/Image 0106_0001.djvu

			TOM III. Nr. 21. 


MI\.RZEC 1928. 



@IL

ll 
m IPIRłfZIE((DJ1&IID 
. 
-':: ..
: l 
." " _ '. o_:..
 
1r(O)(GJIFlilliFllCCfZ
 
. . :." . 
1772 THE POLlSH LA REVUE 
CARTOGRAPHICAl CARTOGRAPHIOUE 
REVIEW POLONAISE 


1919 


PRACE I ZAMIARY WOJSKOWEGO INSTYTUTU 
GEOGRAFICZNEGO. 
TRl\Vl\UX DE L'INSTlTUT GtOGRl\PHIQUE MILITl\IRE. 
W "Przeglądzie Geograficznym" T. VII. Z. 1-2 sprawozdaje szef 
Wojskowego Instytutu Geograficznego stan robót w powierzonym mu zakła- 
dzie. Przytaczamy stamtąd najważniejsze szczegóły. 
Wydział triangulacyjny: l) r. 1920 ustalenie na borysław- 
skich terenach naftowych (237 km2) 271 punktów, wtem 97 stanowisk, 
2) 1921-4 pomiar 890 km granicy wschodniej z 2756 punktami poli- 
gonowemi, 3) triangulacja obozów ćwiczebnych Rembertów, Powórsk- 
Stobychwa, Pohulanka, Biedrusko, Raducz, Toruń, Podgórz, Grupa, Dę- 
blin (od 1923), 4) triangulacja Pomorza, Wileńszczyzny, Niemna i Wołynia 
(roboty w toku). 
Wydział topograficzny: l) Reambulacja "Mapy Polskiej" 
l: 100.000. Na 482 arkuszy tej mapy (337 pełnych i 145 częściowych) 
poprawiono w całości 186 (n. b. bez sezonu 1927) wydano przeszło 100 ar- 
kuszy. Zdjęto 14 arkuszy ze wschodniego Polesia, jednak bez terenu. 
Ponadto przeprowadzono reambulację mapy l: 25.000 w Okręgu węglo- 
wym, na Kaszubach, i w szeregu wojskowo ważnych punktów (obozy 
warowne i ćwiczebne). Na 4739 arkuszy mapy l: 25.000 wydano do mar- 
ca 1927 72 sekcyj. 
Wydział kartograficzny: "Mapę Polską" uważa się za publi- 
kację tymczasową. Projektuje się wprowadzenie podziałki l: 50.000 jako 
najodpowiedniejszej dla nowej mapy całego państwa. Mapę tą zacznie 
wydawać się naprzód dla b. dzielnicy pruskiej, gdzie niemiecki materjał 
zdjęcia l: 25.000 odpowiada pod każdym prawie względem potrzebom 
takiej mapy. Luki w materjale pruskiej mapy l: 25.000 (38 sekcyj) na 
Pomorzu uzupełni się nowem zdjęciem. Oczywiście mapa będzie spraw- 
dzoną w terenie w każdym kierunku. 
Mapa l: 300.000 (44 arkuszy). Wprowadza się w nią już stale ma- 
terjał reambulacji "Mapy Polskiej" l: 100.000. 
"Przegląd Kartograficzny" oczywiście jest niezmiernie zaintereso- 
wany pięknym rozwojem agend Wojskowego Instytutu Geograficznego.
		

/Image 0107_0001.djvu

			98 


POLSKI PRZEGLl1D 


Specjalny' interes żywi dla prac Wydziału kartograficznego, zwłaszcza 
zaś dla sekcyj wschodnio-poleskich Mapy Polskiej l: 100.000, oraz dla 
nowej mapy l: 50.000. Co do wszystkich publikacyj W. I. G. daje Prze- 
gląd Kartograficzny stale wyraz swego zainteresowania w dziale licznych 
sprawozdań dostępnych mu publikacyj Wojskowego Instytutu Geogra- 
ficznego. jw. 


Le Directeur de l'Institut GcJographique Militaire lait dans le " Przegląd Geograficzny" 
Vol. VII. N-o 1-2 un rapport sur les travaux de l'Institut, qui lui est conficJ. En voici lcs 
principaux dcJtails: 
Section de triangulation: 1) au cours de l'anncJe 1920 on a dcJtermincJ 271 
points sur 237 km 2 des terrains pcJtrolilhes de Borysław \1vec 97 postes. 2) En 1921-24 
arpentage de 890 km de la Ironti
re de I'Est avec 2756 points poligonaux. 3) Trian- 
gl!lation des camps de manoeuvres de Rembertów, Powórsk - Stobychwa, Pohulanka, 
Biedrusko, Raducz, Toruń, Podgórz, Grupa et Dęblin (a partir de 1923). 4) Triangu- 
lation de la PomcJranie, des territoires de Wilno, du Niemen et de Volhynie ttravaux en 
eXcJcution ). 
Section de topographie: RcJambulation de la "Carte Polonaise" au 100.000-e. 
Sur les 482 leuilles composant cette carte on a corrigcJ compl
tement 186 (n. b. sans com- 
pter les travaux d'cJtcJ 1927) et publicJ plus de 100. 14 leuilles de la Polesie de I'Est ont 
cJM levcJes bien que sans le relief du terrain. En outre on a proccJdcJ a la rcJambulation de 
la carte 1: 25.000 du bassin houiller, de la SilcJsie de la rcJgion des Kachoubes et de 
quelques autres rcJgions de haute importance militaire (camps de manoevres et retran- 
chcJs). On a publicJ ainsi jusqu'en mars 1927, soixante douze sections sur les 4739 leuilles 
de la carte au 25.000-e. 
Section de cartographie: La "Carte Polonaise" est considcJrcJe comme une 
publication provisoire. On a choisi I'cJchelle au 50.000-e comme plus conlorme a la nouvelle 
carte d'ensemble de l'Etat. La publicatiol1 de cetle carte sera commenccJe par le tercitoire 
de l'ancienne Pologne prussienne, OU le matcJriel allemand lourni des par levcJes de 1: 25.000 
suHit presque parlaitement a la prcJcision exigcJe pour une carte de ce genre. Les lacunes 
du matcJriel de la carte prussienne de l: 25.000 t28 sections en PomcJranie) seront com- 
plcJtcJcs par une nouveHe levcJe. Ił est cJvident, que toutes les cartes seront reambulcJes sur le 
tarrain. 
Carte a l'cJchelle de l: 300.000 (44 leuilles). On y a dcJja introduit le maMriel de 
rcJambulation de la "Carte Polonaise" au 100.000-e. 


MAP A GEOLOGICZNA POLSKI. 


Cl\RTE GEOLOGIQUE DE Ll\ POLOGNE. 
Poniżej przedstawiono, opierając się na "Sprawozdaniach Polskiego 
Instytutu Geologicznego Tom IV. Zeszyt 1-2". Warszawa. 1927 stan ro- 
bót nad Mapą Geologiczną Polski l: 100.000 (rys. 4) i nad Mapą geolo- 
giczną Polskiego Zagłębia Węglowego l: 25.000 (rys. 5). Ponadto na 
rys. 6 zestawiono wszystkie dotąd opublikowane geologiczne mapy szcze- 
gółowe za czasów istnienia Polski oparte na zdjęciu w terenie a nie 
skompilowane z innych źródeł starszego pochodzenia. Zaznaczono tam 
ponadto zasięg wydanych sekcyj pruskiej mapy l: 25.000 oraz Rtlasu 
Geologicznego Galicji l: 75.000.
		

/Image 0108_0001.djvu

			Kl\RTOGRl\FICZNY 


99 


5h'ORO('JIDl ARHU5Z0WY 
cę;ólne.j El'd 10 113 $
'II B!t, B'J
 A 
J l = /',1 " 
MĄPY G[

 . ?
 1 11
I
0 8 
 " 
: fJ ' 27 POLSKI ; ":' 
:r:;I:'
:: 
 
r7'I ,,,.,.. - ,.r 
 
.f-t- .
;:I 
 ;'''? 

..j,,,.f
......,,. AC ,rJ
:. J "... 'CN'" .. "./ 
 
- :r+
 
 , ]; . li" "::::. :;;,.:
1.'"'" ,,,,,," - h 

 ......, r ,;/.""." '\,:" :, 
 ,w:,'9" _I)",... ..."...?' l" 
... 3.P'.C
'""""'" A B2
\"{)."'CJ" CI< !J
lJ 
 B.H 8,<> B,1 1_,,
,1 o.,"
 ...'CO""" JgrOR- 1'1'...0-' et# 

 ObJr
.."
!). 82t ,,.,"
,,rut 


 FI j ...iCA./:J ,,"A"'
 IY,... "so.E(lIt
If;O""
 r;;;;lH<" , . 
___ ...."""""" A 
 v:,.:!' " 
'::r
::.!:,
F;"'.J. _...
%
:T
 J'
 li ":,/,'r >'
,
.:
:ł'
"'-:"'I...,."OU"
"I J! 
A \ 'z 0, 8". 
J3 
er
'" '''/UI$I(
:::: SiT"" 
 II ".oCV<
 
s_..-
-;,;g """!,C 
 ,,',>LI> <> ' CICO "lJlłP 
"'J" \ 
 

I 
,; 
 ."'0' o" o" 
-b.'1"':o:", 
",.;;r
0'" "";,'r
"U' " 'O=",;;;,f.'!",,;, ,w ;..;.«u --1 
0';'1 'l"",: 0"'0 
 'M..o ""!I''''' ".. ,
o,. 
:
 i::'" Iw
,r.:; "- 
. "",..... ....= 
"'" oom'
':;;':: ;
":;,, 
'B., 

 
 . ,_"<<00' ';:;:;';''''1..:''' o "'. cm 
"' w.u ''''''" .,
'- '000- . W",, , . iO 
.'['!'!o "". """ ;;::; o;;:. ".., "''"
 ..:,,,'" :-r....: i
 
"o,,,,,",,"I
 ""0' ""
 ....0. 
 ,,-;1 ...
 " I" 
L I .,. I '"
''' 
","":o.J.....r0;T
,-,
' 0:':'0 
:.

;:., ..
 ,
:

:
 M" :;
 ,

=, 
;:. t:;
; .:
;:,a:;;}' 
ł I
 
rr.:J.:' ,,6"0 
 U_StUPl;, OS,,,", '" wYSiP- 
F=' I<"W "'JtCI ...., <> <> \. "::::'__. )łI'JiVI łU"''''  
 . . '0'"";, i- 
 
Ą' . - ' '''''t "- 

 "";r o _o ° '" I. ,,,''o ! 
 

 r'" "j"''r.
 '00< 1_, -
 ....,wof"_ '0.0' 
'u .0;". ,- 0<''" =F-= . .' 

 \1 <\04'>'1" 
"RO' __ <> \ I " ""C.,'Cr ''-D... ". <>" "",,_ 
fRO-S"""E "'"' A 
_OJ n.. 
_ "'ul<'<' ..,. "
,, . M. <;,. 
'_ _
 ""'< 
\- ;;,,., _MW 00' , .,.
 ,,&0 W- .. 

 " "Ą I "
"" .". 
= ".= 'OM" «. 
 
 o ''"''o ;.w. :

:: t'l
" 
 
h
ł. g_o 2",1('" "A ""ll/Ue 1'0 "7 "
\ J_ 

 .
.
.c::: OM,,,. l"R<
6'h.
 . o " o. ","", __' JI...,fV 
. 
lhc-L: r1 " 


" I :
:

:,,
 .0'"'"1"6',, l:;"'.' )
 "",' OP'" MU'';''"", 'Z"" 1\-' ",W" """f-"'o' :
=,' 
II, ,. A 
I f. ....
':
.J..,,".'
':. :)0" 

 ..", ,;,,:,+....
:.';.;;,....f"'-
tt
[..'"'',"::;''' _ w'
.I_"\_ .'""r 
 " 

 
 ,.r.,.:+".
 ',... 
"",
>.<::: ....-i',;:;t
:ł: " o
_'IR.:..\" '::, "..:v l";. 
j Al .;;;:' ro
. I"r":''(
':'''''' ;;;..;; ':C""l ¥' 
des łeullles 

 
 t;"C;" 
 ft ;'
"'3 

.I. [g]!;..,,,,, ..... "A

?r
I""'3
 
CĄRT[GtOLOGiQU[ G[NLRĄL[ fV1 ,", O" rt\1f
 f 
ci..:.. 
 F.1J.lle
 
"rró...f;on 61 L _':- tj "'''':ł-i S J' 
Pol()
ne. B:w 
;.1 ....h..U. ci.. iiJogoo. 
fi::,...t.h':.,,
2:....F1
:::

,/
 


Rys. 4. 


BibIjografja: 
St. Malkowski: Masyw Wolyńsko - Ukraiński l :300.000. Sprawozdania P. I. G. T. IV. 
Zesz. 1-2. Warszawa 1927. 
W. Nechay: Mapa geologiczna Ziemi Dobrzyńskiej l: 300.000. Sprawozdania P. I. G. T. IV. 
Zesz. 1-2. Warszawa 1927. 
Z. Opolski: Mapa geologiczna Karpat w okolicy Liska l: 200.000. Sprawozdania P. I. G. 
T. IV. Zesz. 1-2. Warszawa 1927. 
B. Świderski: Mapa geologiczna Karpat pokuckich i ich przedgórza l: 200.000. Sprawo- 
zdania P. I. G. T. IV. Zesz. 1-2. Warszawa 1927. 
Z. Sujkowski: Utwory czwartorzędowe w okolicach Wolbromia l: 150.000. Sprawozdania 
P. I. G. T. m. Zesz. 3-4. Warszawa 1926. 
F. Rutkowski : Mapa geologiczna wschodniej częś'ci Okręgu Dąbrowskiego l : 150.000. Spra- 
wozdania P. I. G. T. III. Zesz. 3-4. Warszawa 1926.
		

/Image 0109_0001.djvu

			100 


POLSKI PRZEGLl\D 


F. Rabowski: Budowa Tatr. Pasmo wierchowe l: 75.000. Sprawozdania P. I. G. T. III. 
Zesz. 1-2. Warszawa 1925. 
F. Rabowski i W. Goetel: Mapa schematyczna okolic Upłazu Miętusiego l: 25.000. Spra- 
wozdania P. I. G. T. III. Zesz. 1-2. Warszawa 1925. 
B. BujaIski, E. Jabłoński, R. Tołwiński i S. Weigner: Mapa geologiczna Polskich Karpat 
Wschodnich l: 200.000. P. I. G. Warszawa 1925. 


JXoro..,idz drkvszooy 
.szc7e€ółoo..)
.i
F.Y Ge%€'cr,.,
' I 
Polskiego Zdę, l c 6ia c.7ęglowe
o: l 
CO> $
; /-1.5000 .t ldr
J..
6ó. 
]d blG'.!Ju d d.s.s Pł""'7b/
gE' \ / ff 
0(..,,;;....,/1,.3 ci,. Id 
Cdrle Geo1oe'9ve s'peC,,,k 
Bdss,n Hou;//er P%nd/S 


alcc#orll.
 


.. 
3 " 
Si
w:erz Z"wi,rcie 
8 9 
/(/vC'za 
15 .
 
