnego poddanych niemieckich, 
przebywajajqcych zagranic q . ' 
II. Kanclerz Parlstwa maze wydac ambasadorowi 
lub konsulowi nicmieckiemu og6lne pelnomocnictwo do 
udzic1ania slub6w i rejestracji urodzen, slub6w i zgon6w 
lJoddanych niemieckich i towarzysz6w broni. 


wienia si
 za posrednictwem gazety urz
dowej. Rezul- 
tat rozpraw wladza nadzorcza przedklada sqd')wi pierw- 
szej instancji. To moze spowodowac jeszcze dalsze rze- 
czowe wyjasnienia i w stosownym wypadku wsknac 
wnioskodawcy drogG s
dowq. 
III. Pozatem znajdujq zastosowanie przepisy dla 
spraw jurysdykcji bezspornej. 


R 0 z d z i a I s i 6 d my. 
Postanowienia koncowe. 

 67. 
I. Duchowny lub inny sluga kosciola, ktory przystG- 
pUje do uroczystosci udzielenia slubu, zanim go powia- 
domiono, ze slub zostal zawarty przed urzc;dnikiem sh- 
nu cywilnego, karany b
dzie grzywnq do wysokos.::i 
trzystu marek, lub wi
zieniem do trzech miesi
cy. . 
II. Niema karygodnego czynu, jezeli ksiqdz lub slu- 
ga kosciola, w razie choroby, zagrazajqcej zyciu je- 
dnego z narzeczonych. przyst
puje do uroczystosci re- 
ligijnej udzielania slubu. 



 1') 



 73 


HI. Prawo to wchodzi w zycie z dniem 1. marca. syn 
1875 roku. I. . 
Na oryginale wlasnor
czny podpis monarchy oraz / . . 
odbicie piecz
ci cesarskiej. . . 
Wydane w Berlinie, dnia 6. lutego 1875 roku. w 
(_) Wilhelm. 2. 
(-) Ksblze Bismark. 
U wag a: 

 72, 75. 77, 78, 80, 81 Sq bezprzedmio- 
towe. 


. zamieszkalych 


co do osobistosci . . . . znana. . . 


legitymujqC sh;. 
dnia . 


wyznania, urodzona 
.roku tysiqc . 
. w. . . . 
zamieszkala w 


set 


Aneks t. 


a) Doknment urodzenia. 


corka 


Nr. . . . . . 
. . . . . dnia . 19 , 
Przed nizej podpisanym urz
dnikiem stanu cywil- 
nego stawil si
 dzisiaj co do osobistosci . . . . znan . .. w 


. . . . . zamieszkalych 
Jako swiadkowie przybrani zostali i stawili sie: 


legitymujqc si
, 


3. 


ze 


Co do osobistosci . . . . znany.. ....... 
. . . . . . . . legitymujqc sie. 
w wieku [at . . . , zamieszkaly w . . . . 


wyznania 4. 


. .. . . . 
co do osobistosci . . . . znany. . 


. .. . .. . .. .. .. .. .. legltymujqc sle, 
w wieku lat . . . , zamieszkaly w . . 


. . . .. .. . .. .. .. .. 


Urz
dnik stanu cywilnego 


Urz
dnik stanu cywilnego zapytal kazdego z na- 
rzeczonych z osobna i kolejno, 
czy pragnq zawrzec zwiqzek malzenski, 
Gdy narzeczeni odpowiedzieli na to pytanie 
twierdzqco, wowczas urzednik stanu cywilneg:> 
orzekl, 
iz na mocy kodeksu cywilnego Sq oni odt
d 
prawnie skojarzonymi malzonkami. 


ksi
gq . 


. . . .. dnia 
Urz
dnik stanu cywilnego 


19 


Odczytano, przyj
to i 


.. .. .. . .. .. 


Urz
dnik stanu cywilnego 


b) Dokument smierci. 


Nr. . . . . 
, dnia. 19 , 
Przed nizej podpisanym urz
dnikiem stanu cywil- 
nego stawil si
 dzisiaj co do osobistosci . . . . znan . . . 
legitymujqc si
, . 


Zgodnosc Dowyzszego wyciqgu z gt6wnq ksieg
 
zawartych malzenstw urz
du stanu cywilnego w. . . 


.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. 
potwierdza sie niniejszem. 


. . . .. dnia 
Urz
dnik stanu cywilnego 


19 


. . ., . .' 
zamieszkal . . . w 
i z
znal . . ., ze 


(Pieczec) 


: I Spis zapowiedzl Nr. . . . . . 
· . . I I d) Zapowiedi. 

yznania 
., 
. i 1. 
. I 
. zamieszkaly w . 
syn .. . . 


. lat 
.. w 
w. 


Podaie sie do og6lnej wiadomosci, ze 


.. .. .. .. .. .. .. .. 


2. 
zamieszkata w 
c6rka 


Odczytano. przyj
to i 


. . 
chc q zawrzec zwiqzek malzenski. 
Obwieszczenie zapowiedzi 'nastqpic winno w 


ksi
gq 


. , dnia 
Urz
dnik stann cywilnego 


19 


. . 19 


(Piecz
c) 
Wywieszono na 
dnia . . . 
Zdjeto dnia 


19 . 


w 


19 


dnia . . 


. 19 


(Piecz
6) 


c) Dokument slubu. 


. 


Adeks 2 


Nr. . . . . . 
. . , dnia. 19 , 
. . _ tysiqc dziewiecset .... 
Przed nizej podpisanym urz
dnikiem stanu cyWil- 
nego stawili si
 dziS celem zawarcia zwiqzku malzerl- 
skiego. 
1. ..... 


Nmner rejestru . . . . . . 
a) Swiadectwo urodzenla, 
(Tylko wazne w sprawach szkolnych i nauko\VYch 
wlacznie nauki przysposabiajqcej do Komunji sw., wzgl. 
konfirmacji). 
lmi
 i nazwisko . . . 
Data urodzeni
 i miejscowosc 
Imi
 i nazwisklJ oraz stan ojca 
ImiG i nazwisko rodowe matki 
. . . . . . . .. ., dnia 
Urz
dnik stanu cywilnego 


.. .. .. .. .. .. .. 
co do osobistosci 


. znany 


. . . . . . Iegltymujqc si
, 
wyznania, urodzony dnia . 
.roku tysiqc . 
. w. . . . 
zamieszkaly w 


. . 19 


set 


(Pieczec)
		

/iv4408-1922-17-0012_0001.djvu

			160 


Gazeta Urzedowa WoJew6dltwa S
 


Nr.17 


. . . . . . 3 niniejszei ustawy ch
z
 na osobach, kt6re wyst
pity 
Numer rejestru 
b) Swiadectwo smierci, z kosciola. 
(Tylko wazne w sprawach ubezpieczenia na wypadek: . 
choroby, nieszczt;sliwego wypadku, niezdolnosci do!. Przeclwne 
pracy i na starosc oraz w sprawach opieki nad wdowami Sl
. 
i sierotami). i. . . 
 .
. 11., ., .., , 
Imi
 i nazwisko oraz stan zmartego . . . . . . . . I MmIstroWl 
praWledhwoscl 1 
hm
troWl . Wyznan 
Dzien smierci ( isac w slowach) i mieiscowose . .1 Religijn
ch poleca sit;: wprowadzem
 n!nlel
zeJ usta":Y' 
wyp I Na dowod nasz wlasnort;:czny POdPlS 1 krolewska pIe- 
Imit;: i nazwisko oraz wiek z
artego . .; cZt;:c. 
-Iruit;: i nazwisko oraz stan O]ca . . ., . 1 Dan w Berlinie 14 maja 1873 r. 
Imie i nazwisko matki . . .. ..... . 
(0 ile zmarty nie pozostawil wdowy:) Pozostalo po_ 
zmarlym . . . maloletnich dzieci. I I I 
. . . .. ., dnia . . . . . 19 . I 
Urz
dnik stanu cywilnego -I 


Obwieszczenia wladz administracvjnvch 
i samorzqdowvch. 
I Woiew6dztwo Slaskie. Katowice, 12. IX. 1922. 
pruskim. L: IV -76/3/22. 
Ogloszenie konkursl
. 
Oglasza sit; niniejszem konkurs na osobist q konce
 
sjt;: nowej apteki w Brzezinie powiatu Swit;tochlowickie- 
go. 