Olkv
 
23 

n
z.yn£',( 
30 31 32 
,q /ł..)f'N'J/d ./1,,;jÓ<.J 


. 
t 

 

 'UJ',I 
.; 


a; 


15 
J'J'!I'kv
"" 



/ 
, , 
, 
, 17 18 19 
CZlJcj,
 Orcesce /'/i/'olo.., 
25 26 2] 
l? y 6nlk Zory 1fo6'
r 


, 
, 
I 
I 
I 
I 
I 
I 
\ 
\ 
\ 


" 33 
"Go,"".rcc.!( 


34 35 35 
floS'Z.a''''4 S/'-umle,.; !?szczyna 
" , 
" 
\ 
\ .ł.2 "3 044 
, 
I Drohomy.śl Czec/'ofJice B,.lst 
I 
I 
I 
I 045 
I 
\ 
\ Skoct' pr£ł!'
 
rult.Joo.,),)'/'U1 G.% f 
WllJ
d.ł..J I.",
.J rdr II' Sł'''''C-''' lJ...o/ 
 Rł/O€"'. 


F/1 R,t u ... w opr.,ow"";. 

 Fev
/I..s en p"rdJ'd/"O'l 


Rys. 5. 


J. Czarnocki : Mapa geologiczna ś"rodkowej częś"ci gór 
więtokrzyskich l: 100.000. P. I. G. 
Warszawa 1919. 
J. Samsonowicz: Mapa geologiczna okolic Warszawy l : 200.000. Kom. Fizjograficzna P .1\. Um. 
Warszawa 1927. 
J. Nowak: Mapa geologiczna okolic Krynicy l: 37.500. Kosmos T. 49. Lwów 1924. 


On prcJsente dans la suite, en se basant sur les rapports du Service GcJologique 
de Pologne Vol. IV N-os 1-2, Varsovie 1927, l'cJtat des travaux de la carte gcJologique 
de la Pologne au 100.000-e. (lig. 4) et de la carte gcJologique du bassin houiller polonais 
25.000-e (lig. 5). Sur la fig. 6 on a indiqucJ toutes (es carte s gcJologiques dcJtaillcJes publicJes 
en Pologne jusqu'a nos jours et bascJes sur des levcJes de terrain (sans prendre cJgard aux 
compilcJes d'autres sources d'ancienne provenance. On y a marqucJ aussi l'extension des 
levcJes gcJologiques provenant des sections de la carte prussienne au 25.0oo-e et de l' l\tlas 
gcJologique de la Galicie au 75.000-e.
		

/Image 0110_0001.djvu

			Kl\RTOGRl\FICZNY 


101 


i. 
 
t " 


(.'............. 
i. \ 
j -
 


) 
i 
J 
( / 
i oWllno i 
I ., 
,I 
- 
 _ .J 
<"!.. "l,f'....- '-)2 : 
) 
i 
i 
oBiałystok I ( 
j'- ,--.....\ 
J ,-...... -"'\l_"",\ 
( 


.,. 


/- 


- 
M/\P/\ GEOLOGICZN/\ POLSKI 


1 9 
::'I

'C

:ul;;;Q
'C
neIJO Galicji I 7
 . Pr.,skle] Ma.py 
2.( JbIIkOW&t>ooddslaWlenow!lgo.aię<:ls 


Rys. 6. 


I - Feuilles publi
es. de 1'11t1as Geologique de la Galicie au l: 75.000-e (Edilion 
de l'llcademie polonaise des Sdences et des Lettres) et de la Carte Geolo- 
j(ique de la Prusse au l .25.000-e. 
2 - FeuilIes publi
es depuis 1918 d'apres une nouvelle levee. 


KARTOGRAF]A W Z. S. R. R. 
Cl\RTOGRl\PHIE OFFICIELLE Dl\NS Ll\ U. R. S. S. 
Geokartprom l). 
"Geokartprom" jest instytucją wyłonioną przez Wojskowy Urząd 
Topograficzny Czerwonej Rrmji. Publikuje on mapy, przeważnie szkolne, 
oraz posiada komis map wojskowych. Dorobek "Geokartpromu" nie jest 
jeszcze wielki, jak to przedstawia jego zestawienie: 
1. R. R. Borzow i W. M. Nikiforow: Uczebnaja fiziczeskaja karta 
Jewropy (1926). Ośmiobarwna mapa hipsometryczna z warstwicami 150, 
300, 600, 1200, 2500, 4000 m izobatami 200, 1000, 2000, 6000 m długości 
od :.Greenwich, granice państw a w Z. S. R. R. i drobniejszych jednostek. 
Cena 2'50 rubla (160X126 cm). 


1) Tym artykułem rozpoczynamy popularny przegląd ważniejszych oficjalnych pub- 
likacyj kartograficznych państw ś'wiata. Mówiąc o "Geokartpromie" opisano ponadto se- 
ryjne mapy wojskowe Z. S. R. R. Przyp. Red.
		

/Image 0111_0001.djvu

			102 


POLSKI PRZEGLl\D 


2. W. M. Nikiforow: Politiczeskaja karta Jewropy 1/4 M, (1927). 
Dziesięciobarwna mapa polityczna z granicami państw a w Z. S. R. R. 
republik i obszarów. Teren kreskowany. Cena 2'50 rubla (160X126 m). 
3. R. R. Borzow i W. M. Nikiforow: Uczebnaja fiziczeskaja karta 
zemnago szara 1/20 M. I wyd. 1926, 11-1927. Ośmiobarwne planigloby 
hipsometryczne z warstwicami 200, 500, 2000, 4000 m, izobatami 200, 
2000, 4000, 6000 m, dają i granice polityczne. Długości od Greenwich. 
Cena 2'50 rubli (21OX113 cm). 
4, W. W. Jermakow: Rdministratywno-ekonomiczeskaja uczebnaja 
karta Z. S. S. R. 1/4 M. (1927). Mapa polityczna Związku w 10 barwach. 
Bogactwa naturalne kraju oznaczono znakami. Dodano 3 kartony, aj re- 
jony ekonomiczne, b J gęstość ludności, ej zajęcia ludności. Cena 2'50 
rubli (160X126 cm). 
5. W. W. Jermakow: Polityko-ekonomiczeskaja karta Kitaja 116 M. 
(1927). Mapa polityczna Chin w 7 barwach daje rozmieszczenie płodów 
kopalnych, handel i inne tem podobne dane. Cena 0'50 rubla (108X72 cm). 
Z map Wojskowego Urzędu Topograficznego są następujące do na- 
bycia dla ogółu. Nb. nie są one zasadniczo dostępne dla wywozu za- 
granicę. 
l. Odnowerstnaja karta otdielnich rajonow Powołża, Urala i nieko- 
torych cientralnych gubernij (1: 42.000). Mapa oparta na zdjęciu "pół- 
iostrumentalnem" do 1919 r. Sekcje mają 15' długości i 10' szerokości. 
Jednobarwna mapa z warstwicowym rysunkiem terenu. Dostępnych do 
sprzedaży jest 370 sekcyj z okolic większych miast na ogólną liczbę 1184. 
Nie jest znaną liczba innych wydanych a niedostępnych sekcyj. Cena 
sekcji 35 kop. 
2. 2-ch werstnaja karta Moskowskoj gubernii w dowojennych gra- 
nicach. (1: 84.000) 40 sekcyj, teren szrafowany, publikacja przedwojenna, 
po wojnie nie uzupełniana. Cena sekcji 20 kop. 
3. 3-ch werstnaja wojenno - topograficzeskaja karta Jewropejskoj 
czasti S. S. S. R. Stara i dobrze znana szrafowa trzywiorstówka l : 126.000, 
rozpoczęta w r. 1845 na podstawie zdjęcia jednowiorstowego l: 42.000. 
Uzupełnienia były przeprowadzane później bardzo pobieżnie i tylko w ko- 
lejach i szosacb. Jednobarwna poza 62 sekcjami z zachodniej granicy, 
sprawdzonemi w 1922 r. a wydanemi w trzech barwach. Razem 680 sekcyj, 
wtem 171 sekcyj prowizorycznych z 1919-1921 r., skompilowanych 
z różnych źródeł. Te prowizoryczne sekcje obejmują gubernje rjazańską, 
penzeńską, tambowską, woroneską, saratowską, wiacką, obszar W ot jaków 
i gub. stalingradzką (carycyńską). Mapa sięgła już po Manicz, Rstrachań, 
Perm i Rrchangielsk. Cena arkusza jednobarwnego 20 kop., trójbarw- 
nego 50 kop. 
4. 10-werstnaja specjalnaja karta Jewropejskoj czasti S. S. S. R. 
s sopredelnimi gosudarstwami (1 : 420.000). Mapa ta znaną jest też pod 
nazwą mapy Strzelbickiego a obejmuje całą przedwojenną Rosję euro-
		

/Image 0112_0001.djvu

			Kl\RTOGRf\FICZNY 


103 


pejską. Zaczętą została w r. 1865. Stosunkowo bardzo starannie jest 
sprawdzaną i uzupełnianą. Mapa czterobarwna, szralowa ma 178 sekcyj. 
Cena arkusza 50 kop. 
5. 25-werstnaja wojenno-dorożnaja karta Jewropejskoj czasti S. S. S. R. 
(1: 1,050.000). Mapa ta sięga do Łaby i I\.drjatyku, do Smyrny i Eufratu. 
Liczy 26 sekcyj czterobarwnych. Wydawana od 1888 i starannie rewi- 
dowana. Szrafowa. Cena arkusza 50 kop. 
6. 40-werstnaja strategiczeskaja karta Sriedniej Jewropy. (1: 1,680.000). 
Sięga od Paryża i Londynu po Wołgę. Szrafowa. 12 arkuszy cztero- 
barwnych a 50 kop. 
7. 60-werstnaja karta Jewropejskoj czasti S. S. S. R. (1: 2,520.000) 
6 sekcyj trójbarwnych obejmuje przedwojenną Rosję europejską. Bez 
reljefu. Cena 40 kop. 
8. 5-werstnaja karta Kawkaza i prylegajuszczych k'niemu czastej 
Turcii i Persii (1: 210.000) 58 arkuszy. Wydana od 1902-1914. Spraw- 
dzono kilka arkuszy w 1922 i 1923 r. Mapa 4-barwna. Teren cieniowany. 
Cena 40 kop. 
9. 10-werstnaja karta Turkiestana (1: 420.000). Wydawana od 1882, 
przez b. Turkiestański Oddział Korp. Woj. Topografów. 43 sekcyj pię- 
ciobarwnych. Obejmuje wschodnią część Turkiestanu rosyjskiego. Reljef 
cieniowany lub warstwicowy. Cena sekcji 40 kop. 
10. 10-werstnaja karta zapadnoj Sybirji (1: 420.000). Uzupełnienie 
mapy Strzelbickiego na wschodzie. Wydawana od 1867, sięga do Jeniseju 
i Bałchasza a obejmuje 136 sekcyj. Dwubarwna, cieniowana. Cena ar- 
kusza 40 kop. 
11. 40-werstnaja karta jużnoj pogranicznoj połosy I\.ziatskoj czasti 
S. S. S. R. (1 : 1,680.000). Wydawana od 1885, obejmuje całą środkową 
I\.zję od Pontu do Japonji i po Hindostan. Cieniowana. 34 trójbarwnych 
sekcyj a 50 kop. 
12. 100-werstnaja karta I\.ziatskoj czasti S. S. S. R. (1: 4,200.000). 
Wydawana od 1876 r. Najlepsza mapa całej Syberji. Szrafowa. Ostatnie 
wydanie z 1919 r. 8 sekcyj trójbarwnych a 45 kop. 
Jak widzimy z powyższego zestawienia nie są dostępne dla ogółu 
w Z. S. R. R. arkusze zdjęcia oryginalnego l : 21.000 oraz mapa l: 42.000. 
(Werstowaja karta) obejmująca obszar na zachód od południka Pułkowa, 
dla której przeprowadzano tamże reambulację a nawet nowe zdjęcie. Nie 
jest również ze względew wojskowych dostępną "dwuwiorstówka" l: 84.000 
z zachodniej połaci państwa, z której po roku 1918 wydano 316 arkuszy!). 
Charakterystycznem jest dalej dla współczesnej kartografji rosyjskiej 
zerwanie w nowych publikacjach ze starym systemem podziałek, z po- 
łudnikiem Pułkowa, a posługiwanie się wyłącznie południkiem Greenwich. 
Podobnie zerwano ze stopami i sążniami a zastosowano wyłącznie metry 
tak w podziałkach jak i we wysokościach. Do tych reguł stosują się 
ze seryjnych publikacyj nowe mapy l: 50.000 (trójbarwna, 170 arkuszy),
		

/Image 0113_0001.djvu

			104 


POLSKI PRZEGLl\D 


l: 100.000 (redukcja fotograficzna poprzedniej), mapa l: 200.000 (15 ar" 
kuszy a 2° długości i 40' szerokości z warstwicami co 20 m i cieniowa- 
niem), mapa 11M (zastąpi mapę l: 1,050.000 - 35 arkuszy w przygoto" 
waniu 1 ). 
Ze syntetycznych map Wojskowego Urzędu Topograficznego zasłu- 
guje na specjalną uwagę "Gipsometriczekaja Karta sredniej i juznoj połosy 
jewropejskoj Czasti S. S. S. R. l: 1,000.000" (6 ark.), która zastępuje 
znaną, ale dziś przestarzałą mapę gen. I\.l. Tilla (1896) 1). 


The "Geokartprom" is an institution connccted with the Topographical Bureau ol the 
Red l\rmy. lt publishes maps, mostly scholasłic and sells military maps. Their output so 
lar has not been great, as will be seen Irom the lollowing list: 
1. 1\. 1\. Borzov and V. M. Nikilorov: Physical school map ol Europe (1926). l\n 
eight-coloured layered map showing heights ol 150, 300, 600, 1200, 2500 and 4000 metres, 
with isobaths ol 200, 1000, 2000 and 6000 metres. The longitudes are Irom Greenwich. The 
boundaries ol the Soviet states and so-called autonomous territories etc. are also shown. 
The price is 2'50 rubles. 160X126 cm. 
2. V. M. Nikilorov: Political Map ol Europe, 1/4 M. 1927. 1\ political map in ten 
colours showing Irontiers and the boundaries ol the various political units within the So- 
viet Union. The terrain is in hachcJ. Price 2'50 rbls. 160X126 cm. 
3. 1\. 1\. Borzov and V. M. Nikilorov: Physical School Map ol the Hemispheres. 
1/20 M. l-st edition 1926, 2-nd edition 1927. Hypsometrical planiglobes showing layers 
ol 200, 500, 2000 and 4000 metres, also isobaths ol 200, 2000, 4000 and 6000 metres. Po- 
litical Irontiers are also given. The longitudes are Irom Greenwich. Price 2'50 rbls. 210X 113 cm. 
4. V. V. Yermakov: l\dministrative and Economic School Map ol the Soviet Union, 
1/4 M. 1927. 1\ political map ol the Soviet Union in 10 colours. The natural riches ol the 
country are indicated by special marks. Three diagrams are added: aj economic regions, 
h) den sity ol population, ej occupations ol the inhabitants. Price 2'50 rb. 160X126 cm. 
5. V. V. Yermakov: Political and Economic Map ol China. 1/6 M. 1927. 1\ politi- 
cal map ol China in 7 colours, showing also mineral wealth, commerce etc. Price 50 kop. 
108X72 cm. 
Ol the maps published by the Military Topographical Bureau the lollowing are avai- 
labIe lor public use, though it is to be noted, that they may not be exported abroad: 
1. One-verst Map ol the Various Rayons ol the Volga District, the Ural Region and 
some central Provinces l: 42.000. This map is based on a semi-instrumental survey 011919. 
The sections are 15 in. long by 10 in. breadth. Ił is a monochrome contour map, ol which 
370 sections showing areas with the larger cities, are available out ol atotal 011184 sections. 
The number ol the other sections, published but inaccessible to the peoplc, is unknown. 
Price per section 35 kopecks. 
2. Two-verst map ol the Government ol Moscow, in its old boundaries 1: 84.000, 
20 sections, hachcJ terrain. 1\ prewar publication reprinted without revision. Price per sec- 
tion 20 kopecks. 
3. Three-verst Military Topographical Map ol the European territories ol the Soviet- 
Union. l\n old and well known hachcJ three-verst map 1: 126.000. Ił was began in 1845, 
based on a one-verst survey, to a scale ol l: 42.000. Ił was finally completed, but very 
superficially, and that only in regard to railways and highways. Excepting the 62 (three co- 
loured) sections ol the Western Irontier, compiled in 1922, the whole map is mono chrome. 
The total number ol thc sections is 680, including 17 provisory ones, edited bctween 1919-1922, 
and compiled kom various sources. These provisory sections embrace the provinces ol 
1) St. Czarnecki: Prace kartograliczne w Rosji sowieckiej. Wiad. Sł. Geogr. Zesz. 1. 
Warszawa 1927.
		

/Image 0114_0001.djvu

			Kl\RTOGRl\FICZNY 


105 


Riazan, Penza, Tambov, Voronej, Saratov, Vyatka, the Votiak Country and Stalingrad (or 
Tsaritsin). IŁ extends as lar as Manitch, l\strakhan, Perm and l\rkhangel. Price per sheet 
(monochrome) 20 kop., three-coloured 50 kop. 
4. Ten-verst Special Map ol the European Countries ol the Soviet Union, and Neigh- 
bouring States. l: 420.000. This work is also known as Stryelbitski's Map, and embraces 
the whole ol pre-war European Russia. IŁ was begun in 1865 and has been lairly well cor- 
rected and supplemented. IŁ is in 178 sections, hachcJ, lour-coloured. Price per sheet 50 kop. 
5. Twenty live-verst Military Road Map ol the European Countries ol the Soviet- 
Union. l: 1,050.000. IŁ extends to the Elbe, the l\driatic, Smyrna and Euphrates and comp- 
rises 26 lour-coloured sections. IŁ has been published since 1888 and careIully brought up 
to date. HachcJ. Price per sheet 50 kop. 
6. Forty-verst Strategie Map ol Central Europe. 1: 1,680.000. Extends Irom Paris 
and London to the Volga. HachcJ. 12 lour-coloured sheets at 50 kop. each. 
7. Sixty-verst Map ol the European territories ol the Soviet Union. 1: 2,520.000. Six 
threc-coloured sections embracing pre-war European Russia. Without relief. Price 50 kop. 
8. Five-verst Map ol the Caucasus and Neighbouring Parts ol Turkey and Persia. 
l: 210.000, 56 sheets. Published between 1902 and 1914. Several sheets were revised in 1922 
and 1923. In 4 colours, with shaded terrain. Price 40 kop. 
9. Ten-verst Map ol Russian Turkestan. l: 420.000. IŁ was published since 1882 by 
the lormer Turkestan Section ol the Topographical fumy Corps. There are 43 sections, in 
live colours. IŁ embraces the Eastern part ol Russian T urkestan. The relief is partly sha- 
ded, partly in contours. Price per section 40 kop. 
10. Ten-verst Map ol Western Siberia. 1 : 420.000. 1\ supplemcnt to Slryelbitski's map. 
IŁ has been published since 1867, and extends to the Yenisey and Lake Balkhash. 136 Sec- 
tions, shaded in 2 colou.rs. Price per sheet 40 kop. 
11. Forty-verst Map ol the Southcrn l\siatic Frontier Regions ol the Soviet-Union. 
l : 1,680.000. Published since 1885. Embraces the whole ol Central l\sia, lrom the Pontus 
to ]apan and the Indian Irontier. Shaded. 34 coloured sections at 50 kop. each. 
12. Forty-verst Map ol the l\siatic Territories ol the Soviet. Union 1: 4,200.000. Publis- 
hed since 1876. The best map ol the whole ol Siberia. HachcJ. Last edition 1919. Eight 
sections in 3 colours at 45 kop. each. 
From the above it will be seen, that the sheets ol the original servey, to a scale 
ol l: 21.000 as also the map to a scale ol l: 42.000 are not accessiblc to the public in 
Soviet Union. The two-verst map, to 1: 84.000 ol the Western territories is also withheld 
Irom publication, lor military reasons. There are aUer the World War 316 sheets ol this 
map edited. 
l\nother characteristie leature ol the new Russian cartography is the abandonment 
ol Pulkovo's meridian in lavour ol the Greenwich meridian, which is now used exclusively, 
also the adoption everywhere ol the metre instead ol the old "Ioot" and "sashen" in the 
new maps to a scale l: 50.000, (170 sheets), l: 100.000 (photographic reduction ol the 
1: 50.000 map.), 1: 200.000 (15 sheets ci 2° long. and 40' lat. with 20 metres contours). 
From the synthetic maps ol the "Vizshoye Topographichcskoye Upravlenye" should 
be mentioned "The Hypsometrical map ol the middle and southern part ol the European 
part ol the U. S. S. R. 1/1'5 M (6 sheets). 


Kartoizdatielstwo Narodnogo Komissariatu Wnutrennich Diet. 
Najważniejszą "cywilną" instytucją kartograficzną rosyjską jest wy- 
mieniona w tytule. Chociaż należy ona do agend Komisarjatu Spraw 
Wewnętrznych republiki rosyjskiej, zainteresowanie jej nie ogranicza się 
do samej Rosji, ale obejmuje i inne republiki związkowe. "Kartoizda- 
tielslwo" jest ponadto instytucją, produkującą mapy szkolne i atlasy.
		

/Image 0115_0001.djvu

			106 


POLSKI PRZEGLl\D 


Poniżej zestawiono oficjalne i szkolne mapy Kartoizdatielstwa.- 
l. Karta Sojuza S. S. R. 1/6 M, administracyjna, sprawozdana pod 
Nr. 441, 2 arkusze a 80 X 108 cm (2'50 rb.). 
2. Karta Jewropejskoj czasti S. S. S. R. 1/3 M., administracyjna, 
2 arkusze a 108 X 70 cm (1'70 rb.). 
3. Karta Jewropy 114 M., (polityczna), 2 arkusze a 108 X 80 (2 rb.). 
4. Karta S. S. S. R. 1/30 M. 24 X 33 cm (0'15 rb.). 
5. Karta Jewropejskoj czasti S. S. S. R. 1/12 M. 24 X 33 cm (0'15 rb.). 
6. Karta Jewropy 1120 M. 24 X 33 cm (0'15 rb.). 
7. Połuszarja (planigloby ścienne, szkolne, fizyczno-polit.) 2 rb. 
8. Jewropa ścienna, szkolna, fiz.-polit (4 ark.) 2'50 rb. 
9. I\.zija ścienna, szkolna, fiz.-polit. (4 ark.) 2'50 rb. 
10. I\.fryka ścienna, szkolna, fiz.-polit. (4 ark.) 2'50 rb. 
11. Siew. I\.meryka ścienna, szkolna, fiz.-polit. (4 ark.) 2'50 rb. 
12. Już. I\.meryka ścienna, szkolna, fiz.-polit. (4 ark.) 1'75 rb. 
13. I\.ustralja ścienna, szkolna, fiz.-polit. (4 ark.) 2'50 rb. 
14. Jew. Czast. S. S. S. R. ścienna, szkolna, fiz. polit. (4 ark). 2'50 rb. 
15. I\.tlas Czastej swieta (7 map kontynentów) 2'00 rb. 
Ponadto przygotowuje Kartoizdatielstwo następujące mapy: 
l. Karta Mira (Merkator) 1/30 M. 2 arkusze a 108 X 70 cm (2'50 rb.). 
2. Karta Sojuza S. S. R. 11M. 52 X 57 cm (0'60 rb.). 
3. Karta Jewropejskoj czasti S. S. S. R. 1/5 M. 82 X 108 cm (1 rb.). 
4. Karta Jewropejskoj czasti S. S. S. R. 117'5 M. 50 X 58 cm (0'60 rb.). 
5. Karta I\.ziatskoi czasti S. S. S. R. 1/9 M. 72 X 108 cm (1 rb.). 
Mapy Kartoizdatielstwa są dostępne i dla zagranicy. I\.dres Insty- 
tucji jest Moskwa, IIjinska 21-I\.. 
Zestawienie prac innych instytucyj publikujących mapy (Komitet 
Geodezyjny W. R. G. N., komisarjat komunikacji, Gospłan, Wyższa 
Rada Gospodarstwa Narodowego) daje St. Czarniecki. (W. Służby Geogr. 
1927. Nr. 1). jw. 


K ar to iz d a li el s tvo. 
Le principal Institut cartographique privcJ de la Russie contemporaine est le Kar- 
toizdatielstvo Narodnogo Komissariata Vnutriennikh Diel. Quoiqu'ił fasse partie des agen- 
des du Ministi!re des l\ffaires IntcJrieures de la RcJpublique Russe ił ne se borne pas a Ja 
Russie seulement, mais embrasse les autres RcJpubliques de I'Union. Le Kartoizdatielstvo 
est en outre une Institution, qui rcJdige des cartes et des l\tlas scolaires. Ces cJditions-ci 
de la Kartoizdatielstwo sont comme ił suit. 
1. Mapa Sojuza S. S. R. (Union des RcJpubliques Socialistes Sovietiques). Carte 
administrative de 1/6 M., (reportcJs au N-o 441) 2 feuilles a. 80 X 108 cm (2'50 rB.). 
2. Karta Yevrope;skog tchasti S. S. S. R. (Carte de la partie europcJenne de I'U. S. R. S.). 
Carte administrative de 1/3 M. 2 feuilles a 107X70 cm (1'70 rb.). 
3. Karta Yevropg (Carte de I'Europe) carte politique de 1/4 M. 2 feuilles a 108 X 80 
(2 rb.). 
4. Karta S. S. S. R. 1/30 M. 24 X 33 cm (0'15 rb.). 
5. Karta Yevropejskoj tchasti S. S. S. R. 1/12 M. 24 X 33 cm (0'15 rb.). 
6. Karta Yevropg (Carte de I'Europe) 1/20 M. 24 X 33 cm (0'15 rb.).
		

/Image 0116_0001.djvu

			Kl\RTOGRl\FICZNY 


107 


7. Polucharga (Planiglobes) Cartes murales, scolaires, phys.-politiques (2 rb.). 
8. Yevropa (Europe) carte murale, scolaire, phys.-polit. 4 feuilles (250 rb.). 
9. Aziga (l\sie) carte murale scolaire, phys.-polit. 4 feuilles (2'50 rb.). 
10. Afrika (l\frique) carte murale, scolaire, phys.-polit. 4 feuilles (2'50 rb.). 
11. Siev. Amerika (l\m
rique du Nord) carte murale, scolaire phys.-polit. 4 feuilles 
(2'50 rb.). 
12. Yujnai'a Amerika (l\m
rique du Sud) carte muraIe, scolaire, phys.-polit. 4 feuil- 
les (2'50 r.). 
13. Australia (1\ustralie) carte murale, scolaire, phys.-polit. 4 feuilles (2'50 rb.). 
14. Yevrop. Czast. S. S. S. R. (Partie europ. de l'Union) carte murale, scolaire, phys.- 
polit. 4 feuilles (2'50 rb.). 
15. Atlas Thasteg Svieta (l\tlas des parties du monde (7 cCirtes des continents (2 rb.). 
En outre le Kartoizdatielstwo pr
pare la publication des cartes suivantes: 
1. Karta Mira (Merkator, Carte du monde 1/30 M. 2 leuilles a 108 X 70 cm (2'50 rb.). 
2. Karta Sojuza S. S. R, (Carte de l'Union S. R. S.) 1/5 M. 52X57 cm (0'60 rb.). 
3. Karta Yevropę;skog tchasti S. S. S. R. (Carte de la partie europ
enne de I'Union 
1/5 M. 82 X 108 cm (l rb.). 
4. Karta Yevropejskoy tchasti S. S. S. R. 1/7'5 M. 50 X 58 cm (0'60 rb.). 
5. Karta Aziatskoy tchasti S. S. S. R. (Carte de la partie asiatique de rUnion) 1/9 M. 
72 X 108 cm (0'60 rb.). 
L
s cartes du Kartoizdatielstwo ont le permis de vente a l'
tranger. l\dresse de 
l'
tablissement: Moscou, Ilynska N-o 21-1\. 


Comit
 de G
od
sie du Conseil Sup
rieur d'Economie Nationale ' ). 
Celte institution ex
cute les travaux suivants: 
1. Carte a l'
chelle de l: 25.000 et de l: 50.000 ainsi qu'a l'echelle de 1: 100.000. 
Apartir du l Mvrier 1925 jusqu'au premier janvier 1926 on a publi
 170 feuilles. 
2. D'apr
s la projection du proł. Krasovski l'on a construit des cartes: de la Par- 
tie europ
enne de l'Union des R
publiques Sovietiques Socialistes a l'
chelle de l: 1,500.000 
et de la partie asiatique de U. R. S. 
. a l'
chelle de l: 5,000.000. Ces deux cartes sont 
bas
es sur un grand nombre de points, l'hydrographie et les communications y sont d
- 
tailMes. 
3. Carte des environs de Moscou a l'
chelle de l: 50.000 dress
e d'apr
s les der- 
ni
res lev
es topographiques du ComiM de G
od
sie. Cetle carte doit etre publi
e en 5 cou- 
leurs avec le relief en hachures. 
4 Une carte pr
sentant Ies points de nivellement de la partie europ
enne de 
U. S. S. S. a l'
chelle de l: 2,500.000 lev
e d'apr
s des travaux actuels. 
En outre le Comit
 de G
od
sie publie un catalogue des points fix
s astronomiques 
Chaque num
ro du catalogue correspondant a une feuille de la Carte internationale du 
Monde au 1,OOO.000-e, a chaque num
ro sera jointe un extrait des travaux g
od
siques 
et cartographiques. Six feuilles sont actuellement sous presse. 
Le Comit
 de G
od
sie a encore entrepris Ie trac
 d'une carte industrieIle de 
l'U. R. S. S. 
Le Commissariat des Communications. 
La service vicinal pr
pare une deuxi
me 
dition de la Carte des Communications de 
la partie europ
enne de I'U. S. R. S. a l'
cheIle de 40 verstes en un pouce et un sch
mat 
graphique des chemins de fer. 


Principaux travaux d'autres Institutions. 
Le Gosplan (Commission Nationale des plans) a confi
 a W. Kamieniecki de dres 
ser en une feuille la carte pr
sentant l'
tat 
conomique de I'U. R. S. S. 


l) D'apr
s St. Czarnecki. Wiadomo
ci Słuzby Geogr. Warszawa Vol. I. Nr. l.
		