 7. 
Nalozone na st;dziego w niniejszei ustawie obowi

- 
ki majq bye przeprowadzcne w okrt;gu sqdu apelacyj- 
nego Kolonskiego przez sedziego pokoiu w okrt;'gu wol- 
nego miasta Frankfurt nad Menem przez II oddzial Sq- 
du miejskiego. 

 8. 
To co w 

 1--6 0 kosciolach iest 
ostanowione ma 
zastosowanie do wszystkich gmin religijnyeh, kt6rych Podwyzszenic odszkodowan;a za odwozenie smicci. 
prawa korporacji Sq zagwarantowane. I " . , .. , 
Odszkodowame za odwozeme smleCI z domo'.\' przcz 

 9. zaprz
gi miejskie wynosi od dnia 1. wrzesnia br.: 
Obowiqzek zydowskich wlascicieli gruntu przyczy- a) za dwurazowe odwozenie w tygodniu od skrzyn- 
niania sit; do utrzymania chrzescijanskich gmin kosciel- ki miesi<:cznie 107.50 mk. 
nych ogranicza si
 z wejsciem w moc niniejszej ustawy b) przy odwozeniu wozami, od kazdego wozu 
do zakresu tych swiadczen, ktore podlug ustt;:pu 3, par. 225,- mk. 


(Pieczt;:e) 


dotyczaca 


Us tawa 
z 14 maia 1873 roku, 
wystapienia z kosciola w zaborze 
(Przeklad z niemieckiego). 


U wag a w s t t;: p n a. Ustawa, ktora reguluje wy- 
st
pienie z kosciola, t. j. z chrzscijanskieJ gminy religij- 
nej ma takze, stosownie do 
 8, za<;tosowanie do innych 
gmin religijnych, ktorym prawa korporacii, Sq zastrze- 
zone; do gmin, ktore maj
 nadane prawo korporacii, 
nalez
 wedlug Nr. 37 ustawy z r. 1847 gmlny zydowskie. 
Dlatego do nich znajduje zastosowanie ustawa 0 wyst q - 
iPieniu
 1873. 

1. 
Wystqpienie z kosciola z prawnymi skutkami do- 
konywa sit; przez osobiste oswiadczenie wystt;pujacegO 
przed s<:;dzi q swego miejsca zamieszkania. Odnosnie do 
przejscia z jednego kosciota do drugiego pozostaje sit;: 
przy istniejqcym prawie. 0 ile iednak przechodz
cy 
chce bye zwolniony z cit;zar6w swego dotychczasowego .. 
zwi
zku, to nalezy zachowae przepisanq formt;: niniei- I 
szei ustawy. 

 2. 
Przyjt;cie deklaracji wystapienia musi poprzedzac 
wystosowany na to wniosek. Takowy ma bezzwlocznie 
podac da wiadom6sci st;:dzia zarzqdowi gminy koscielne i , 
do kt6rei nalezy petent. Przyjecie deklaraLji wystqpie- 
nia odbywa sit; przed uptywem 4-ch tygodni najpoiniej 
jednak w ci
gu 6-ciu tygodni od dnia wptynit;:cia wl1io- I 
sku do sadowego protok6tu. Odpis protokotu nalezy I 
dostarczye zarz
dowi gminy koscielnej. Oswiadczenie 
wystqpienia nalezy dostarczye na z
danie wyst<:;pui<\- 
cemu. 

 3. 
Deklaracja wystqpienia sprawia, ze wyst<:;pujqcy 
nie jest wit;:cej zobowiazany do swiadczen, ktore Wypty- 
waja z osobistej przynaleznosci do kosciota, WZg1. gmi- 
ny koscielnei. Dziatalnose niniejsza rozpoczyna sit; z 
koncem nastt;pnego roku kalendarzowego, po ztozeniu 
deklaracji wyst<\pienia. Do kosztow nadzwyczainych bu- 
dowy, ktorej koniecznose zostala ustalona przed upty- 
wem roku kalendarzowego, w ktorym wystqpienie z 
kosciota zostato zdeklarowane, ma sit; przyczynie takze 
wystt;puj<\cy, az do konca drugiego po deklaracii wy- 
st<\pienia nastt;:pujacego roku kalendarzowego, tak jak 
gdyby tenze swego wystqpienia z koscioJa nie byl zgto- 
sit Swiadczenia, ktore nie polegajq na osobistei przy- 
naleznosci do kosciota wzg1. gminy koscielnej. w szcze- 
golnosci swiadczenia, ktore albo na mocy specialnego 
tytulu prawnego ciqz<\ na oznaczonych maiatkach nieru- 
chomych, lub kt6re maja bye uiszczane od wszystkich 
maj<\tk6w nieruchomych pewnej klasy w powiecie bez 
r6znicy co do wtasciciela nie s<\ naruszane przez dekla- 
racje wyst<\pienia. 

 4. 
Osoby, kt6re przed wejsciem w moc ninieisz
i usta- 
wy swoje wyst<\pienie z kosciota wedtug przeplSU do- 
tychczasowego prawa zdeklarowaly, nie skladai<\ z 
dniem wejscia w moc niniejszej llstawy zadnych innych, 
anizeli w ustt;pie 3-cim, 
 3 oznaczonych swiadczefl. i nie 
beda nadal Dociagane. 

 5. 
Prawo do oplat koscielnych i innych przy sposob- 
nosci dokonywania pewnych czynnoscl urzt;:dowych 
uiszczanych swiadczen moze bye w stosunku do osob. 
ktore do odnosnego kosciota nie nalezq, tylko wtedy 
dochodzone, kiedy czynl10sc urzt;:dowa na ich zadanie 
rzeczywiscie zostala wykonana. 