/Image 0117_0001.djvu

			108 


POLSKI PRZEGLl1D 


Lc service Scientifique ct Technique du Vizchiy Sovict Narodnogo Khoziaystva 
(ConseiI Sup
ricur dc l'Economic Nationalc) drcssc sous la redaction du prof. Siemionov 
Tian-Chanski une carte dasim
trique de la partie europ
enne de I'U. R. S. S. Cetlc carte 
doit prl!senter les relations dc la densit
 de population d
taillamment. L'
chcllc de la cartc 
est dc l: 420.000, lcs feuilIcs sont en nombre de 145. La carte de 10 verstcs a servi de 
base a cc travail, on y a gard
 momentan
ment le m
ridien Pulkovo (en principe doit 
y 
trc adopt
 celni de Greenwich). 
Lc m
me Institut est en voic de pr
parer a la base de la carte de 25 verstes et 
sous la redaction dc C. Malavkine, unc carte dc la partie europ
cnne de I'U. R. S. S. qui 
pr
sente dc carri
res fournissant les mat
riaux de construction. 


SURVEY OF INDlA. 


Najważniejszą i najlepszą serją map azjatyckich są pulikacje Survey 
ot lndia. Ta instytucja istniejąca od r. 1802 dokonała jedynego dla więk- 
szego obszaru na kontynencie azjatyckim regularnego zdjęcia typu euro- 
pejskiego całych Indyj, a obecnie przeprowadza drugie takie zdjęcie. Za- 
stąpi ono stare, pochodzące z przed 100 lat. Należy tu podkreślić, że 
równocześnie ze zdjęciem Królestwa Polskiego przez kwatermistrzowstwo 
W. P. zdejmowano Indje w czasie, gdy np. Rosja nie marzyła prawie 
o regularnem kartowaniu. Dzisiaj otrzymują Indje nową mapę, opartą na 
nowem zdjęciu, które odpowiada wymaganiom nowoczesnym. 
I\.le zainteresowanie kartograficzne Zakładu nie ogranicza się do 
Indyj. Sięga ono od Mezopotamji i morza Kaspijskiego do Pekinu i Sin- 
gapore. I dla tej prawie połowy I\.zji publikuje Survey of India monu- 
mentalną mapę "lndia and ad;acent countries 11M", która, stale i troskli- 
wie uzupełniana, daje najlepszy materjał kartograficzny dla tych obsza- 
rów. Wszak "Survey ot lndia" jest instytucją, która wysyłała przed laty 
pierwszych pionierów topograficznych, pundytów do Tybetu, I\.fganistanu, 
Persji, Turkiestanu i Chin. Bodaj nie było bez udziału topografów indyj- 
skich poważniejszych wypraw w sąsiednie dziedziny. Wspomniemy tylko 
Workmanów, ks. I\.bruzzów, Steina i tylu innych. 


Przed r. 1802, t. j. przed pomiarem bazy w Madrasie, nie istniała 
jeszcze w Indjach żadna instytucja, któraby się zajmowała regularne m 
zdjęciem kraju. Dotychczasowe zaś przygodne zdjęcia były rezultatem 
wojskowych wywiadów i itinerarów. Powstały w tym roku zakład dla 
zdjęcia kraju przystąpił dopiero w r. 1824 do wydania l\tlasu Indyj 
w podziałce 4 mile w calu, t. j. 1: 253.440. Z początku I\.tlas ten obej- 
mował 177 sekcyj 100 X 60 cm. Następnie zmniejszono je w ten sposób, 
że na każdą starą sekcję przypadały 4 nowe. Pierwszy arkusz I\.tlasu 
ukazał się w r. 1827 w I\.nglji, gdzie atlas był reprodukowany aż do 
r. 1867. Odtąd wykonuje się mapy Indji w całości w Kalkucie. Od 
r. 1883 skoncentrowało się w Survey ot lndia wydawnictwo wszystkich 
azjatyckich map oficjalnych.
		

/Image 0118_0001.djvu

			Kl\RTOGR1\FICZNY 


109 


Atlas of lndia jest mapą jednobarwną, odbijaną z miedzi, opartą, 
jak wspomniano, na zdjęciu z pierwszej połowy XIX w. Już więc pod 
koniec zeszłego wieku zaszła potrzeba nowego zdjęcia. Przeprowadza się 
je od r. 1905 a publikuje barwnie, fotocynkograficznie. Przyjęto też dla 
nowych map nowy, stopniowy schemat podziału. 
Należy ponadto przypomnieć, że w nowych mapach poprawiono 
długość geograficzną zasadniczego punktu astronomicznego dla sieci in- 
dyjskiej, t. j. obserwatorjum w Madrasie. Stąd też długości w nowych 
mapach są niższe niż w "Atlas ot lndia" o 2' 27'18"". 
Podstawą układu wszystkich map jest mapa "lndia and ad;acent 
countries", obejmująca dzisiaj obszar od Bagdadu po 104° długości. Hażda 
sekcja obejmuje 4° długości i 4° szerokości. Mapa jest hipsometryczną. 
Istnieje jednak wydanie polityczne, także z warstwicami, ale bez tonów 
hipsometrycznych. Na niem barwnie podkreślony jest podział admini- 
stracyjny. 
Każdy arkusz 11M, podzieiony jest na 16 sekcyj stopniowych, wy- 
dawanych w podziałce 1: 253.440. Arkusz stopniowy dzieli się na 
4 sekcje: l: 126.720, te zaś jeszcze na 4 arkusze 1: 63.360, t. zn. w po- 
działce mila w calu. Posiadają wszystkie te mapy bardzo przejrzysty 
sposób numeracji. 
Mapy wymienione są warstwicowe, ale z plastyką cieniowaną. Zna- 
czy się mianowicie warstwice co 50 stóp w podziałce l: 63.360, co 100 
w podziałce 1: 126.720 i co 500 stóp w podziałce 1: 253.440. 
Współczesny stan tych wszystkich wydawnictw, przedstawiają 
wyczerpujące katalogi Survey ot lndia i coroczne sprawozdania in- 
stytucji. 
Oczywiście indyjski zakład wydaje prócz wymienionych dzieł, sze- 
reg innych seryjnych i pojedynczych map. Z nich przedstawiają naj- 
większy ogólny interes "Southern Asia Series 112 M", które mają objąć 
obszar między 36° a 132° długości a równikiem i 48° szerokości, więc 
przeszło połowę I\.zji. Wydanych zostało dotąd 10 arkuszy, z których 
każdy obejmuje 12° długości i 8° szerokości, t. j. 4 sekcje Mapy Między- 
narodowej 11M. Mapa ta jest podobna układem do angielsko-francuskiej 
mapy I\.fryki 112 M. Jest oczywiście mapą hipsometryczną a treść jej 
jest zawsze bardzo poprawna. 
Nie pozostaje "Survey ot lndia" wtyle i w publikacji Międzynaro- 
dowej Mapy Świata 11M. Dotychczas wydano 14 sekcyj, które objęły 
Dekan a sięgają częściami w Bengalję i Himalaje a nawet już do I\.fga- 
ni stanu. (Kabul). jw. 


w c have given above lor the Polish public the most important details concerning 
thc history and maps ol Survey ol India, which is the most authońtativc source ol inlor- 
mation in geography and topography ol Southcrn l\sia.
		

/Image 0119_0001.djvu

			110 


POLSKI PRZEGLl1D 


INSTYTUT KARTOGRAFICZNY IM. E. ROMERA. 


INSTlTUT Cl\RTOGRflPH1QUE DE E. ROMER. 
Kontynuując roboty nad dostarczeniem szkole kompletu potrzebnych 
map ściennych, podręcznych i atlasów pracuje obecnie Instytut nad sze- 
regiem wydawnictw, przedewszystkiem
 szkolnych. Prace te koncentrują 
się nad ukończeniem Wielkiego i Małego l\tlasu szkolnego, 
Szkolne'go I\.tlasu historycznego oraz serji regjonalnych 
map ściennych. Wykonanie obecnego programu roboczego przewiduje 
się do końca 1929 r. Poniżej zestawiono wła s n e wydawnictwa karto- 
graficzne, znajdujące się w przygotowaniu, według kolejności roboczej. 
l. P a l e s t y n a l: 200.000. Mapa ścienna, (2 arkusze a 100 x 60). 
Mapa fizyczna, służąca do nauki religji posiada topografję biblijną i gra- 
nice prowincyj rzymskich. Niemniej zaznaczono współczesną granicę 
Palestyny oraz koleje. Mapa posiada kartony: a) Plan Jerozolimy z cza- 
ców Chrystusa l: 100.000. b) Droga Zydów do ziemi Kanaan, c) Plemiona. 
Nomenklatura pod redakcją prof. dr. Klawka i prof. dr. Smogoszewskiego. 
2. E u r o p a p o li t Y c z n a 113'5 M. Mapa ścienna, 4 arkusze 
a 85 x 67 cm. Mapa da granice państw, bogatą topografię i sieć kole- 
jową, siedziby polskich placówek dyplomatycznych i konsularnych za- 
granicą, oraz sieć stacyj radjofonicznych. Podziałką i zasięgiem jest ona 
identyczna z mapą fizyczną Europy. Kartony: angielski i niemiecki okręg 
przemysłowy oraz Szpicberg. 
3. P owsz ech ny I\.tlas Ge ogr aficz ny ukaże się w bieżącym roku 
po raz pierwszy w całości. Przeznaczony on jest dla nauki geografji 
w całej szkole średniej. Łączy on 3 już wydane części (I ogólna, II Europa, 
III kraje pozaeuropejskie), Oraz I\.tlas Polski Współczesnej, razem 48 tablic. 
Dla tego atlasu przygotowuje się też nowe wydanie I\.tlasu Polski Współ- 
czesnej. Będzie ono skrócone w objętości, natomiast powiększone w treści, 
dzięki kumulacji tablic i ekonomicznemu wyzyskaniu powierzchni pa- 
pieru. Ponadto I\.tlas Powszechny otrzyma tablicę: Kraje Polarne, która 
nie weszła jeszcze w skład żadnej z dotąd wydanych jego części. Łącznie 
z wydaniem całości I\.tlasu zlikwiduje się jego sprzedaż częściami. I\.tlas 
będzie dostępny w sprzedaży tylko w całości i pojedynczemi tablicami. 
Natomiast zachowa się sprzedaż l\tlasu Polski W spółczesnej. 
4. I\. tl a s h i s t o r y c z n y. Starożytność opracował już i wydał 
J. N. Leski (p. Nr. 391) w 5-ciu tablicach, historję Polski opracowuje 
prof. Wł. Semkowicz (9 tablic). Pierwsze z nich są już w druku (Chro- 
bry, Słowiańszczyzna, Wiek XVII) i zaraz po ukazaniu się będą do- 
stępne i w pojedynczej sprzedaży. Średniowiecze i wieki nowożytne 
opracowuje prof. Cz. Nanke (12 tablic). Razem I\.tlas da 26 tablic a ukaże 
się do końca 1928 r. w całości. 
5. M ały I\. tla s Ge og raf i c z ny. Dwunaste wydanie tego znanego 
od 20 lat atlasiku zostanie przerobione w związku z wydaniem I\.tlasu
		

/Image 0120_0001.djvu

			KF\RTOGRl\FICZNY 


111 


Powszechnego. Powiększyło się mianowicie jego format do formatu I\.tlasu 
Powszechnego, opracowało treść na nowo na podstawie wszystkich ma- 
terjałów I\.tlasu Powszechnego. W uwzględnieniu potrzeb szkoły dodało 
się do I\.tlasu fizyczną mapę Polski 1/2'5 M. i mapę polityczną Pol- 
ski 113 M. 
6. Wyspy Brytyjskie 11M. (Mapa ścienna 2 arkusze a 95 X 65 cm). 
Jest to pierwsza z seryj regjonalnych map krajów europejskich. Treścią 
odpowiada on mapce z I\.tlasu Powszechnego. Jedynie topograf ja została 
wzbogacona. Mapka daje szczegółowy administracyjny podział kraju i roz- 
mieszczenie kolonij brytyjskich. 
7. F r a n c j a 11M. (Mapa ścienna, 2 arkusze a 95 x 65 cm). Służy 
do nauki geografji Francji i Belgji. W kartonie przedstawiono rozmie- 
szczenie kolonij francuskich. 
8. Europa Środko w a 11M. (Mapa ścienna, 4 arkusze a 95 x 65 cm). 
Daje całe Niemcy, Holandję, I\.lpy, I\.ustrję, Szwajcarję, Czechosłowację, 
Polskę, Rumunję i Karpaty. W kartonie politycznym przedstawiono 17 
państw Rzeszy Niemieckiej. 
9. Europa Wschodnia 112 M. (Mapa ścienna, 4 arkusze a 65 X95 cm). 
Mapa europejskiej części Z. S. R. R. daje w kartonie politycznym ca- 
łość Z. S. R. R. 
10. Włochy t/M. (Mapa ścienna, 2 arkusze a 95 x 65 cm). W kar- 
tonie politycznym przedstawi się kolonje włoskie. 
11. Półwysep Pirenejski 11M. (Mapa ścienna, 2 arkusze 
a 95 x 65 cm). W kartonie politycznym zestawi się kolonje hiszpańskie 
i portugalskie. 
12. I\. z ja 1/7 M. (Mapa ścienna, 4 arkusze a 72 x 80 cm). Wyda- 
nie drugie. Nowe wydanie tej mapy fizycznej zostaje na nowo opraco- 
wane na podstawie źródeł do I\.tlasu Powszechnego. Również uzgodni 
się zewnętrzny wygląd tej mapy z ostatnio wydaną mapą I\.fryki 1/7 M., 
t. zn. zaopatrzy mapę także warstwicą 150 m, da granice państw nie- 
tylko w kartonie politycznym ale i w mapie głównej, a treść mapy nieco 
się wzbogaci. 
13. Planigloby 1114 M. (Mapa ścienna, 8 arkuszy a 65X65 cm). 
Wydanie trzecie. Zostanie uzgodniona z naszą współczesną znajomością 
świata i z ostatnie mi odkryciami geograficznemi. 
14. Topograficzna mapa Polski. 1 :600.000. (4 sekcje a 75X80 cm). 
Głównym celem tej mapy jest danie jak naj bogatszej topografji (40.000 
miejscowości), kompletnej sieci kolejowej i szosowej, zarysu dróg innych 
oraz poprawnego obrazu administracji państwowej, tak w dziedzinie gra- 
nic do powiatowych włącznie, jak i w zakresie przynależności do róż- 
nych działów administracji cywilnej, wojskowej i kościelnej. Ponadto 
mapa da planiki wszystkich miast Polski, liczących ponad 100.000 mie- 
szkańców. Zwrócono w niej także baczną uwagę na uzgodnienie mapy 
z reambulacją, przeprowadzoną przez Wojskowy Inst. Geograficzny a pu-
		

/Image 0121_0001.djvu

			112 


POLSKI PRZEGLl1D 


bIikowaną już CZęSCIOWO W Mapie Polskiej 1: 100.000 i mapie l: 300.000. 
Zeksploatowano w tej mapie szereg informacyj tak oficjalnych jak pry- 
watnych i ankietowych, zwłaszcza w dziedzinie współczesnej sieci dro- 
gowej na wschodzie Polski. Starano się też umiejscowić osady powstałe 
tuż przed wojną, zwłaszcza na Wołyniu i Polesiu, których nie zazna- 
czyły żadne oficjalne wówczas mapy rosyjskie. 
Wyjście tej szczegółowej mapy topograficznej przewiduje się na 
wiosnę 1929 r. 