 6. 
Jako koszta postt;powania wchodz q w rachube tylko 
naleznosci przepisane i wydatki rzeczywiste. 


1) Nosacizna: 
w powiecic pszcz
Tllskim: Bladow: 1. 
2) Zaraza trzodl- chlewnei: 
w POW. pszczytiskim: Urbanowice: 1, WilkowYie: 1. 
3) Pom6r swin: 
w pov.'iecie lublinieckim: Lllbliniec: 1. 
4) R6zyca swin: 
w powiecie ciesZYllSkim: Wista: 2. Brenna: 3, Ze- 
brz:\Tdowice: 2. 
w Rowiecie PszczY(lskim: Pszczyna: 1, Pawlowice: 1, 
Mikot6w: 1, Kopanina: I, Lanka: 1. Brzesce: I, Za- 
Stosowni kandydaci winni zglosic sit;: w Urz
dzie zina: 1, r
udoHowice: 1. 
Wojewodzkim (Wydzial Zdrowia Publiczncgo) w prze- w powiecie rybnickim: Bukow: 1. 
ciqgu czterech tygodni od dnia dzisiejszego ogloszenia. w powiecie tarnogorskim: Tarnowskie Gory: 1, Ra- 
Dol<\czye nalezy: dzionkow: 1. 
5) Swierzb II koni: 
1.) metryk
 urodzenia, 
2.) zyciorys z podaniem narodowosci. wyznania i sto- w pO'wiecie bielskim: Czechowice: 1, 
sunk6w rodzinnych. Zonaci winni odeslac odnosne w powiecie cieszYllSkim: Pogwizdow: 1, Lipowiec: 2, 
w powiecie pszczynskim: Kobier: 1. 
metryki zony i dzieci. 
3.) dyplom uniwers y tecki i a p robaci" na a p tekarza , w powiecie swi
tochlowickim: 
wit;:tochtowice: 1. 
.. 6) W scieklizna: 
4.) Dvwod obywatelstwa polski ego, 
) S . " . ., w powiecie cieszynskim: 'Vk Gorki: 1, Pllncow' 1, 
5. 
 w
adectwa. kondycn po egzamll1!
 panstwowym. w powiecie pszczyilskim: Pszczyna: 1, \Vydoki; 1 
uWIer
yt
lmone. przez lekarzy. powlatowych, chro- Studzionka: 1. Pawlowice: 1, CwikIice: I, Solec: l' 
n?loglCzme ulozo
e, zeszyte 1 zaopatrzo
.e skor?- Zabrzeg: 4. Biasowice: ], Rudottowice: 1, , 
wldzem; (\Vszelkle 

zenvy w .kondYCll n
lezy w powiecie rybnickim: Baranowice: l. Cz' . . 1 
. s
ezegol0.w0 uzasadmc, wzglG?11le nade
l
c pa- Rybnik: I. YZOWlce. , 
me.ry .woJ
k
we z czasu przed 
 
o egzannme, 1 7) Pryszczyca: 
6.) PO
I
YJne s:".mdectwa moralnoscI z wszystkich W pQwiecie l>ielskim: Stare Bielsko: 1. 
mIe]SCOWOSCI pobytu .kan?ydat
 po egzaminie paii- 8) Cho!era drobiu: 
stwowym, chronologl.czme utozone. zeszyte i za- w powiecie bielskim: Dro g om sl: 3 
opatrzone w fJwrowldz. y . 
7.) wykaz finansowy z czasow najnows ych, poswiad- B. wygaslo: 
1) R6zyca swin: 
czony urz
dowo. ze kalldyd'lt rozporzqdza od- 
powiedniemi srodkClmi, wystarczaj'lcymi do obk- w powiecie pszczytiskim: G6rne Laziska: 2, Cwi- 
cia i prowadzenia apteki. klice: 2, Brzesce: 1, 
8.) oswiadczenie w miejscu przYsi
gi, ze kandydat w powiecie swit:tochlowickim: Nowy By tom: I, Kro1. 
dotychczas nie miat apteki. w przeciwnym razk Huta: I, 
. . d ' w IJOW. Illblinieckim: Kosz
cin: 1. Lubsza dwor: 1. 
Wl!1ICn po ac szczeg610wo powody. kt6re go do 2 Swierzb u koni: 
wYzbycia si
 apteki sktonity, oraz cent;: kupna i . 
sprzedazy z odnosnymi dokumentami, 
 w powiecie bielsldm: Zabrzeg: ], Dziedzice: I, 
9 ) '" k d d W powiecie lublinieckim: Drallny: 1. 
. Z'lpcwmeme, ze an y at zgadza si
 na wszystkie 3) 
w przyszlym ustawodawstwie polskiem przewi- Cholera drobiu: 
dziane zmiany oraz na \vynikaic,ce z nich zobo- w powiecie pszczyqskim: Lonka: 1. 
wictzania. Kierownik Oddziafu W2terynarji: 
U wag a: Nr. Nr. J, 3, 4. 5 i () mogq byc w wierzytel-- St. Sobotta. 
nych odpisach. 
Stosownie do istniej8,cych praw, a mianowicie dp L: II. 1/22/Sk. 
orcdzia z dnia 30. czerwca ] 894 zaznacza. si
 wyrainie. 
7C nie wolno kandydatowi przedstawiae nast
pcy i ze 
po nst<\pieniu wtasciciela dalsz q koncesj
 lldzieli sie 
znowu droga konkursu. ' 
Kandydatow w celu rozprawy ustnej 
p !. 
y j m II j e s i 
 t y I k 0 n a z a \,y e z wan i e. 
Woiewoda Sl
ski: 
J. Rymer. 



 10. 
ninieiszej ustawie postanowienia znosi 


(--) Wilhelm. 


Obwieszczenia. 


I- I 


Konkurs. 
Przy zimowei szkole rolniczei w Tarnowskich Go- 
rach wakuje od ]5. 10. rb. posada dyrektora. 
Pobory wedlug stopnia X. pragmatyki niem. (VII. 
pragmatyki polsk.) Wymagane jest akademickie wy- 
ksztakenie i dluzsza praktyka nauczycielska. Podania 
z zalqczeniem zyciorysu i uwierzytelnionych odpis6w 
swiadectw oraz referencji nalezy wniesc do \V oiewD J
- 
wa Sl<\skiego najpMniej do dnia 28. 9. rb. 
Katowice, dnia 13. wrzcSnia 1922 r. 
W ydzial Rolnictwa i D6br Panstwowych 
W ojew6dztwa Slaskiego. 


Rada Szkolna powiatowa w C'ieszynie. 
L. 4'71/2. dnia 4. 9. 1922. 
Konknrs. 
Przy publicznej 4-klasuwej szkole powszechne.i lu- 
dowej z j;;zykiem wykladowym polskim w Konczycach 
vVielkich nadana bt;;dzie posada 
8t
lego kiprownHm szkf){Y 
polqczona z poboral11i ustaw
}\'1emi. 
Staraj	
			

/iv4408-1922-17-0013_0001.djvu

			Nr. 17. 


Deutscher Teil. 


L 


. 
,-- l 
I r J I 1 1 1 l " 
. 
 
- , , 
',; f 
, , 
" '. , 
, t:" ... t 1 ., 
"' .. -, 


. 


1 


1 


-' 


(Amtl
lalt Def WOiewo
u
alt lilelien) 


Amtlicher 


T e i I. 