Nous c!numc!rons ci-dessous les ouvragęs cartographiques de l'Institut, qui sont en 
prc!paration, d'apr
s Ieur ordrc d'exc!cution et dc publication successives: 
1. L a P a l e s ti n c. Carte muralc a l' c!chelle dc l: 200.000 (2 feuilIes a 100 X 60). 
Carte physique pour l'cnscignement avec unc topographie bibliquc et lcs fronti
rcs des pro- 
vinccs romaines. On a marquc! en outrc les fronti
res actuelles de la PaIestine ainsi que 
les ligncs des chcmins dc fer. Les cartons dc la carte prc!sentcnt: aj le plan de Jc!rusa- 
lem aux temps de Jc!sus a l'c!chcllc dc l: 100.000, b) lc chcmin dcs Juifs a la terre de Ca- 
naan, c) lcs tribus. La nomcnclature hcbrc!e et arabe cst redigc!e par les oricntalistes reco- 
nus, le prof. Klawek et Ie prof. Smogorzcwski. 
2. L'Europe politique. 113'5 M. Carte muralc, 4 feuilIcs a 85X67 cm. La carte 
indiquera les frontim-es des Etats et le rc!seau des lignes dc chemins de fer, dans sa riche 
topographie, dlc distinguera lcs postes diplomatiqucs et consuIaires polonais a l'c!trangcr 
ainsi que les stations radiophoniques. Son c!chclle ct sa projcction sont identiques avec la 
cartc phy
ique dc l'Europe. Cartons: les rc!gions industrielles de l' 1\1lemagnc ct dc 1'1\ngle- 
tcrre et lc Spitsbergen. 
3. l\tlas Univcrsel de Gc!ographie. Ił sera public! pour la prcmi
re fois commc 
<£uvrc compl
te pcndant l'annc!e courante. Destinc! a l'enseignement gc!ographiquc de tous 
les cours des c!colcs secondaires, ił conticndra les partics dc!ja public!cs (I Gc!ographie gc!- 
nc!rale, II l'Europe, III autres parties du mon de) ainsi que 1'1\tlas dc "la Pologne Con- 
tcmporaine", en tout 48 tableaux. Une nouvelle Mition de »la Polognc Contemporaine" est 
en prc!paration. Ellc contiendra plus dc texte, gracc a la cummulation des tableaux et une 
exploitation plus c!conomique de la surfacc du papier. 
4. l\tlas historique. L'antiquitc! a dc!ja c!tc! rc!digc!e et public!c en 5 tableaux 
par J. N. Leski (v. No 391). L'histoire de Pologne (9 tableaux) est prc!parc!c par le 
Prof. Wł. Semkowicz. L'histoirc du moyen-age et des temps modernes sont c!laborc!s par le 
Prof. Cz. Nankc (12 tablcaux). l\u total, l'l\tlas donnera 26 tableaux et paraitra avant le 
fin de 1928. 
5. Petit l\tlas Gc!ographiquc. La 12-
mc c!dition dc ce petit atlas, connu de- 
puis 20 ans, sera nouvellement revue et corrigc!c en conncxion avec l'c!dition dc l'l\tlas 
Universel. On a augmentc! son format en raison du format de l'l\tlas Universel ct le texte 
a c!tc! rMigc! de nouveau a base de tout lc matc!riel de cct atlas. 
6. Les ilcs Britanniques. (Carte murale dc 11M. 2 feuilIcs a 95X65 cm). C'est 
la premi
re de la sc!ric dcs cartes rc!gionales dc l'Europc. Le textc correspond a celni de 
la petite cartc dc l'l\tlas Universel, la topographic a c!tc! seulement enrichie. Cetle cartc 
donne un carton politique ct la situation des coIonies britanniques. 
7. La Francc. (Cartc murale de l/M, 2 fcuilIes a 95X65 cm). 1\ l'usage de l'en- 
scignement dc gc!ographie de la France et de la Belgique. Lc carton prc!sentc la situation 
des colonies franl;aiscs. 
8. L'Europe Centrale. (Cartc murale de 11M, 4 feuilles a 95X65 cm). Cetlc 
cartc reprc!sente l' 1\1lemagne, Pays Bas, les 1\lpes, l' l\utriche, la Suisse, T chc!coslovaquie, 
la Pologne, la Rourr
anie et les Karpates. Les 17 Etats dc 1\llemagnc sont reprc!sentc!s 
dans le carton politique.
		

/Image 0122_0001.djvu

			Kl\RTOGRl\FICZNY 


113 


9. L'Europe Oricntalc. (Carte murale de 1/2 M., 4 fcuilles a 65X95 cm). La 
cartc dc la partic europc!enne de l'Union des Soviets donnc dans son carton politique la 
totaIitc! de l'Union des Soviets. 
10. La presqu'tle des Pyrc!nc!es. (CartemuraIede1/M, 2 feuillesa95X65cm). 
Le carton politique contiendra les colonies espagnoles et portugaises. 
11. L'Hali e. (Cartc murale de 11M, 2 feuilles a 95 X 65 cm). Le carton politique 
reprc!sentera les colonies italienncs. 
12. L' 1\ s i e. (Carte murale de 1/7 M, 4 feuilles a 72 X 80 cm). Seconde c!dition. La 
nouvclle Mition de cctte carte physiquc est nouvellcment rc!digc!c a base du matc!riel de 
l'l\Uas Universel. Son aspect cxtc!rieur sera conforme a celui de la carte dc l' l\friquc de 
l '7 M rc!cemment public!e c. a. d. sera pourvu dc le courbe de niveau dc 150 m, les fronti
- 
res de Etats seront Iracc!es non seulemeut sur le carton po1itique mais aussi sur la carte 
principale et la topographie sera Mg
rement augmentc:;e. 
13. Planiglobes. (Carte murale de 1/14 M., 8 feuilles a 65X65 cm). Troisii!me 
c!dition. Sera adaptc!e a la science moderne du monde et aux dernieres dc!couvertes gc!o- 
graphiques. 
14. Carl e top o gra phique d c la Polo gne au 600.000-e, 4 sections a 75X80cm), 
Le but principal de cette carte est dc donner une topographic la plus riche, un rc!seau 
compiet des lignes de chemins de fer et des routes nationaIcs, un tracc! des chemins vicinaux 
un tableau correct (compiet) de l'administration de l'Etat, dans le domaine des limites des 
arrondissements inclusivement, commc dans celui des divcrs domaines de l'administration 
civilc, militaire ou ecclc!siastique. En outrc, cettc carte sera munie des plans de toutes les 
villes de la Pologne dc plus de 100.000 habitants. 
On a consacrc! au surplus unc attention spc!ciale a la conformitc! de la carte avec 
la r
ambulation accomplie par l'Institut Gc!ographiquc Militaire et public!e dc!ja en par- 
tie dans la Carte Polonaise au lOO.OOO-c, comme dans cellc au 300.000-e. On s'est servi 
pour la confection de cette carte d'une serie d'informations oUicielles, comme de sources 
privc!es ou rc!sultats d'enqu(!tes surtout dans le domainc du rc!seau des routes actuelles 
de l'Est de la Pologne. On s'est cUorcc! aussi dc marquer l'emplacement des difMrentes 
nouvclles locaIitc!s, datant des derni
rcs annc!es d'avant la guerrc et qui n'ont pas c!tc:; por- 
tc!s sur les cartes oUiciclles russes toujours maI revues. 
L'index topographique embrassera plus de 40.000 noms. 
Lc publication de cette cartc topographiquc dc!tailMc cst prc!vue pour le mois de 
mars 1929. 


M1\PY POLSKI. 


Cl\RTES DE Ll\ POLOGNE. 
469. Mapa Polska. 1: 100.000 (p. rys. 7). Pas 29, Słup 41 Niemenczyn 
P 30 B 41 Miedniki, P 31 S 39 Okieniki Zach.-Orany, P 31 B 43 Smor- 
gonie, P 32 S 42 Wiszniew, P 33 S 41 Iwje, P 34 S 39 Rożanka, I\. 41 
B 39 Dywin, I\. 43 B 42 Włodzimierzec, P 44 S 43 Berezne, P 45 S 43 
Kostopol, P 43 S 40 Powórsk- Trojanówka, P 49 S 42 Łanowce- Jam- 
pol. P 51 S 42 Skałat, I\. 53 B 52 Borszczów. Wojskowy Instytut Ge- 
ograficzny. Warszawa 1927. 
Ces sections nouvellement revues de la "Carte Polonaise" sont public!es en 
dcux couleurs. 


Te nowe sprawdzone sekcje "Mapy Polskiej" wykonano już dwu- 
barwnie. Ich strona zewnętrzna nie jest zawsze pierwszorzędną (p. rys. 7). 
jw.
		

/Image 0123_0001.djvu

			114 


POLSKI PRZEGLl1D 


SDkCle po A 30' dlu
otr., 
ci 
, - z, BZ1 E'" B", B25 
2£ B27 B?
 B" B'2 833 '''" '3; ." "7 ,
 R" '" ' ", ..
 .. "« ",., ",._ .
 ;;;:;-' 
F "" Fp
 j', 35 36 37 38 3IJ ',() . . O 

 reproduhowane w wyd II. 'map zaborców liIiIII wyd.ne przez WJ.G, 'E.row 

 rYSOWBne w W J G. (hop]a z map zaborcow) dzone 5ekcje map,! f- 25 000 

rysowane",WJG.,sprawdZO"e""ereme f -r-_r.. _I. _r 
2\ - r -r- -r ""'r- .1.,/ \ ...... 
:"iT' reprod zKarle d We'lI. RussIanas 1100000 _ "" -, , 
. .
... reprod ,Karle d DeuIsch Re'ch", 1100000 
..
.. reprodu
owa"e 'mapy t 8
 000 
'71jj" reprodU
DWa"e l mapy l: 75.000 
,5'" reproduhowane l ma l 126. 000 


'1; 


'
"/h 


;-, 


yr [\i 


,-- 

 
K 


25 


z 


I-/,L 


.z 

 


" ___ \-- !i5 


;::0- Z ons 
Z , 
Z 
, 
, '" 
 /- 
3'! 
, 
znan ./ 
'rl z 

 .- .'7' ;;;% 

 
l o d. 
'15 
'łJ ", 
- 

7 
, 
........... 

g 
..... .......... 
5 "- 
52 Brno 
- / 
\ I 
56 Wied ,";\, / 
- 
, , I 


- 
"rfról Wie 
(,0 
.
 ? 
". '" / 
/ 
y:; , / 
.. z: 


Ko 



 


'Mln k 


% .... 
;1;, 
lał... ok 


fs: 


;/; 
% 


II"! 

 


81" 2 wa 


/. 
ne 


:;: 


li lin 
ieJcelll":':.Wćt' 


.... ,.. 


,
 
''''- 
:"..- 


'
 


o kow 


/ 


/ /-,!; ,. 


,.. 


,..: 
,.. ..i 
...- 


, ,., - r--'\. 

 


o osz{ce 


S m
 awó.,., 


r 


ze nio eGo 


I }-' 


TL i \ It7 


ZJ 


:J6 

 8 lS B 2B B2 1 B 2B 829 B 



 
B31 8J2 833 BYt E3S B36 837 B38 8 


'r3 

O '" 
Z B-
 


B'6 '"' 


Rys. 7. 


470. Mapa 1: 100.000. Pas 37, Słup 22 Wieleń-Driesen, P 38 S 22 
Międzychód, P 39 S 21 Meseritz-Międzyrzecz, P 40 S 22 Wolsztyn. 
Wojskowy Instytut Geograficzny. Warszawa 1927. 
Reproduction correcte des sections prussiennes 1: 100.000. Nous constatons i
i 
avec satislaction le trac
 des Irontii!res des districts administratils reguli
rement 
omises par notre Institut Cartographique Militaire. 


W poprawnych reprodukcjach pruskich sekcyj l: 100.000 stwierdzamy 
ze satysfakcją obecność granic powiatów, tak dotąd przez mapy W. I. G. 
pomijanych. Sekcje te uwzględniają reambulację Wojskowego Instytutu 
Geograficznego. 
Przy tej sposobności pozwalamy sobie zwrócić uwagę W. I. G. na 
następującą kwestję. W zachodniej części województwa łódzkiego i war-
		

/Image 0124_0001.djvu

			Kl\RTOGRl\FICZNY 


115 


. 
szawskiego pozostaje najlepszą dotąd dostępną mapą pruskie powiększenie 
l : 100.000 mapy Reymanna l: 200.000 ze schematycznym rysunkiem 
i pod każdym względem przestarzałą treścią. O ile wiemy, z tego ob- 
szaru 16 sekcyj mapy l: 100.000 wydał W. L G. dotąd 8, czy to jako 
"Mapę Polską", czy też reprodukcję mapy 1 :84.000. W każdym razie 
dla reszty t. j. okolic Włocławka i części okolic Łodzi brak dotąd nowo- 
czesnej mapy. 
Usunięcie tego braku, dotykającego obszary doskonale zagospodaro- 
wane i pod każdym względem wyżej stojące od posiadających już piękną 
"Mapę Polską" pustkowi wschodnich województw, ważnych wyłącznie ze 
względów wojskowych, jest palącem zadaniem W. I. G. jw. 


471. Mapa 1: 300.000. 53 Poznań. 57 Pińsk (p. rys. 8). Wojskowy In- 
stytut Geograficzny. Warszawa 1927. 


Une excellente reproduction des sections Poznań et Pińsk de la carte prussienne 
1 : 300.000. Les sections sont bien revues au point de vue de communication et de 
la nomenclature polonaise. 
La section "Poznań" a encore gardć l'ancien syst
me de hachures, łandis que 
la section 
ińsk, d'apr
s les nouvelles directives de la carte polonaise au 300.000-
 
a des courbes de niveau (de 5 m. dist.). 


W reprodukcjach sekcji pruskiej mapy uzupełniono komunikacje 
i oczywiście spolszczono nomenklałurl
 (nb. nie Kurnik, lecz Kórnik), 
w sekcji zaś Pińsk ponadto wprowadzono na 5/8 powierzchni reambu- 
Iację. Ponadto po raz pierwszy w tych sekcjach widzimy granice admini- 
stracyjne do powiatowych włącznie, nadrukowane barwnie. Z braków 
zwrócić należy uwagę na pominię- 
cie wojskowej wąskotorówki Wi- "''''",d2 
niary- Biedrusko, stacyj na szlaku 
Rutno-Strzałków, Mogilno-Orcho- 
wo i kilku nowszych linjach ko- 
lejowych oraz na błędną przy- 
należność Puszczykowa i oko- 
licy do powiatu śremskiego brak 
granic powiatów miejskich Ino- 
wrocław i Gniezno, starą granicę 
pow. Słupca w sekcji Poznań, zaś 
w sekcji Pińsk starą granicę po- 
wiatów Kobryń i Kamień Ko- 
szyrski. 
Sekcja Poznar. ma cienio- 
wany rysunek terenu w starej pru- 
skiej manierze, sekcja zaś Pińsk 
ma warstwice co 5 m. Choć są 
one niewątpliwie schematyczne, 


" 


, 
7 ''''-
\ 


" 


88 


i 


98 'oS 


Rys. 8.
		