!Erlass i 
eb
rnahl
le d
s Diens
es. bei d
n polnischen Gerichtcn, I Entscheidllngen entsprechend anzuwenden sei, weIche 
betreffend die D k d K t d H tk" : em KOl1lmISSanscher Rlchler, em kommissa.-ischer UIl- vollstreckbar sind oder vollstreckbar werden konnen. 
eC ung er os en er engs orun g .; terstaats
nwaIt und ein Notar aber bis zum 15. Juli 1926. 
Art. 1. I Wenden sich solche Personen in Ausiibung HIres Art. 13. 
Zur pec
ung ..der Kosten, der orden.tIichen Korungen I An
tes an Behorden ouer Aemter, welche in ander
n ' I . Die in de.n vorstehend
n A.rtikeln enthalteyen Be- 
haben dIe Elgentumer der hengste belzutragen. I Tellen der HePllblik Polen ihrcn Sitz haben, so mii3sen stImmllngen fmden auf genchthche und notanelle Ur- 
Bei del' Anmeldung sind fUr jeden Hengst vom ihre Schrciten nul' in der polnischen Sprache verfasst I ' kunden der freiwilligen Gerichtsbarkeit entsprechendc 
Eigentiimer 500 d. Mk. bezw. 4000 p. Mk. zu zahlen. sein. Anwendung, sofern nicht in den nachstehenden Vor- 
Neben dem Anmeldege1d sind fur jeden angekorten Gibt ein BeteHigter vor einer del' im Absatz ] er-! schriften ein anderes bestimmt wird. 
Hengst ,
SOO d.. Mk. bezw. 120°9 p. Mk. zu 
nt
ichten
 wiihnter Amtspersonen. seine Erklarung in der Amts- I Art 14 
Zuruckgewlesen von del' Korung kann em t-Iengsl sprache ab, so muss em vereideter Dolmetscher zuge- \ . .. . .. . . 
werden, dessen Eigentiimer nicht spatestens im Korter- zogen werden, <1uch \Vcnn Jer Betdligte nkitt e:'"Wrt. I Der J
sbZm]
lster ls.t.befu2: t ,. Vorschr
f
en zn ;,rla<;- 
mine die Zahlung ues Anmeldegelues nachgewiesen hat. dass er der deutschcn Spr

he nicht m;ichti
 s(
i. 
 '1en. betrcfrend c!Ie Anf.ertIgung emer polm'Schcn C",bcr- 
Sind das Korgeld und die Stempelkosten nicht bezahIt . I setznng, falls der Akt III der deutschen Sprache vorg
' 
so kann die Aushandigung des Korscheines verweigcrt . .. Ar,t. 4. I nommen wird, betreffend die nicht standig vereidetev 
d Der Jushzmunstcr wIrd naeh Massgabe des Be-, Dolmetseher, weIche zwecks Anfertigung del' vorge- 
wer en. A t 2 ?iirfnisses V orschriften erlassen,._ cIurch welche yon den I schriebenen U ebcrsetzungen in die polnische oder in die 
Der Landrat (Magistra
)' uberweist die yon den 1m Art. 3 aufgestellten Grundsatzen Ausnahmen fest- \ deutsche Sprache auch zugezogen werden diirfen, be- 
Hengstbesitzern eingezahlten Bctrage an die Hauptkas- gesetzt werden. treffend die Vereidigung und Beaufsichtigung solcher 
se der Schlesischen Wojewodschaft, we1che sie im Bud- Art. 5 Dolmetscher, sowie betreffend Ordnungsstrafen ge- 
get der Wojewodschaft, Etat: InHere VerwaItung, Ka- Die in den Art. ]40-146 des im Art. 2 angeflihrten I gen die Notare wegen Nichtbefolgung del' Vorschriften 
pitel V 
 7, Pos. 1 in Einnahmen nachweist. Abkommens gewahrleisteten Berechtigungen gelten bis der betreffenden Verordnung. 
A 3 ZIlm 15. Juli 1926 auch fUr Rechtsanwalte, sofern die ihre . Art 15. 
Abgesehen yom Direkt
:' d
s staatlichen Hengstde- Geschafte i
 der polnisehen Sprache vor.lUnehmcn aus- : Will ein Beteiligter bei der Vornahme eines Aktes 
pot, dessen Reisekosten der Staat tragt, gebiihren den serstdnde smd. der freiwilligen Gerichtsbarkeit seine Erkliirung in der 
Mitgliedern der K6rkommission fUr jeden zur Teilnahme Art. 6. ' deutschen Sprache abgeben, so bedarf es weder seiner 
an der Korung erforderlichen Reisetag und jeden Ce- Die nach dem Art. 14:1 des oben angefiihrten l\b- Erkliirung, dass er del' polnischen Sprache nicht machtig 
schaftstag die I
iickerstattung der Reisekosten und Tag- kommens vorgeschriebenen Uebersetzllngen in die pol- sei, oder dass er seine Erklarung in der deutschen Spra- 
gelder nach Massgabe der fur die Staatsbcamten der nische Sprache sind erst yom 1. April 1923 an erforde;-- J che abgeben wolle, noch eiTier dahingehenden Feststel., 
X. Rangklasse festgelegten Satze. lich. \ lung im Protokoll. 
Art. 4. Art. 7_ I Art. 16. 
Die Kosten sind der Wojewodschaft, Abt. fUr Land- Ist del' Einzelrichter oder der Vorsitzende des Gc- ! Die im 
 183 des deutschen Gesetzes fiber die An- 
wirtscllaft zu liquidieren" die aHe Zahlungen anwei<;t. richt
. VOl' dem ve'l'anddt ,,'ird. der ;1oh ische I 
pn
h\: : gelenheiten der freiwilIigen Gericl1tsbarkeit und in den 
c,.sbald nach Beendigung des Korgeschafts hat del' Vor- r:ic:'t l11!
ht. 
f' I fUhrten Amtshandlungen sind nur in der polnischen Spra- 
die Kosten der K6rung aufzustellen und der Wojewod- w;rd in dcr celltscl1cn Sprache \',
rh3.nllelt, sC'fe'I' aile, che vorzunehmel1" diese Vorschrift gilt bis zum 1. Janu- 
schaft Abt. f. Landwirtschaft einzureichen. mehter, nnd in Strafsachcn arch del' Vcrtreter def! ar 1923 nicht fiir'Richter, Justizbeamte und Notare, die 
Staatsanwalhchaft sowie der Angcklagte, oder scin Ver- i die Kenntnis del' polnischen Sprache nicht besitzen. 
Dl ' e e ntstandenen Un