/Image 0125_0001.djvu

			116 


POLSKI PRZEGLl\D 


" 
dają piękny obraz kontrastów krajobrazowych wyżyny wołkowyskiej, 
bagien Jasicłdy, Pogoni, Zahorodzia i Zarzecza. 
Reprodukcja obu sekcyj jest doskonała. jw. 


472. Mapa dróg bitych woj. poznańskiego. l: 150.000. Wy- 
danie Starostwa Krajowego. Druk. Poznań, Rozynek. 4 arkusze, 
103 X 53 cm. 


1\ detaiIcd map ol roads and highways in the province ol Poznania. 


Mapa ma prawdopodobnie cel czysto praktyczny. Mianowicie ma 
zgrub sza informować o sieci drożnej województwa. Jeżeli tak, to można 
powiedzieć odrazu, że tę zgrubsza pomyślaną informację mapa daje. 
Wszakże gdy chodzi o szczegóły i o ich ścisłość, a tego musimy się 
domagać od mapy w takiej podziałce, jak właśnie mapa dróg Starostwa, 
to zgóry powiemy: szkoda papieru. To samo bowiem zadanie mogłaby 
spełnić mapa w podziałce mniejszej, - tem samem mniejszym kosztem 
wykonana. Rysowanie mapy w tak wielkiej podziałce, robienie wydatku 
na cztery kamienie, kiedy można to samo osiągnąć na jednem kamieniu, 
nie może uchodzić za pomysł szczęśliwy i godzien naśladowania. 
Od mapy 1: 150.000 musimy, jak powiedziano, domagać się ści- 
słości i dokładności tern bardziej, że materjał kartograficzny, na pod- 
stawie kórego mapa dróg województwa może być wykreślona, jest pierw- 
szorzędny. Nie jest też żadną sztuką przy jakiej takiej wprawie rysun- 
kowej przenieść siatkę dróg na inną mapę. 
Niestety, musimy powiedzieć, iż wydawnictwo Starostwa Krajowego 
nie stoi na wyżynie. Pozwolimy sobie to udowodnić. Naprzód uderza 
brak siatki kartograficznej, co odrazu nasuwa przypuszczenie, że mapa 
powstała przez proste przekalkowanie map topograficznych. Stąd i po- 
działka mapy wypada dla jej różnych okolic różnie, jakkolwiek, przyznaję, 
naogół obraca się około 150.000. Ba, i podziałka linijna jest zgrub sza 
tylko narysowana. Jest bowiem mniejsza niżby to z rachunku wynikało 
(5 km równa się 32 mm a nie 33,3 mm. O dokładniejszych tedy pomia- 
rach sieci drożnej na tej mapie już z tego względu nie może być mowy. 
Sieć rzeczna, kanałowa, jezierna została dodana tylko na okrasę 
mapy. Jest to sieć schematyczna i bez większej wartości. I\.utor mapy 
nie zaznaczył nawet kanałów znakiem konwencjnalnym. Sieć kolejowa 
nie była wprawdzie celem mapy, ale nie ulega wątpliwości, że nie mogła 
być pominięta. Została ona potraktowana jak najogólniej i wykazuje 
braki. Poprostu pominięto niektóre linje kolejowe łub je źle nakreślono, 
przekładając tory to na jedną to na drugą stronę dróg i vice versa. Tu 
wymienię kolej na zachód od Inowrocławia, koło Kruszwicy, Nakło- 
KCYllia, na zachód od Znina, na południe od Czarnkowa, linję Poznań- 
Zbąszyn, koło Ludwikowa, Kościan-Leszno i Leszno-Wolsztyn, Gostyń- 
Kościan, Rawicz-Krotoszyn, sieć koło Jarocina, Jarocin-Koźmin, koło
		

/Image 0126_0001.djvu

			Kl\RTOGRI\FICZNY 


Ostrowa i Ostrzeszowa. Przy kolejkach dowolność rysunku jest jeszcze 
większa. 
Sieć drożna, która była celem mapy, została wykonana schema- 
tycznie i ogólnie. 
Nie posiada też większej wartości. Każdy, kto będzie chciał mieć 
przed sobą siec dokładną, będzie zmuszony zaglądnąć do mapy top o" 
graficznej. Naprzód uderza ujemnie ten szczegół, że wyróżniono na 
mapie tylko trzy rodzaje dróg a to: szosy I i II klasy i drogi gruntowe. 
Przez drogi "gruntowe" rozumiano zapewne drogi bite, ale nie szosy. 
Czy nazwa drogi gruntowe jest tu na miejscu, nie będziemy się o to sprze- 
czać. Zaznaczymy że nie, bo miesza się co do pojęcia z drogą nieumoc- 
nioną i polną. W każdym razie na mapie w takiej podziałce wszystkie bez 
wyjątku drogi mogły się znaleźć. I\. więc i mniejsze drogi nieumocnione. 
Główny wysiłek autora mapy szedł w kierunku przedstawienia szos. 
Drogi gruntowe zostały narysowane tylko tu i ówdzie, przez co mapa 
nie oddaje tego, co głosi. Szosy II klasy zostały także z dużemi przed- 
stawione brakami. Odnosi się to głównie do ich kierunku i przebiegu, 
jak niekiedy do ich istnienia. Na mapie topograficznej widzimy niejedno- 
krotnie tam szosę I klasy, gdzie mapa znaczy II klasy, np. Fordon" 
Trzęsacz, na pd. od Woj nowa, Gozdowo-Graboszewo, Gozdowo-Ossowo, 
Wieruszów-Wieszanów i t. p. Być może zaszły tu zmiany pewne, ale 
czy tak znaczne? 
Wreszcie brak niektórych szos klasy II np. z Rogoźna do Begu- 
niewa, z Biedruska na pole ćwiczeń, z Krostkowa do Białośliwia, z Pa- 
lędzia na południe, koło Mosiny, ze Środy do Krzyżownik i Poznania, 
z Biernatek do Zaniemyśla oraz Zaborowa koło Kościejowa i Waszkowa, 
Śmiełów-Nowa Wieś, koło Racendowa, Błociszewa, Dolska, Pawłowic i t. p. 
Nietlokładny przebieg dróg stwierdzić możemy na wielu miejscach i to 
należy uważać za główny błąd mapy. Nie będziemy tu wszystkich w tym 
kierunku uchybień przytaczać, bo ich jest zbyt wiele. W każdym razie 
nie świadczy to dobrze o autorze mapy, który nawet nie potrafił prze- 
rysować dokładnie dróg z map szczegółowych. 
Nie potrzebuję dodawać, jak wielką wartość miałoby zaznaczenie 
adminisłracyjnej przynależności dróg. Nie od rzeczy byłaby także większa 
troska o położenie miejscowości, zwłaszcza leżących na rozdrożach. Znak 
topograficzny na oznaczenie Poznania nie bywa w kartografji praktyko- 
wany (kreski poziome). 
W rezultacie mamy przed sobą mapę bez większej wartości. Z du- 
żcmi zastrzeżeniami moglibyśmy przyznać omawianej mapie tylko war- 
tość' informacyjną. Nawet dla orjentacji i użytku automobilowego mapa 
powyższa, z powodu wielu niedokładności, nie bardzo się nadaje. O war" 
tości naukowej nie może być nawet mowy. Koszta, wyłożone na taką 
mapę, nie stoją w żadnym stosunku do jej wartości naukowej. 
St. Pawlowski (Poznań) 


117 


.
		

/Image 0127_0001.djvu

			118 POLSKI PRZEGLl1D 


473. Mapa województwa pomorskiego. Skala l: 500.000. Lito- 
graf ja Pomorskiej Drukarni Rolniczej S. R. Toruń (brak autora 
i roku wydania). 


Carte de routes du NW de la Pologne (Palatinat de Pom(jranie) sans valeur. 
Owa "mapa" województwa pomorskiego zawiera granice powiatów, 
koleje i kolejki, drogi bite i kanały, liczne stacje kolejowe i mniej liczne 
inne miejscowości. Z rzek zauważyliśmy Wisłę, choć bez Nogatu i Noteć. 
Żadnej innej rzeki, czy jeziora nie widać. To też w miejscu, gdzie roz- 
pościera się jezioro Gopło, płynie sobie Noteć wąskiem korytem. 
Celem mapy jest przedstawienie stosunków komunikacyjnych. Z po- 
wodu jednak niewyróżnienia linij kolejowych ważniejszych od mniej 
ważnych, oraz fałszywego obrazu szos, ktore się wyróżnia w sposób 
mylny i nie wystarczający, a pozbawiony faktycznej podstawy, mapa 
nie posiada żadnej wartości naukowej, a nawet praktycznej. 
St. Pawlowski (Poznań). 


474. Wielka mapa Rzeczypospolitej Polskiej. 1: 750.000. No- 
menklaturę opracował dr. Rdam Tomaszewski, uzupełnił ks. dr. Sta- 
nisław Kozierowski. Lwów-Warszawa. Bernard Połoniecki. Druk 
Inst. Kartograficzny we Wiedniu. 160 X 160 cm. 


Le compte-rendu de cetle nouvelle (jdition de la carte de la Pologne a d(jja . 
paru dans notre Revue (N-o 18, Vol. I). Cetle carte est une Mition polonaise de 
20 sections de la carte autrichienne de I'Europe Centrale l: 750.000. Elle a (jł('; 
imprim(je a l'Institut de Vienne. Le texte de sa r(j(jdition actuelle n'a pas (jł('; revu 
comme il a (jł('; indiqu(j dans le compte-rendu pr(jeMent et la rMaction polonaise 
n'a pas enrichi l'ouvrage autrichien d'aueun d(jtail digne d'int(jrl\t. 


Mapę tę sprawozdano już raz w "Przeglądzie" (p. T. I. Nr. 18). 
Jest to polskie wydanie 20 sekcyj austrjackiej mapy l: 750.000. W obec- 
nem wydaniu wyróżniono w barwach szosy państwowe i granice do po- 
wiatowych włącznie. Ponadto ks. Kozierowski zrewidował nomenklaturę 
zachodnich części mapy w Niemczech i w Polsce. 
Nadmienić tu trzeba, że W. I. G. wydaje także po polsku repro- 
dukcję austrjackiej mapy l: 750.000. Dotychczas wydał już 6 sekcyj, 
obejmujących poza Karpatami całe państwo. Sprawozdano je także 
w "Przeglądzie". Wydawca więc mapy zyskał w publikacji W. I. G. 
dobry materjał porównawczy, który jego pracę redakcyjną bardzo re- 
dukował. 
Stwierdzamy jednakowoż, że nowe wydanie mapy Tomaszewskiego 
nie ma zrewidowanej treści. Uzupełnienia są nieliczne a ograniczają się 
do kilku nowszych kolei i nielicznych nazw na zachodzie, poprawionych 
przez ks. Kozierowskiego. Brak natomiast większości nowych linij kole- 
jowych: Kokoszki-Gdynia, Stara Piła-Wrzeszcz. Kutno, Strzałków, Łódź, 
Kutno- Płock, Ciechanów- Grudusk, Kalet y- Podzamcze, Stojanów-Łuck, 
Pawłowice-Chybie, Chorzów-Szarlej, Chybie-Skoczów, Ustroń-Wisła,
		

/Image 0128_0001.djvu

			Rl\RTOGRI\FICZNY 


119 


Dukszty-Druja i t. d. Zostawiono natomiast jeszcze w mapie szereg nie- 
istniejących już linij: Równe-Zwiahel, Krzemieniec-Zasław, Iwanie-Ka- 
mieniec i masę wojennych wąskotorówek na wschodzie, tak jak i ory- 
ginalna mapa l: 750.000, która jednakowoz pomijała wąskotorówki na 
wschód od frontu z 1916 r. To samo czyni i mapa Połonieckiego. 
Siatka drogowa nie uległa już żadnej zmianie. Jedynie wydobyto 
bite szosy państwowe, co jednak nie daje we wschodniej Polsce obrazu 
rozległych państwowych dróg gruntowych. 
Mapa Połonieckiego nie doznała również uzupełnień w topografji. 
Więc stutysięczny Sosnowiec jest nadal maleńką wioską, podobnie jak 
czterdziestotysięczne Zawierci e, Dąbrowa Górnicza, dziesięciotysięczne 
I\.leksandrów, Zdołbunów, Czeladź, Gdynia i t. d. Brak zupełny dziesię- 
ciotysięcznej Nowej Wilejki, Kamiennej, W ołomina, Otwocka i szeregu 
innych osad miejskich w zaborze rosyjskim, wyrosłych już dziś na 
większe miasta. 
Podobnie nie bez braków jest nomenklatura. Więc: Brześć Litew. 
ski, Równo, Gołubicze, Kamień Raszyrski, Szydlice, Sopot y, Busk, 
Kiszeniew i t. d. Nomenklatura w Czechosłowacji jest nadal w wielu 
wypadkach węgierską i niemiecką. Ponadto nieuwzględniono całkiem no- 
menklatury oficjalnej na Łotwie. Żałujemy, że uzupełnienia ks, Kozie- 
rowskiego ograniczyły się tylko do zachodniej części mapy a nie sięgnęły 
i na wschód. 
Na mapę wniesiono w barwie zielonej granice polityczne i admini- 
stracyjne. Stwierdzając generalnie ogromną i niedopuszczalną w tej po- 
działce schematyczność ich przebiegu i zasadnicze nieuwzględnienie roz- 
graniczenia tak w granicach Polski, jak i innych państw, zwracamy uwagę 
na brak powiatu morskiego, zawierckiego, zasadnicze błędne umieszczenie 
znaku miasta powiatowego w powiatach, których nazwa jest różną od sie- 
dziby starostwa. Ponadto nie uwzględniono żadnej ze zmian administracyj- 
nych, przeprowadzonych w 1927 r. Nb. Pińsk jest w mapie siedzibą wo- 
jewództwa, podobnie jak Sejny i Białowieża są jeszcze miastami powia- 
towemi. Błędy zaś w granicy województwa wileńskiego są zbyt wielkie, 
by ich tu nie podnieść. 
I\.ustrjackie źródło mapy Połonieckiego jest niewątpliwie wartościowe, 
ale i przestarzałe. Wszakże szczegóły, wniesione przez redakcję polskiego 
wydania, nie stoją ani w przybliżeniu na wysokości zadania. Wkońcu 
stwierdzamy, że żadna z uwag naszego sprawozdania Nr. 18 nie została 
uwzględniona w obecne m wydaniu. jw. 


475. Carte hydrographique de la Polesie. l: 1,000.000. Publi- 
cations de la Societe des Nations. VIII. Communications et transit. 
Geneve 1927. VIII. F. Druk W. Główczewski. Warszawa. 31 X 35 cm. 


Carte hydrographique en coukurs de la Pologne de l'Est entre le Niemen, 
le Bug et la V olhynie jointe au compte-rendu du Comitc! des experts de la Socic!tc!
		

/Image 0129_0001.djvu

			120 


POLSKI PRZEGLl1D 


des Nations mise a la disposition du gouvernement polonais en 1926, pout 
tudier 
les travaux de drainage en Polesie. La carte donne le r
seau des rivi{\res, les 
lignes de partage des eaux et la r
partition des stations m
t
orologiques. C'est une 
copie des cartes hydrographiques, redig
es et execut
es par I'Institut Romer a l'usage 
du Bureau Hydrographique du Minist{\re des Travaux Publics. Texte explicatif en 
Iran"ais et. en anglais. 
Barwna mapa hydrograficzna wschodniej Polski między Niemnem, 
Bugiem a Wołyniem, załączona do sprawozdania Komitetu ekspertów 
Ligi Narodów, oddanych w r. 1926 do dyspozycji rządu polskiego celem 
zbadania możliwości osuszenia Polesia, daje siatkę rzeczną, działy wodne 
i rozmieszczenie stacyj meteorologicznych. Jest kopją map hydrograficz- 
nych, opracowanych w Instytucie Kartograficznym im. E. Romera dla 
Biura Hydrograficznego Ministerstwa Robót Publicznych. Mapa posiada 
tekst francuski i angielski. 
Wykonanie nie jest staranne. jw. 


476. Carte Internationale du Monde. NN. - 34. Ostpreus.. 
sen. l: 1,000.000. Reichsamt fiir Landesaufnahme Berlin, 1927. 
41 X 44 cm. 


The Reichsamt fur LandesaufnaĄme has published the second sheet NN. - 34. 
Ostpreussen ol the Carte internationale du Monde. This sheet was edited in 1926 by 
the Polish Military Geographic Institute under the name "W arsaw" and reviewed by 
us under N-o 495. 
The official nomenclature in this sheet is entirely ignored in the Polish pro- 
vinces ol Poznania and Pomorze. Only in lew cases are given the Polish names in 
parentheses and Lithuanian ones in the Memel Territory. The prewar Ir0l1tiers have 
been preserved troughout this section. 
l\s the sheet "Wien" (v. N-o 436) is the section "Ostpreussen" in a nagrant 
defiance ol the deeisions ol the Paris International Map Conlerence ol 1913, namely 
paragraphs 9 a, c, d. and 13 a, c, 14 b, h. We think that the Polish National Com- 
mitee will to protest against the lorm ol publication ol this map at the Central 
Bureau ol the Carte lnternationale du Monde at Southampton. 


Oficjalny zakład kartograficzny niemiecki, wydając sekcję "W ar- 
szawa" Mapy Międzynarodowej Świata 11M, dał jej nazwę "Ostpreussen". 
Nie zważał przytem, że tę samą sekcję wydał już Wojskowy Instytut 
Geograficzny w Warszawie półtora roku przedtem. 
W sekcji tej przeprowadza Reichsamt f. Landesaufnahme bardzo 
konsekwentnie zasady opracowania swych arkuszy mapy 11M, które 
żadną jednak miarą nie dadzą się pogodzić ze statutem Mapy. Kolidują 
bowiem z punktami 9 a, d i 13 a, c tegoż statutu. I tak niemiecka sekcja 
przeprowadza w Polsce na całym obszarze b. zaboru pruskiego nomenkla- 
turę niemiecką, zaopatrując tylko wyjątkowo nazwy niemieckie w brzmie- 
nia polskie, pomieszczone w nawiasach. Podobnie i na teryterjum Kłaj- 
pedy zaznaczono przedewszystkiem nazwy niemieckie. Tu jednakowoż 
uznano za stosowne dać przy każdej nazwie niemieckiej i nazwę litewską 
w nawiasie. Ponadto widzimy i na obszarze b. zaboru rosyjskiego brzmie-
		

/Image 0130_0001.djvu

			RI\RTOGRI\FICZNY 


121 


nia niemieckie. I tak stale używa się nazwy See zamiast jezioro, oraz 
nazw Wojewodschatf Warschau, Lodz i t. d. 
Sekcja Ostpreussen znaczy tak w objaśnieniu jak i w mapie przed- 
wojenne granice niemieckie, ponadto kwestjonuje definitywność granicy 
polsko-litewskiej, znacząc ją jako granicę sporną nb. z błędami nad Ma- 
rychą i Niemnem. Widzimy dalej granicę traktatu rosyjsko-litewskiego 
z 1920 r., oznaczoną także jako granicę sporną. Reichsamt fiir Landes- 
aufnahme uznał nakoniec za stosowne przedłużyć tę granicę na za- 
chód aż do Prus bez żadnego formalnego, ani rzeczowego uzasadnie- 
nia, traktat bowiem rosyjsko-litewski ustalał granicę wyłącznie na tery- 
torjum b. gubernji grodzieńskiej i wileńskiej, a nie określał jej na 
obszarze b. Króleśtwa Polskiego. Dziwimy się, że Reichsamt fiir Lan- 
desaufnahme zrezygnował z nomenklatury litewskiej w obrębie tych 
obu granic. 
Rzeczowo przedstawia się sekcja "Ostpreussen" naogół poprawnie. 
Zastosowano tu dla warstwic podobnie jak w sekcji "Wien" sygnaturę 
bron zową a nie czarną, jak to przewiduje statut Mapy. Nie od rzeczy 
będzie tu zdaniem naszem porównanie sekcji" Warszawa" W. L G. z ro- 
botą pruską. Stwierdzić należy więc wyższość sekcji "Ostpreussen" co 
do generalizacji, hydrografji, oraz większą ilość miejscowości. Natomiast 
redakcja polska góruje nad niemiecką w generalizacji warstwic, w przed- 
stawieniu granic i stosunków administracyjnych, dalej wierniejszym obra- 
zem zabagnienia, które w sekcji niemieckiej jest przesadzonem. W prze- 
biegu warstwic stwierdzamy liczne, choć drobne błędy w obu pracach, 
w szeregu jednak wypadków większe m zaufaniem darzymy sekcję polską, 
ponieważ ta przeprowadza lepszy i szczegółowszy rysunek warstwic 
i opuszcza mniej kulminacyj niż mapa pruska. Ponadto w obszarze, 
gdzie "Karte des westlichen Russlands" jest jedynie powiększeniem mapy 
Reymanna t. zn. w południowo-zachodnim rogu mapy nie wykazuje ro- 
bota Reichsamt fiir Landesaufnahme śladów eksploatacji mapy rosyjskiej 
l : 84.000. 
Podobnie autorytatywniejszą jest sekcja" Warszawa" w kwestji kolei 
na terytorjum Polski, równowartościową na obszarze Niemiec, a popraw- 
niejszą, jeśli chodzi o koleje litewskie, sieć zaś drogowa jest w redakcji 
niemieckiej pod każdym względem błędną. 
Charakterystvcznem jest, że mapa niemiecka nie cytuje w źródłach 
sekcji W. ł. G., choć nie ulega wątpliwości, że wzięto stamtąd ogromną 
ilość szczegółów charakteru zwłaszcza administracyjnego, oraz nazw. 
Wskazywałyby zresztą na to i wspólne błędy w granicach województwa 
poleskiego i w nomenklaturze (Sać zamiast Gać, Pisia zamiast Pisa, 
Wys zamiast Wysa, lub Wyssa, Szkroda zamiast Skroda i t. p.). Nb. 
mapa nie znaczy polskiego terytorjum na prawym brzegu dolnej Wisły, 
kabli na Bałtyku, zaś tekst polski, w którym objaśniono znaki dla miej- 
scowości w Polsce, wykazuje brak korekty człowieka znającego język
		

/Image 0131_0001.djvu

			122 


POLSKI PRZEGLl1D 


polski. Brak dalej I\.leksandrowa Kujawskiego i Pruszkowa, szereg zaś 
brzmień przypomina transkrypcję z map rosyjskich (Zgłowionszka, Gor- 
nyja, Ryboty i t. d.). jw. 


477. SŁI\.WOMIR MIKLI\.SZEWSRI: Mapa gleb Polski. l: 1,500.000. 
Carte des sols de la Pologne tracee d'apres ses propres recherches. 
Warszawa 1927. Ministerstwo Reform Rolnych. Druk Wojskowy 
Instytut Geograficzny. 72 X 75 cm. 
Dress
e sur le r
seau 111'5 M. de l'Inst. G. M. cetle carte distingue sur lc 
territoire de la Pologne 24 esp
ces de sols divis
s cn trois typcs: tcrres chaudes, 
tcrres froides ct type mixte (terres grasses). L'auteur qui est le maltre de ce pro- 
bIerne en Pologne dresse sa nouveIle carte, pour l'ancicn Royaume de Pologne 
d'apr
s sa carte de sols publi
e avant la gucrre, et pour le reste de l'Etat il fai [ 
une synth
se de scs propres recherchcs ct en partie des enquetes litMraires. 
Malheureusement la reproduction de I'IGM a manqu
 de colorier une bonne 
partie de la planche, la laissant en blanc c. a d. couleur dcs aIluvions. 
Dans ses cartons de l/lO M. l'autcur donne une carte sch
rnatique des r
- 
gions pMologiques en Pologne, cn d
montrant la transition gradu
e de difMrents 
sols, en terres chaudes, ainsi qu'une carte de pluies fond
e sur lcs donnoos d'Institut 
M
t
orologique d'ailleurs fort peu caracMristique. 


Oparta na podkładzie 111'5 M., W. l. G. ta mapa wyróżnia dla ob- 
szaru Polski 24 rodzaje gleb, zgrupowanych w 3 typy: bielice, rę- 
dziny i typ mieszany (czarne ziemie). I\.utor, najlepszy znawca tego 
problemu w Polsce, opiera swą mapę na obszarze b. Królestwa Kon- 
gresowego na swej znanej oddawna mapie gleb, opublikowanej przed 
wojną, w reszcie zaś Polski na własnych badaniach i eksploatacji od- 
nośnej literatury. 
W kartonach 1/ 10 M. daje autor mapkę schematyczną rejonów glebo- 
twórczych Polski, demonstrującą stopień zbielicowania poszczególnych 
gleb oraz mapkę opadu, opartą na danych P. L M., zresztą zupełnie 
prawie niecharakterystyczną. 
Reprodukcja W. l. G. przeoczyła niestety w barwach bardzo wielką 
ilość pól, pozostawiając je białemi t. j. w bar
ie alluwjów. jw. 


478. Poland with the Free Territory of Danzig, East Prussia and Li- 
thuania. l: 1,500.000. George Philip and Son Ltd. London. 
This map, published in 1923, contains a number ol errors in the nomencla- 
ture, communications and frontiers reminding us of the defects which we have had 
repcated occasion to note in relerence to loreign maps ol Poland. These errors arc 
lortunately no Ionger to be met with, as maps ol Polish origin, and ol authoritative 
sourcc, have since been disseminated abroad. 


Mapa z 1923 obarczona szeregiem błędów w nomenklaturze, komu- 
nikacjach i granicach przypomina nam tylko braki, które tylokrotnie no- 
towaliśmy w odniesieniu do zagranicznych map Polski. Dzisiaj już ich 
nie spotykamy dzięki rozpowszechnieniu zagranicą poważnych źródeł 
pochodzenia polskiego. iw.
		

/Image 0132_0001.djvu

			Rl\RTOGRI\FICZNY 


123 


479. STI\.NISŁI\.Wf\ KOSIŃSKI\."BI\.RTNICKI\.: Mapa opadów 
w Polsce. Carte des precipitations en Pologne, l: 1,600.000. 
Warszawa 1927. Druk W. Główczewski. 53 X 60 cm: 


Cetle carte a paru comme suppMment a l'ouvrage intituM "Prckipitations at- 
mospMriques sur le terńtoire de la Pologne" (1891-1910) dans les Travaux Mcjtcj- 
orologiques et Hydrographiques N-o 5. Hors de la carte principale, de l'anncje, il 
y a encorcj 12 cartes des prcjcipitations mensuelles, 4 cartes des prcjcipitations trime- 
strielles 2 carte s scjmestrielles 7 carte!; de la frcjquence des prcjcipitations, ainsi qu'une 
carte dcjmontrante les incjgaliMs dans la repartition annuelle des prcjcipitations athmo- 
sphcjriques. Le carte des prcjcipitations annulles est colorrcje les autres sont en noir. 
La carte de M-me Rosińska-Bartnicka est apr{js celle de Romer la deuxi{jme 
carte synthcjtique des prcjcipitations annuelles en Pologne. L'auteur dispose pour 
notre pays de 552 stations mcjt(jorologiques, dont 144 avec 15 ans et plus d'obser- 
vation. L'influence du relief, n'est pas malheureusement prise en considcjration dans 
le traccj des izohy{jtes (450, 500, 550, 600, 650, 700, 800, 900, 1000 et 1200 mm). 
Dans le texte (polonais) accompagnant cetle carte on remarque quelques er- 
reurs dues en majeure partie a une fausse interpolation. 


Mapa ta ukazała się jako dodatek do pracy p. t.: "Opady na zie- 
miach polskich" (dwudziestolecie 1891-1910) w "Pracach Meteorolo- 
gicznych j Hydrograficznych" Zesz. V. Nie jest ona tam jedynym za- 
łącznikiem kartograficznym. I\.utorka dodaje jeszcze 12 mapek opadów 
miesięcznych, 4 mapki opadu w poszczególnych kwartałach, 2 w półro- 
czach, 6 mapek dni z opadem w poszczególnych porach roku i półro- 
czach, mapkę ilości dni z opadem w roku oraz mapkę jednakowej nie- 
równomierności opadu w okresie rocznym. Mapa opadu rocznego jest 
barwna, inne natomiast są jednobarwne. 
Mapa Kosińskiej-Bartnickiej jest drugą po mapie Romera syntezą 
opadu dla całej Polski. I\.utorka dysponuje dla Polski 552 stacjami. 
Z tego dla 144 posiada obserwacje z więcej niż 15 lat. Przy innych 
zredukowała obserwacje do lat 1891-1910. W mapie opadu rocznego 
kreśli izohiety 450, 500, 550, 600, 650, 700, 800, 900, 1000, 1200 mm. 
Gęstość stacyj ombrometrycznych jest, jak wiadomo, największą 
na południu Polski. Idąc zaś ze zachodu na wschód spotykamy coraz 
mniej stacyj. 
Nie ulega wątpliwości, że autor mapy opadu w Polsce skazany jest 
w wysokim stopniu na uwzględnienie przy interpolacji izohiet terenu i to 
nietylko na wschodzie, ale nawet w Polsce południowej. Operując uza- 
sadnioną interpolacją przy braku stacji otrzymywali Kremser, Romer 
i Pawłowscy piękne rezultaty i wydobywali z mapy opadu ważne rysy 
rzezby kraju. Można przytoczyć przykłady, gdzie i autorka sprawozda- 
wanej mapy taką interpolację przeprowadziła (garb oszmiański, dolina 
Dunajca, rów krzeszowicki, Łysogóry, grzędy pobużańskie i t. p.), wszakże 
w szeregu punktów konstatujemy interpolację błędną albo też poważne. 
braki w interpolacji. Chcielibyśmy np. widzieć przedłużenie izohiety 
600 mm wzdłuż krawędzi gołogórskiej aż za Krzemieniec - wszak jest 
ona wybitnym pasem kondensacji pary wodnej. Podobnie opad 823 mm
		

/Image 0133_0001.djvu

			124 


POLSKI PRZEGLl1D 


w Szczawnicy suponuje wyższy opad na położonych 600 m nad nią 
szczytach grupy Radziejowej. Brak wyróżnienia niektórych pasów oro- 
graficznych w północnej Polsce (pas święciański, dryświacki), brak uza- 
sadnienia cyfrowego i zupełnie błędne położenie pasa poniżej 550 mm 
opadu na półn. od Prypeci i pasa silnego opadu koło Grodna. Podobnie 
nieuzasadniony jest rysunek izohiety 550 mm, dla której posiadamy tylko 
dwa punkty (Irena, Puławy) nad średnią Wisłą. W Czarnohorze zaś i wyż- 
szych częściach Karpat wschodnich bez wątpienia sięga opad ponad 
1000 mm i. t. d. T ego rodzaju oderwanie interpolacji od terenu nie może 
przyczyniać mapie zalet a odbiera jej cechy interpolacji geograficznej. 
Ponadto zauważyć należy, że skala tonów bronzowych dla opadów 
najniższych powinna być odwrócona. jw. 