e
'sind im Budget der Wo- teidiger.. der deuts.chen Sprache fE3Chtig sind. I 
Bcdlenen sich im ohangeflihrten Faile die zur Ver- I Art. 17. 
jewodschaft Etat: Innere Verwaltung, Kapitel V !:i 7. Pas. handlnng- Erschienen der polnischen Sprachc, so werd
n ! Ein Richter oder ein Notar, del' den Akt in del' pol- 
l in Ausgaben nachzuweisen. ihre Vortrage. ErkIarungeti unll AllSSagen durch ein pc.J- i nischen oder in der deutschen Sprache aufgenommen 
Katowice, den 2. September 1922. nisch verstehendes Mitglied des Gerichtes in die deut-! hat, ist berechtigt, das Protokoll tiber seine Amtshanu- 
Der Wojewode von Schlesien: sche Sprache iibersetzt. Das Gericht kann einen Dol- : lung im Ganzen oder auszugsweise in die deutsche bezw. 
metscher zuziehen. i in die polnische Sprache zu Ubersetzen oder eine solche 
J. Rymer. Art. 8. i U,ebersetzun g mit gleichen Re
htsfolgGn wie ein ve
,e
- 
T .. t b . u V' dl . . Z" 'I I d I dIgter Dolmetscher, zu beglallblgen, - sofern er gemass 
rag eI, er erhan ung m emer Ivl sac Ie . er : seiner dem Woiewodschaftsamte v'or!?:elegten schriftli- 
Verordnung Rechtsanwalt 111 der deu
sche.
 Spmche vor. so "':'Ird I chen ErkIarung diese beiden Sprachen
 volIkommen be- 
de '" Ju ., t ' lzIn, ' n, .., ter '" der Inhalt des Vortrages mcht nuersetzt, wenn aIle Rlch- herrscht 
"" "''' ter die deutsclle Sprache beherrschen. . 
yom 18. August 1922. Es wird dem Ermesscn deo; Gerichtes aflhcimg-
- Art. 18. 
(Dz. Ust. Nr. 70, poz. 631) stellt, ob und inwieweit einem Rechtsanwalt, del' 1101- Del' Gebraueh der deutschen Sprache entgegen dea 
betreiiend die Uebergangsvorschriiten fiber den Ge- nisch nicht versteht, del' wesentliche Inhalt dcr in der in den vorstehend,:,n Artikeln enthaltenen Vorschrift
n 
brauch der polnischen Sprache bei den Gerichten und polnisehen Sprache gefiihrten Verhandlungen in die hat mit Ausnahme eines Verstosses gegen die Vorschrii- 
beim Notariat im obersch[esischen Teile der Wojewod- dentsche Sprache Zt1 iibersetzcn sei. ten Jes Art. 6 u. des Art. 11 Absatz 1 keine Rechtsnach- 
schaU Schlesien. ' teile fUr die Parteien zur Folge. 
Art. 9. 
Auf Grund. des Art. 36 Absatz 1 des Verfassungs- Ftihrt bei del' Verhandlung in einer Strafsachc del' Art. 19. 
gesetzes yom 15. J uli 1920, enthaltend das organische Rechtsanwalt die Verteidigung in der deuischen Spra- Alle nach den bisherigen Gesetzen erfordcrlichen 
Statut der Wojewodschait Schlesien (Dz. Ust. 73, poz. che, so ist auf seinen Antrag dcr wesentliche Inhalt del' Firmen - und sonstigen Bezeichnungen, wie: "Offene 
497) in del' Fassung des Art. 1 des Gesetzes yom IS. in der polnischen Sprache gefiihrten Verh:ll1dlungen in Handelsgesellschaft", "Aktiengesellschaft". ..Kommandit- 
Oktober 192] (Dz. Ust. Nr. 85, poz. 608) in Verbindung die deutsche Sprache, die der Verteidiger nicht versteht, gesellsehaft auf Aktien". ,.Gesellschaft mit beschrankter 
mit dem letzten Absatze des Art. 40 des erwahnten Ver- zu fibersetzen. Haftung", "Eingetragene Genossenschaft mit unbe- 
fassungsgesetzes in der Fassung des Art. 2 des Gesetzes Art. 10. schriinkter Haftpflicht, mit beschrankter Haftpflicht. mit 
yom 30. Juli 1921 (Dz. Ust. Nr. 69, poz. 449) verordne Das Protokoll wird in del' Sprache aufgenomme:1, unbeschrankter Nachschusspflicht" u. dgl. sind durch ent- 
ich im Einv£;rnehmen mit dem Vorlaufigen Wojewod- in welcher verhandelt wird. sprechcnde polnische Bezeichnungen zu ersetzen, wie: 
schaftsrate del' Woiewodschaft Schlesien (Tymczasowa I "Sp6lka jawna'", "Sp6lka akcyjna", "Sp6lka akcyjno- 
Rada Wojew6dzka) folgendes: . . 1 
rt. 11. . I \wmandytowa", "Sp6tka z ograniczon
 por
k
", "Sp6t- 
A t 1 DIe ,Urtel e werden m der polmschen Spraehe ab-! dzielnia zapisana z nieograniczon
 odpowiedzialnosci
. 
Die Amtssprache bei 

n' Cerichten und beim 

o- gefass
, u
 der deutsc?en Sprache aber nul' 
ann, wenn 'z ograniezon
 odpowiedzialnosci
, z nieograniczonym 
tariat ist die polnischp.. das M!tghed. des Genchts, ,,:,eIche
 d
s Urtetl abfasscn , obowia,zkiem doptaty" u. dgl. 
Die im oberschlesisc!IC'1 Telk del' Wojewods:haft soU, die 
olm
che Sprac
e mcht hmrelche
d beherrscht.1 Die gesctzlichen Vertreter wn Firmen und juristi- 
Schlesien bisher geltenden Vorschriftell, betreffend die D.as U:tel1 w
rd yon Richtern 
nterschneben, we1che I scllen Personcn sind verpflichtet, ihre der vDrstehenden 
Amtssprache bei den Gerichten und iJeim Notaria!, blei- die Sp
ache, m de
 
s abgefasst 1st, beherrschen. , V orschrift entsprechenden Antrage binnen sechs Mona- 
ben mit del' Massgabe in Kraft, dass an .lIe Stell
 der W,rd das 
rtetl m del' .deutschen Sprache abgefasst, ten nach dem Inkrafttreten dieser Verordnung bei Ver- 
deutschen Sprache die polnische tritt, sowie mit de
l in (Abs. 0, so wlrd es - mIt A
lsnahme. der. Darstc
lul1g , meidung der im S 14 des Handelsgesetzbuchs und im 
 
dieser Verordnung vorgesehenen AbweidlUllgen. des Tatb.
standes un.d del' Grunde -- I
 dle 
olmsche 160 des Gellossenschaftsgesetzes angedrohten Ordnungs- 
Spra
he ubersetzt; 
Iese Uebe
setzung btl
et emen w;- : strafen beim Gericht anzubringen. 
Art. 2. sent
lchen B
standteII d , es Urtel1s, welcher , }n de
sen A
- . I , ' Der Antra g g ilt nicht als eine Satzun g sanderung. 
Das Recht, sich vor den ordentIichen GerL;hten rler schnften glelch an del en Anfang zu SChI t;Iben 1St. Fm i V n d .. f F . d . . tI ' sche Pe 
Am ts s p rache oder der deutschen S p rache zu bedie len, d . V 11 t \ b k . t d I ') I t k ft d U t . 1 . t on un an ur en Irmen un Juns rso- 
Ie 0 s recr
 ar Cl un \.cc 1 s ra es r el S IS \ . t d ,. d V 1 . ft d S erst Ab 
W e lclles d u rc h d as am 15. Mai 1922 in Genf inbezu g auf d W tl t d I ''-' 1 U b t b j , nen nul' nn en gemass er orsc In e, en - 
er or au er po ms - len e erse zunI!: massg
 en-. t ., d t B . h . dl ' e R egI ' t d 
Obe r schlesien ab g eschlossene polnisch-deutsche I\bkom- W . 1 t d I . 1 'nr tl t .\' d t I b sa zes gean er en ezele nungen m s er un 
eIC 1 er po I1ISC Ie v, or au von uem eu sc len a . C. . db:; h . t d 
men gewahrleistet wird, gilt auch im Verfahren vor den so kann del' polnische Wort/aut nur durch Beschluss ei- _.run t.C er emge ragen wer en. 
Notaren, welche im oberschlesischen Teile der Woje- nes reehtsgelehrten Richters berichtigt werden, del' hierzu Art. 20. 
wodschaft Schlesien ihren Sitz haben. alliahrlich durch den Prasidenten des zust'indign Be- Diese Ven'rdnung tritt im oberschlesischen Teile 
Art. 3. zirksgerichts, und fiir die Urteile des Appellationsge- der Wojewodsc118ft Sehlesien mit dcm Tage ihrer Be- 
Ein Richter, Justizbeamter oder Notar, del' sei'1.e riehts durch dell Prasidenten dieses Gerichts bestimmt kanntmachung in Kraft. 
Amtsgeschafte in der Amtssprache (Art. 1) vorzunehmell wird. . Oer J ustizminister: 
nicht imstande ist, darf sich bei del' Vornahme derselben I Art. 12. I Makowski. 
der deu
schen 
prache bedi

en, und .zwar: ein Richter Del' Justizminister kann anordnen, dass die .Bes!im- 
oder em JustIzbeamter wahrund emes Jahres nach mung, des Art. 11 Abs. 1 auch auf andere genchthche
		

/iv4408-1922-17-0014_0001.djvu

			162 


Gazeta UrzQdowa Woiew6dztwa Slqskiego. 


Nr 17 


Mic hl 
I =L Wirtfchaitsprobleme. -
I 
- 
Die Wichtigkeit Lembergs 
'im" Transitverkehr. 


1m derzeitigen, internationalen wirtschaftlichen Vbl- 
kerverkehr, ist die Frage einer leichten und bequemen 
Verbindung zwischen den einzelnen Uindern, die auf 
wirtschaftlichen Gebieten, miteinander verbunden sind, 
yon grosser Wichtigkeit. Die regelrechten Verkehrswe- 
ge, welche zur Entwickelung'notig sind, deren Ergiebig- 
keit und Leistunsfahigkeit. sind aber nicht immer YOn 
den mittelbar beteiligten Staaten abhangig. Sie grenzen 
oft zucinander nicht an, sind auch durch keine natiirli- 
chen Verkehrswege wie Meerbusen verbunden, und mOs- 
sen sich notgedrungen, del' auf fremden Staatsgebiet ge- 
legenen Verkehrswege bedienen. Dieser Umstand muss 
auch die Frage des freien Transitverkehrs mit sich brin- 
gen. 
Die Entwickelung del' Verkehrswege, welche gleich- 
laufend mit dem internationalen Handel vorschreiten, 
taucht auch ofters VOl' den Staatsstand auf, und ist seit 
lange ein verwickelter Fragepunkt politischer Verhand- 
lungen. 
Es ist unstreitbar bewiesen, dass ein Reich, das 
seiner geographischen Lage nach, und durch die beste- 
henden Durchgangswege den Transit inne hat, davon 
auch politische und wirtschaftliche Nutzen erzielt. Abel' 
auch fill' jcne Staaten, die sich um den Transitverkehr 
bewerben, ist dessen Erlangen yon grosser wirtschaft- 
lichen Wichtigkeit, da sie dadurch die zollfreie Waren. 
durchfuhr nach den Bestimmungsorten gewinnen und 
die Ausfuhr fordern konnen. 
Diese besondere Lage begiinstigt cben Polen, durch 
dessen Staatsgebiet die vVege. nicht nur nach den yon 
sich geteilten Landern wie z. B. Deutschland und Russ.. 
land bezw. Rumanic1.1. fli.hren - aber auch solche Staa- 
ten die als V orlander mit einander angrenzr;n, wie die 
Ts
hechoslowakei und Rum
inien. deren senkrechte 
Grenzlinien nicht nur den direkten Verkehr unmoglich 
machen, aber eine Verkehrs-Abhangigkeit aufdringen. 
Weitel' ist flir den Giiterverkehr zwischen Russland 
und der Ukraina der Transitverkehr nach dem Osten 
durch Polen unumganglich. Die bisherigen Versuche. Po- 
len zu umgehen, erwiesen sich als unausfUhrbar, da die 
im Norden gelegenen Hafen grosstenteils einfrieren. Die 
Landwege fiber Litauen konnen mangels technischer Del' Marktsturz im Monat August hat eine Preisstei- 
Vorbereitungen, den Bediirfnissen del' Neuzeit, nicht ge- gerung auf alien Gebieten del' V,farenwirtschaft ausgcl6st, 
niige leisten. 1m SOden verfrieren die Hafen zwar nicht, wie sic in del' seit Jahresfrist andaucrnden Pcriode del' 
aber nicht alle europ
iischen Zentralstaaten, konnen die. fortschreitenden Celdentwertung noch nicht beobachtet 
Wasser
ege beniitzen, da die Zufuhr zum Meere unJ wurde. Nach del' Gro
shandelsindexziifer des Stat
chen 
die weit cntlegene Entfernung zu dem Schwarzmeer, ab- Reichsamts e.Teich\: das deetsche PrcisI:ivl.,au im Au- 
gesehen yom Zeitverlust. mehr kosten wiirde als eine gust das 179,9 fache des Friedcnsstandes. Diese Ziffer 
direkte Bahnverfrachtung fiber Polen. bezieht sich auf den Monatsdurchsc1mitt. del' durch den 
Ausserdem besteht derzeit ein wichtiger Grund, wel- Stand yom Ende d:;s Monats. wie in ,,\Virtschaft nnll 
cher der besonderen Lage Sowiet-Russlands, die Ver- Statistik" dargestellt, crheblich iibertroifen v.'id. Gegen- 
frachtung der Waren nach den Hafen ausschliesst und iiber Juli (100,6 fach) stiegen die Grosshandclspreise lItn 
unmoglich macht. 78,8 v. H. Del' Dollar wurde im Juli mit 493.22 M.. im 
Namcntlich dur£h den ganz schlechten in Sowiet- August mit 1134,56 M. notiert unJ somit um 130 v. H. 
Russland Zustand der Bahnen, ist die \Varenzufuhr zu hoherbewertet. Diesel' Bewegung kommen die Einfuhr- 
den H
ifen so sehr erschwert, dass die Versorgung del' waren am nachsten, deren Prcise van dem 138,5 fachen 
Stadte in Zentral-Russland mit Rohstoffen, Halbfabri- auf das 324,9 fache oder Ui1l 134.5 V. H. emporschnelltl'u, 
katen unmoglich und nicht zu bekampfen ist. wahrend die Inlandswaren urn 62.2 v. II. van dem 93,0- 
Dagegen besitzt Polen Bahnstrecken, welche die fachen auf das 150,8 fache anzogcIi. 1m einzelnen stic- 
Gfiter direkt zur Grenze zufi.ihren, und yon da aus iiber gen: G€'tr€:ide und Kartoffeln VOIl dem 93,J fachen auf 
Stolpce, Zdolbunowo, Podwoloczyska ohne Schwierig- das 159,2fache; Kolpnialwaren van dem 1
().8fachell auf 
keiten weiter befordert werden konnen. das 333,4fache; LebcJ1smittel zusammen yon dem 94,4fa- 
Ein weiteres Gefilde yon und naeh welchem die chen auf das 173,1fache; ferner Haute und Leder von 
Waren iiber Polen verfrachtet werden, ist der nahe I dem 126,7fachen auf das 395,4fache; Textilien yon dem 
Osten, der ein nennenswertes Absatzgebiet fiir die west- 170fachen auf das 352.lfache; Mctalle yon dcm 103.3fa- 
europaischen Erzeugnisse ist. Durch den Niedergang des chen auf das 256,7fache; Ko:,!e 1Ind Eisen yon dem96.5fa- 
russischen Handcls, ist dieser Markt mit seiner machti- chen auf das 12.3,6fache; Imltlstriestoffe zusanu;-,en vort 
gen' Kaufkraft yon grosser Bedeutung. da hier ein Ver- dem Jl2,Jfachen auf das 192.5fache. 
kehrsweg fiber Polen in del' Richtung nach Rumanien 
fiihrt, und yon da aus iiber Jassy, Gallatz, den Land- 
oder Wasserweg tiber Bukarest weiter leitet. 
In diesem Teil Polens. ragt Lemberg als idealer 
Transitpunkt, erstens als Bahnknoten der wichtigste:l 
Bahnlinien Europas enger, und zweitens verbindet uns 
Lemberg mit: 
Rumanien: Jassy, Galatz, Bukarest. 
Ungarn fiber Bukarest. 
Oesterreich fiber Krakau nach Wien. 
Tschechoslowakei iiber Krakau nach Prag. 
Deutschland iiber Krakau nach Breslau, Berlin, Ham- 
burg. 
Russland: 1) Rowne, Kowel, Brest. Bialystok mit Ko- 
nigsberg. 
2) Lublin, Warschau nach Danzig, 
3) Podwoloczysk, Zmerynka, Haisyn nach 
Odessa. . 
4) Rowne, Baranowicz, Minsk mit Moskau. 
5) Wilno, Diinaburg mit 
etersburg u. Riga. 
u. s. w. 
Diese Aufstelluug gibt nur ein Vorbild der kiirzesten 
Verbindungen an, beweist aber zugleich die vielfache 
Verbindungsmoglichkeit Lembergs mit ganz Europa und 
wenn aucb nicht aIle angefUhrten Richtungcn fahrbar sind 
und nicht ausgeniitzt werden, so erlautern sie deutlich 
die ausserordentliche Vvichtigkeit Lembergs als Verhin- 
dungsknoten. 
Es sei noch bemerkt, dass diese Fahrtrichtungen mit 
-dem seit jeher bestehenden Handelsstrassen und \Vegen 
identh;ch sind, weshalb sich auch die Balmlinien dem- 
nach angepasst haben. 
Wir mochten hier noch mit Nachdruck betonen, dass 
der Handelsverkehr seitens der frUheren osterreichischen 
RegierWlg stets benachteiligt und gedampft wurde, jetzt 
aber auflebt, und die besten Aussichten auf Entwickelung 
hat. 