MAPA NIEBA. 


Cl\RTE DU CIEL. 
482. INZ. WŁODZIMIERZ KOLI\.NOWSKI: Mapa nieba w układzie 
równikowym i poziomym. Warszawa 1927. Przegląd Mierniczy IV, 
zesz. 12. Druk B. Wierzbicki i i Ska 40 X 40 cm. 


Une carte du ciel en projection polaire de Postel pour la latitude de Varsovic. 
Składa się ona z mapy nieba i pomocniczej siatki dla danego 
punktu obserwacyjnego. Na mapie znajdujemy siatkę biegunową Postela 
z rozmieszczeniem w niej gwiazd do piątej wielkości z oznaczeniem 
gwiazd zmiennych i podwójnych, od bieguna północnego aż do ó = -40 0 ; 
na siatce zaś pomocniczej, narysowanej na przezroczystej kalce, wi- 
dzimy sieć w rzucie biegunowym zenitalnym, odpowiadającą położeniu ze- 
nitu w fJ! = 52 0 13' (Warszawa). Przykładając odpowiednio sieć na kalce 
na mapę główną, można na obu siatkach odczytać współrzędne każdej 
gwiazdy i tak: na mapie - wznoszenie proste, kąt godzinny i zbocze- 
nie, na kalce - azymut, wysokość lub odległość zenitalną. Oznaczanie 
tych współrzędnych drogą obliczeń dość uciążliwych mapa Kolanow- 
skiego ułatwia znakomicie z dokładnością dla wznoszeń do 0'2 m, dla 
zboczeń do 0'3 o, dzięki czemu może znalezć w praktyce kartograficznej 
szerokie zastosowanie. W tekście wydanym do tej mapy (Przegląd Mier- 
niczy. Rok IV, str. 6 i 12) podaje autor dokładne objaśnienie użycia 
swej mapy i tabelę współrzędnych siatki poziomej, która wykres siatki 
ułatwia. T. Sz. 


KSIl1ŻKI. 
LIVRES. 
483. STEFf\N Gl\SIEWICZ, kapitan: Podręcznik terenoznaw- 
stwa dla podoficer6w. Warszawa, 1928. 
Un excellent manuel de cartographie et topographie militaire.
		

/Image 0134_0001.djvu

			Kl\RTOGRl\FICZNY 


125 


Podręcznik ten, jak wtdzimy w tytule, pOswlęcony jest wyłącznie 
celom przysposobienia wojskowego w kartoznawstwie, na stopniu ele- 
mentarnym. Mimo to większa część książki ma znaczenie ogólne i z tego 
powodu zasługuje na bliższe omówienie. 
Treść podręcznika obejmuje 5 rozdziałów, z których pierwszy 
i ostatni poświęcono zagadnieniom wyłącznie wojskowym i dlatego omó- 
wienie ich zostawimy krytyce fa'chowej, natomiast zajmują nas głównie 
pozostałe rozdziały, poświęcone kartoznawstwu, orjentowaniu się w te- 
renie i szkicom polowym. 
Kartoznawstwo zaczyna autor wykładem o znaczeniu i użyciu po- 
działki. Poświęca temu 14 stron tekstu, omawiając wszelkie rodzaje po- 
działek na licznych przykładach i ćwiczeniach. Właściwe kartoznawstwo 
wykłada autor na podstawie rysunku wszystkich sygnatur, zastosowanych 
w mapach polskich, dając do każdej z nich wyjaśniający, zwięzły i jasny 
tekst, skróty i wzory pisma kartograficznego. Zaznajomiwszy czytelnika 
z symbolami mapy, podaje autor fragment planu, na podstawie którego 
przeprowadza ćwiczenia w czytaniu mapy. Rysunek terenu tłumaczy 
autor na przykładzie warstwic, wysuwając tę metodę rysunku terenu po- 
nad wszystkie inne. Do naj cięższych rzeczy w nauce kartografji należy 
rysunek terenu, nie można przeto dziwić się autorowi, że w książce 
swej poświęcił tej sprawie najwięcej miejsca, dodając szereg ćwiczeń, 
które znakomicie uzupełniają wykład. Inne metody rysunku terenu, 
a więc metodę kresek (szraf), omawia autor treściwie, choć pobieżnie. 
Po tem przygotowaniu przystępuje autor do analizy planów i map pol- 
skich i państw zaborczych, kończy zaś ten rozdział elementarnym wy- 
kładem fotogrammetrji w zastosowaniu wyłącznie do potrzeb wojskowych. 
Rozdział trzeci obejmuje orjentowanie się w terenie z mapą i bez 
niej, czwarty zaś szkice topograficzne i perspektywiczne, wykonywane 
w polu. Oba te rozdziały cechuje bardzo jasny wykład, bogata treść 
i znowu liczne, doskonale pomyślane ćwiczenia. Należy podkreślić, że 
autor starannie omija wszystko, co mogłoby wykład obciążyć zbytecznym 
balastem, nie znajdziemy więc w całej książce rzeczy niepotrzebnych, 
lub wybiegających poza zakres przygotowania umysłowego tych, dla 
których książka została napisana. Oczywiście znajdziemy w podręczniku 
omawianym także strony słabe, głównie w dydaktycznem ujęciu problemu, 
są to jednak rzeczy drobne, które w ciągu ćwiczeń same się wyjaśniają. 
I\.utor kończy swą pracę zestawieniem znaków topograficznych map pol- 
slich (1 : 100.000), austrjackich (1: 75.000) i niemieckich (1 : 100.000), do- 
dając do dwu ostatnich objaśnienia skrótów. 
Książka kapitana Gąsiewicza opracowana jest z wielkiem znawstwem 
przedmiotu i może służyć za wzór, jak należy rzeczy trudne wykładać 
na stopniu elementarnym popularnie. Poza tem treść jej bogata, czyni 
z podręcznika tego książkę bardzo pożyteczną dla wszystkich, którzy 
z jakiegokolwiek powodu mapą się zajmują. Przedewszystkiem należałoby 
ją polecić nauczycielstwu, uczącemu geografji. T. Szumański (Lwów).
		

/Image 0135_0001.djvu

			126 


POLSKI PRZEGLl1D 


NOTATKI. 


NOTES ET CORRESPONDl\NCE. 
Niemieckie sekcje Mapy 11M. Narodowy Komitet Geo- 
graficzny przesłał do Biura Centralnego Mapy 11M. następujące pismo 
w sprawie sekcyj Mapy 11M., wydanych przez Reichsamt fiir Landes- 
aufnahme. 
The Secretary, Bureau 


Central, Carte du Monde au Millionieme. 
Ordnance Survey Office, 
Southampton. 
January, the 28-th 1928. 


Dear Sir, 
The "Reichsamt fur Landesaufnahme" at Berlin published last months 
two 1/ M. sheets: "Wien", which corresponds to the Czechoslovakian sheet 
"Praha" and "Ostpreussen" which corresponds to the Polish sheet: "War- 
szawa" now published by the Military Cartographic Institute at Warsaw. 
The sheet "Ostpreussen" is advertised as ready, but up to present unobtai- 
nable in ordinary way. 
But judging from the methods applied in the sheet "Wien-Praha" 
this section as well as probably also the secłion "Ostpreussen- War- 
szawa" is in open defiance of the decisions of the Paris International 
Conference of 1913. This disobedience to the international rules of the 11M. 
map is shown: 
l. By the indication of the pre-war frontiers throughout the section. 
2. By the express omission of the official state-names Czechoslo- 
vakia and Poland. 
3. By the adoptation of German topographical names in most cases 
in Poland, Hungary and Czechoslovakia with compiet exclusion of the 
Polish otficial nomenclature in Polish territory. 
The Polish National Committee of Geography at their meeting on 
December 17-th 1927, decided to protest agains the above named publi- 
cation of the Reichsamt fur Landesaufnahme before the Bureau Central of 
the 11M. Map, and to beg the Bureau Central to apply every possible 
means to prevent the recognition of the above named maps as sheets 
of the International Map 11M. 


y ours very faithfully 
E. Romer, 
The President, The National Commitee of Oeography in Poland. 
Zwracamy równocześnie uwagę na nasze sprawozdania Nr. 436,476. 
Kopję tej korespondencji zakomunikowano W. I. G., jakoteż od- 
nośnym instytucjom państw słowiańskich. 


Nowe mapy Ministerstwa Rob6t Publicznych. Minister- 
stwo Robót Publicznych przystąpiło do opublikowania dwóch szczegóło.. 
wych map opartych na własnej triangulacji, niwelacji i zdjęciu. Są to:
		

/Image 0136_0001.djvu

			Rl\RTOGRl\FICZNY 


127 


l) Zagłębie Dąbrowskie l: 10.000, obejmujące 15 sekcyj z powiat.J. 
będzińskiego, oraz 2) M a p a W s c h o d n i e j g r a n i c y P o l s k i l: 10.000, 
rezultat trzechletniej pracy Mieszanej Komisji Granicznej. Razem około 
400 sekcyj bez terenu, dających sytuację pasa 500 m po obu stronach 
granicy między Polską a Z. S. R. R. Jest ona tem więcej interesującą, 
że obejmuje w dużej swej części obszary zdjęte przed 70 laty, a od tego 
czasu prawie nieuzupełniane i rewidowane. 


Płody kopalne Polski. Państwowy Instytut Geologiczny w War- 
szawie przygotował i oddał do reprodukcji we W. L G. mapę płodów ko- 
palnych Polski w podziałce 1: 750.000. Została ona opracowana wspólnie 
z Departamentem Górniczo-Hutniczym Ministerstwa Przemysłu i Handlu. 


Mapa 11M. w l\ustralji. Pierwszą sekcją Międzynarodowej Mapy 
Świata 11M. z I\.ustralji, zapowiedzianą już przed rokiem w "Przeglądzie", 
jest arkusz S. 1-56 Sydney, przedstawiający się pod kążdym względem 
pierwszorzędnie i zgodnie ze statutem mapy. Obszar sekcji nie posiada 
jeszcze w całości regularnego zdjęcia, a choć sytuacja jest dobrze znana, 
zostały warstwice zaznaczone linjami przerywanemi. Stąd też i arkusz 
uważany jest za wydanie prowizoryczne. I\.rkusz wydał australijski Lands 
and Survey Branch. 


Latin l\merica. Nowojorskie Towarzystwo Geograficzne publi- 
kuje, jak wiadomo, mapę 11M. Centralnej i Południowej I\.meryki. Do 
roku 1927 wydano tylko 3 sekcje, pod każdym względem pierwszorzędne, 
choć nie należące do Międzynarodowej Mapy Świata jako wydanie nie- 
oficjalnej i nieuprawnionej formalnie instytucji. 
W r. 1927 opublikowało Towarzystwo 9 nowych sekcyj tej mapy 
z I\.ntylów, Boliwji i Chile. Ponadto Towarzystwo przygotowuje 45 sekcyj 
ze środkowej f\meryki i zachodniej i północnej części Południowej I\.me- 
ryki. Nie obejmuje ono tą mapą tylko Brazylji i I\.rgentyny, które to pań- 
stwa częściowo już wydały, lub przygotowują sekcje 11M. swego obszaru. 
jw. 
G. Clerc-Rampal: Cartes de Paris a la mer et de la 
mer a Paris. (Editions geographiques et maritimes). I\.utor, członek 
francuskiej "I\.cademie de Marine", zastosował tu interesującą zasadę. 
Wychodząc z założenia, że przy żegludze rzecznej brzegi są dla obser- 
watora zawsze zorjentowane zgodnie z osią okrętu, kreśli bieg rzeki jako 
linję prostą, bez uwzględnienia zakrętów i zakoli. Również z racji tegoż 
założenia nie podaje nawet azymutów poszczególnych odcinków rzeki. 
Odległości kilometrowe od punktu wyjściowego mapy pozwalają na 
przybliżone określenie położenia okrętu, posiłkując się szybkością ruchu 
i czasem przejścia statku koło oznaczonych punktów. Wszelkie widoczniej- 
sze znaki orjentacyjne, jak budowle, mosty i t. d. są uwidocznione ry-
		

/Image 0137_0001.djvu

			128 


POLSKI PRZEGLl1D Rl\RTOGRl\FICZNY 


sunkowo W odpowiednie m miejscu rozwiniętej wstęgi rzecznej. Wyrazna 
linja czerwona, biegnąca rzeką, znaczy nurt. 
Mapy te przeznaczone są dla szerszego ogółu. Odpowiadają one 
dobrze celom turystycznym, stawiając przed oczyma jadącego taki obraz 
drogi wodnej, jakim się on z okrętu przedstawia. B. H. 


Batymetrja południowego lUlantyku. Jak wiadomo, nie- 
miecki statek hydrograficzny "Meteor" wykonał około 67.000 sond aku- 
stycznych na południowym I\.tlantyku, zmieniając do gruntu dotychcza- 
sowy stan naszej wiedzy. Mała jednobarwna mapka w "Zeitschrift der 
Gesellschalt fiir Erdkunde", zesz. 7/8 z 1927, uwydatnia dobrze nowe, 
poznane dopiero przez "Meteora" rysy morfologji dna oceanicznego. 


lUryka 1/2 M. Sekcja Geograficzna Brytyjskiego Sztabu General- 
nego, jak i "Service Giographique de l' Armie" wydały już 33 sekcyj tej 
nieocenionej publikacji, do której wykończenia brak już tylko 4 sekcje, 
(Egipt, Libja). 


Nowy atlas włoski. Imponującym jest rozwój kartografji wło- 
skiej po wojnie. Oto wyszedł nowy, w całości po wojnie opracowany. 
"I\.tlante Internationale", wydany przez włoski "Touring Club". 
Imponująca ta publikacja ma 170 tablic olbrzymiego formatu atlasowego. 
Jest to więc drugi po sprawozdanym tu atlasie zakładu I\.gostiniego 
(p. Nr. 457) nowy atlas włoski. Będzie on obszernie sprawozdany w na- 
stępnym zeszycie "Przeglądu". 
Równocześnie zestawiamy najważniejsze zakłady kartograficzne 
włoskie: 
1. Oficjalny Istituto Geografico Militare w Florencji. 
2. lstituto Geografico de I\.gostini w Nowarze. 
3. Touring Club Italiano w Medjolanie. 
4. Istituto d'I\.rti Graficche w Bergamo. 


G6ry Czerskiego. Najlepszą dotychczas wydaną mapą tych, 
niedawno przez Sergjusza Obruczewa przekroczonych i nazwanych przez 
Ros. Towarzystwo Geograficzne imieniem sławnego polskiego geologa 
gór, jest szkic l: 2,500.000, załączony do Nr. 4 "Wiestnika Geołogicze- 
skago Romiteta" z 1927 r. Pierwszą publikowaną próbą syntezy hipso- 
metrycznej dla nich jest mała mapka 1/40 1'v1 w I\.tlasie Powszechnym 
E. Romera w tab!. "Kraje Polarne". jw.