m 


lie 


Dass unsere V oraussetzung nicht nul' auf theoreti- 
schen Zumutungen beruht, beweisst der alWi.hrliche Auf- 
schwung der "Ost-Messen", welche die Handelskreise 
der ganzen Welt heranziehen und hat auch Lemberg 
als Knotenpunkt zwischen Osten und vVesten wie auch 
Norden und Stiden die bcste Zukuntt zugesichert. 
Die gfinstige Lage der Transitwege selbst, reicht 
aber zum okonomischen Auleben Lcmbergs nicht aus -- 
die auslandischen Handelsbeziehungen miissen gepflegt 
und bearbeitet werden. Del' polnische und noch mehr 
der Lemberger Kaufmann, darf nicht in seiner Untatig- 
keit beharren, er darf kein Zuschauer der Polen durch- 
rollenden Transitwaggons, bkiben, er soIl und muss am 
internationalen Handel lebhaft tcilnehmen Lind kraftvoll 
das neue Feld bearbeil
n. 
\Veiter miiss
n zlIr Ford
rullg des \\ a
'enverkehrs 
via Lemberg grosse Transitlagerr
iume gebaut werden. 
damit die Transitgiitel' zeitweise zollfrei la


rn konnen. 
flier wiirde auch die Tatigkcit der Kaufmannschaft be- 
ginnen. denn ohne den Zoll zu zahlen. hat cr die V-J aren 
am Platze, yon bier aus kann er ruhig einen Kaufer su- 
chen. er kann die Waren teilen, umpacken und Konjnnk- 
turen abwarten, 'wozu auch eine gwssziigige Kreditan- 
stalt erwiinscht ware. 
GenaLie staatliche Vorschriften. die lIoch jetzt fUr 
Kleinpolen gesetzliche Kraft haben. sind bereits am 28. 
April' 1889 (L. 6--1. D. U. P') bestatigt. so dass der Ver- 
wirklichung nichts im Wege steht. 
Der Lemberger KaufmaI
n versteht die "ohv
ndig- 
keit des Transitlagers sehr gut, doch fehle!1 bisher die 
Tlotigen Grundstiicke l!nd Bauten. Yorkehrungcn sind be- 
reits getroffen und hofft man, dass di
 entspl'echenden 
Lagerraume, wenn auch im kleineren Umfang. seitens 
einer neugegrlindeten Gesellschaft gebaut und in nachster 
Zeit eroffnet werden: 
Auch in Krakau. Posen, Thorn und \Vilno wird tat- 
kraftig vorgearbeitet urn daselbst Transitlager zu er- 
richten; es bleibt aber unstreitoar. dass Len
D
rg seiner I 
geographischen Lage nach und der grosSZUg"lgen \'01'- 
kehrung halber mit herrsch
tlder Stellung der iibrigen I 
Stadte Polens v01"aflgehen wIrd. 
("Tygodnik HandlO\\y Nr. 33). I 
-- I 
I 
Die Grosshandelsindexziffer des I 
deutschen statist. Atlltes fur August. 


Aktiel1index und Dollar. 
Entsprechend dem allgemeinen Ri.ickgang del' Devi- 
sen fielen auch die Indexziffern der Aktienku/"se. Die Ce- 
samtindexziffer verminderte sich gegeniiber der Vorwo- 
chc urn J 0.77 pCt. oder urn 40,8 Punkte, wahrend del' 
Dollarkurs in der gleichen Zeit nm 32,7 pCt. fiel. Die 
Veranderung inncrhalb der cinzelnen Aktiengruppen 
zei
t. die folgende Tabelle: 
1 3.1. / 11. 5 / 3. 8. 81. 8 1 7. 9- 
8 1 ) a 1 ) 8 1 ) 11,1) a 1 ) I b 2 ) 
1. Kohle',akt:en . . 1 281,3 236,4 I 3665 I 534.9 1 ,1659 430,5 
2 Eis. u. Hiittenakt.. 2298 268,0 3!i4,2 463.0 419,9 3672 
3, Meta laktieB. . 2922 2938 3253' 388,6 , :J;)45 24.65 
4. 1\1dsc':;ir.6uaktieil . 291,3 307 8 319.7: 390,1 1'354.2 2986 
5. Eis.11 Strassb.-Akt. 288.9 3122 342,3, 413,9 376,0 3434 
6. Schiffa
.rtsaktien 266,9 224,6 2£81! 391,0 I 3571 326,4 
7 Elekt'oaktien .'. 2611 233.1 265.1 I 343,4 310,0 1 260,1 
8. Cn.mis8hf' Aktiom 263 9 2686 288 6 ,358,2 323,4 237,5 
9. Textil.-\ktien. . . 3476. 3601 3347 462,U I 418.8 . 269,5 
16). Brllu
niakli6D. . 324,3 1 305 . 8 2994 I 321,9 ' 311.1 I 1922 
1 1. Ballkak.ien , . . 1676 181.6 2 21,3 I 4654 : 406,9 I 395,4 
TojaJindex I 2747 1281,613209/ 4198 I 379,0 I 306,7 
-- 
1) Die a-Ziffern enthalten samtliche seit Januar 1921 
abgegangenen Bezugsrechte. 2) Die (nidrigeren) b-Zif- 
fern sind errechnet unter Fortlassung del' Bezugsrechte. 
Die Ausgangsbasis ist sowohl flir die a- wie flir die 
b-Ziffern der Durchschnitt zweier Stichtage des J anuar 
1921. Diese Ausgangsziffern wurden 100 gesctzt. 
Prozentual ausgedriickt stell en sich die Kursveran- 
derungen folgendermassen: Kohlcnaktien - 12,7 pCt., 
Eisenaktien - 10,3 pCt., Metallaktien - 9,6 pCt., Ma- 
schinenaktien - 10,1 pCt. Eisenbahnaktien - 10 pCt.. 
Schiffahrtsaktien - 9,5 pCt., Elektroaktien - 10,8 pCt., 
chemische Aktien - 10.8 pCt., Textilaktien - lJ,3 pCt., 
Brauereiaktien - 3,5 pCt., Bankaktien - 14,4 pCt. Ins-- 


T e i I
 


gesamt sticgen to Aktienwerte, wahrend 148 fielen u. 5 
ihren Kurs nicht veranderten. 


D... Rent<::nind
'{ 
erfuhr h::o"pViclili'1, d':! eh d M StrigCl1 dcr !l1du 
Ji!!;atioj1cn und der Reich<- l!Jl 
., :mleih n ( '-, LrJ 
lung. DL Ge..at 'tindexzifff'r stic,.., gegeniib..:\ de (,. 
\voche II'£, 6,9 pCt p(lL I'm 7,6(1 runkte. nic Verand('- 
ntng hme. hall] der ein.wlncn Gn;ppen zei!!;t dfe folgende 
Tabelle: 


3 1 23 3 11. 5 27 7 31. 8 7. 9. 
1. R if'h-.- u Stntsa,l. 11033118')2122,7113201 17075 17615 
'. 8tadt:m'pjben .. 9070 99,13 101 03 9920 9032 92,36 
3. p..ovinza , ;ie; PH . 100 72 9741 9691 9;: 51 8900 8333 
4. Pfanc1/Jr c1tseh.Hp. B.lm 75 101 45 10J'iL! 99,59 
L 80 9390 
5. Pr€!JSS. Pf;tndbr,ef, IuD 88 9.) 29 9407 9459 R9,28 91.49 
6. Ind!Js ri!'ohliga io
_ 107 10 !o.; 27 --.!_07,Q'i 99 4. 
9 27 }33 49 
Gcsamtinc1ex 104,21 10,1 H4 10491 103,94 109.52 117,18 
Insgesamt stiegen 2l) Rentenwerte. wahrend 12 fie- 
len und 4 ihren Kurs nicht veranderten. 


I 
 I 

- 


Bekanntmachungen 


1-:1 


W ojcw6dztwo Slqsliie. 
L. IV. 76/3/22. 
KOllkursausschreibullg. 
Die PersonaI;wnzession zur Eroffnung cineI' neucn 
Apotheke in BrLezina, Kreis 
wi
lochlowice wird hier.. 
mit ausgeschrieben. ' 
Ceeignete Kandidaten haben sich innerha10 -l \\ ochen 
vom heutigen 'rage ab im WojewoclschaitsalJltc (\vydziaJ 
Zdrowia Publicznego) zu beweroen. Beizufiigell sind: 
1,) Die Geburtsurkunde. - 
2.) E1n selbstgeschriebener Lcbensiauf mit Angabe der 
Nationalitii(, des Giaubensbekenmnisses und del' 
Familicnverhaltnisse. Verheiratete haven diesbe- 
ziigiiche Urkunclen del' Ebeirau und del' Killuel 
eiuzusenden, 
3.) Das UniversWi.ts-Diplorn und die Approbation als 
Apotheker, 
4.) Den Beweis del' polnischen StaatsangehOl igi(eit, 
5.) Lie. kl'eisarzdich beglaubi
ten, chronolQgisdl g.:_ 
orGnetcn, gehefteten uud mit emem Indcx verse- 
henen Servierzeugnisse na
h dem Staatsexamen. 
(Liicken in der Konditionszeit sind besonders zn 
bcgriinden, notigcnfalls IvJiht
irpapiere aus der 
Zeit vor und nach dem Staatse.xamen ein,msenden 
6.) Die chron0Iogisch geonlneten, gehefteten und mit 
Index versehenen polizeilichen ei.i'lrung zeli",. ;:<'1\ 
aus alIen Urten des .'\uknth l.l.,
 u<.
 I\.anOJQclt 
nach dem Staatsexamen. 
7.) Ein aus jiingster Zeit stanllllt,l1der, ochurdlich be- 
glaubigter, finallzieller NacHweis, dass dem c\.andi- 
daien die zur t:inrichtung, l.Jcbernahrne und Fith- 
rung einer Apotheke crforderJichen M.ittel zur Ver- 
fiigung stehen. 
8.) Eir.e eidesstaatliche VersicIJerung, dass der Kanui- 
dat l10ch kcine Apotheke bcscssen hat; wiclrig
n- 
falls hJ.l er ausfiihrliche Griinde, die illIl ZUllo Ver- 
kauf cler Apothcke zwangell, sowie den Kauf- und 
Verkaufspreis del' Apotheke glaubhait nachzu- 
wcisen, 
9.) Die Versicherung, dass del' Kandidat mit allen, in 
del' kii
lftigen poinischen Gesctzgebung vorgese- 
hen en Aenderungen und dell daraus sich crgebcn- 
den Verpflichtungcn einverstanden 1st. 
An m c ,- k un g: Nr. Nr. 1, 3, 4, 5 u. 6 k6nnen in begIau- 
bigten Abschriften vorgelegt werden. 
Es wird ausdriicklich darauf hingewiesen, dass Iaut 
bcstehender Gesetzc, insbesoJldcrc laut Vcroldnung vom 
30. Juni 1894 die Prasentation eines GeschJftsnachfol- 
gers nicht gestattet ist, und dass nach Riicktritt des In- 
!tabers eine weitere Konzession irn Wege des Konkurs- 
verfahrens neuerdings erteilt wini. 
Zwcck
 rniindlicher BeSPiec\lUng werden die Kandi- 
daien 11tH' auf Einladung cmpfangen. 


Katowice. 12. 
.ept. J9n. 


Der Wojewode. 


Do L. dr. 1./22. II. Sk. 


Krol. Huta, 5. 9. 1922. 


Bekanntmac1mng. 
der atlgemeinen Versicberungsanstalt del' Wojewodsc':ait 
Sc!tlesien. 
1m Bezirk der Allgemeinen V crsicherungsanstalt der 
Wojewodschaft 
chlesien werden zwec!.:s Ueberwa- 
chung der Beitragscntrichtung nachstehende Kontroll- 
stell en errichtet: 
I.) Kontrollstelle in T arnowskie G6ry fUr die Kreise 
Tarnowskie Gory und Lubliniec, sowie llie Ortschaftcn 
Jozefka;Piekary Wiclhie, Szarlei. Brzezowice , Kamien, 
Szarlej Bialy, Szarlei Mieiski, Brzezina, D[{br6wka Wiel- 
ka, und Dolki des Kreises SwiGtochlowice. 
II.) Kontrollstelle in Kr6iewska Huta Hir die Stadt 
Krolewska Huta und die Kreise l
uda und Swi
tochlo- 
wice. 
III.) KontrollsteUe in Katowice flir die Stadt unJ 
den Kreis Katowice. 
IV'> Kontrollstelie in Pszczyna flir den Kreis 
Pszczyna. 
V.) KontrollsteHe in Rybnik fiir den Kreis Rybnik. 
Hierbei bemerken wir, dass die Kontrolle del' Bei- 
tragsentrichtung fiir die Invalidenversicherung durch 
unsere Kontrollbeamten im Lauie des Monats Oktober 
beginnen wird. 


Der V orstand. 
Dr. WI. Borth.